«Ομηρος» της Μαφίας ο Αντονέλο

Η κλοπή των σημαντικών έργων του αναγεννησιακού ζωγράφου Αντονέλο ντα Μεσίνα που έγινε ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο στη Σικελία θεωρείται ανταλλακτήριο νόμισμα της Μαφίας για προσεχείς διαπραγματεύσεις της με το ιταλικό κράτος. Οι τοπικοί αξιωματούχοι βλέπουν την κλοπή από το μουσείο στην Ακασίνα της Μεσίνα (Μεσσήνη) της Σικελίας ως σχέδιο με πιθανή ανάμειξη προσώπων εκ των έσω του μουσείου.

Οι κλέφτες εισέβαλαν στο Περιφερειακό Μουσείο της Μεσίνα, γνωστό και ως MuMe, το βράδυ του Σαββάτου, εκμεταλλευόμενοι πιθανώς το γεγονός ότι η προσοχή ήταν στραμμένη στο τελετουργικό της πομπής της Παναγίας της Κοίμησης της Θεοτόκου, με το λεγόμενο μεγάλο άρμα του Βάρα. Πήραν τρία από τα πέντε σωζόμενα πάνελ που αποτελούσαν ένα εικονοστάσιο γνωστό ως Polittico di San Gregorio (Πολύπτυχο του Αγίου Γρηγορίου). Το τέταρτο έργο το πήραν από μια φυλασσόμενη προθήκη: έναν μικρό πίνακα δύο όψεων, που απεικονίζει την Παναγία με το Βρέφος και έναν φραγκισκανό μοναχό από τη μία πλευρά και τον Χριστό από την άλλη.

Η κλοπή των έργων του μεγάλου ζωγράφου της Αναγέννησης Αντονέλο ντα Μεσίνα ενδέχεται να συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα και θέτει ανησυχητικά ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια στο MuMe, το μουσείο στην πόλη καταγωγής του σικελού καλλιτέχνη. Ο Εντζο Καρούζο, σύμβουλος πολιτισμού της Μεσίνα, δήλωσε στο Reuters ότι είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πώς οι κλέφτες κατάφεραν να αφαιρέσουν τα έργα μέσα σε λίγα λεπτά χωρίς να γνωρίζουν λεπτομερώς τη διάταξη του μουσείου. Η κλοπή ξύπνησε μνήμες από τη διαβόητη εξαφάνιση, το 1969, ενός αριστουργήματος του Καραβάτζιο από μια εκκλησία του Παλέρμο – μια υπόθεση που από καιρό συνδέεται με τη Μαφία της Σικελίας, την Κόζα Νόστρα, και που παραμένει ανεξιχνίαστη.

Ο Καρούζο ανέφερε ότι τα κλεμμένα έργα του Αντονέλο ήταν τόσο διάσημα που η πώλησή τους, ακόμη και στη μαύρη αγορά, θα ήταν πρακτικά αδύνατη, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα να χρησιμοποιηθούν ως διαπραγματευτικό ατού ή ως εγγύηση σε εγκληματικές συναλλαγές. «Είναι πιθανό μέλη της Μαφίας να προσπαθήσουν να εκβιάσουν το ίδιο το κράτος για να τα επιστρέψουν», είπε και ανέφερε ότι μια άλλη πιθανότητα είναι τα έργα να χρησιμοποιηθούν ως εγγυήσεις ή ως νόμισμα στον υπόκοσμο του εγκλήματος. «Εχω την αίσθηση ότι οι κλέφτες ίσως κρύβουν τα έργα (του Αντονέλο) μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα», είπε ο Καρούζο. «Ή ίσως να πήραν αμέσως τη θαλάσσια διαδρομή», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι το μουσείο βρίσκεται κοντά στο Στενό της Μεσσήνης.

Εσωτερική έρευνα

Η διάρρηξη αποκαλύφθηκε δύο ώρες αργότερα, όταν τουρίστες εντόπισαν δύο πίνακες του Αντονέλο, που προφανώς είχαν εγκαταλείψει οι κλέφτες, ακουμπισμένους στα κάγκελα του μουσείου. Ο Καρούζο αμφισβήτησε την προετοιμασία των κλεφτών στο εγχείρημά τους, επισημαίνοντας ότι ίσως δεν είχαν προβλέψει το βάρος τους.

«Πρόκειται για ξύλινους πίνακες… η κλοπή τους δεν είναι τόσο εύκολη όσο η κλοπή ενός καμβά που μπορεί να αποκοπεί από το πλαίσιό του», είπε. Ο Ρενάτο Σκιφάνι, πρόεδρος της Σικελίας, σε δήλωσή του ανέφερε ότι το σύστημα βιντεοεπιτήρησης και ο συναγερμός του μουσείου λειτουργούσαν κανονικά, προσθέτοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη εσωτερική έρευνα για να διαπιστωθεί αν εμπλέκεται κάποιο μέλος του προσωπικού του μουσείου.

Είπε επίσης ότι ένας επαγγελματίας κλέφτης έργων τέχνης θα έδειχνε συνήθως μεγαλύτερη προσοχή κατά τον χειρισμό έργων αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, επισημαίνοντας ότι για την κλοπή δεν είχε γίνει καμία προσπάθεια προστασίας των πινάκων. Η ειδική ομάδα της ιταλικής αστυνομίας για την προστασία των έργων τέχνης κατευθύνεται από τη Ρώμη προς τη Μεσσήνη για να αναλάβει την υπόθεση, μόλις τρεις ημέρες αφότου συνέβαλε στην ανάκτηση πινάκων των Πιερ – Ογκίστ Ρενουάρ, Ανρί Ματίς και Πολ Σεζάν, οι οποίοι είχαν κλαπεί νωρίτερα φέτος από ένα μουσείο κοντά στην Πάρμα.