Νέος κύκλος κυβερνητικών συσκέψεων ξεκινά από την ερχόμενη εβδομάδα για το πακέτο της ΔΕΘ, με τους αριθμούς να μπαίνουν ξανά στο «σκάνερ» και τις τελευταίες πινελιές να προστίθενται στα μέτρα που θα ανακοινώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Βελλίδειο το βράδυ του Σαββάτου 5 Σεπτεμβρίου.
Στόχος είναι να αξιοποιηθεί κάθε ευρώ διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου για ένα πρόγραμμα φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων το οποίο δεν θα εξαντλείται στο 2027, αλλά θα ξεδιπλώνεται σταδιακά έως το 2030. Με τη φετινή ΔΕΘ να έχει έντονο προεκλογικό χρώμα, το μήνυμα που θέλει να στείλει η κυβέρνηση είναι ότι όλοι θα έχουν κάτι να περιμένουν. Ελεύθεροι επαγγελματίες, εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, αγρότες, ιδιοκτήτες ακινήτων και μικρομεσαίοι μπαίνουν στον χάρτη των παρεμβάσεων.
Στο τραπέζι των κυβερνητικών συσκέψεων θα βρεθούν όλες οι διαθέσιμες επιλογές και τα δημοσιονομικά εργαλεία που μπορούν να δώσουν πρόσθετες ανάσες, από τη ρήτρα διαφυγής και την πορεία των φορολογικών εσόδων έως τις επιδόσεις της οικονομίας. Η εξίσωση είναι σύνθετη, καθώς το οικονομικό επιτελείο καλείται να μοιράσει τον διαθέσιμο χώρο σε βάθος τετραετίας, κρατώντας ταυτόχρονα εφεδρείες για τυχόν ανατροπές στο οικονομικό περιβάλλον.
Ο λογαριασμός των παρεμβάσεων για το 2027 κινείται στην περιοχή των 1,8 δισ. ευρώ. Περίπου 1,4 δισ. ευρώ θα κατευθυνθεί σε νέες φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις, ενώ περίπου 400 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας με βάση τη νέα ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής.
Το πλέγμα
Η κυβέρνηση θέλει να χωρέσει στο καλάθι της ΔΕΘ ένα πλέγμα φορολογικών ελαφρύνσεων, εισοδηματικών ενισχύσεων και αναπτυξιακών παρεμβάσεων. Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι ότι η μείωση των φορολογικών βαρών θα πρέπει να εξελίσσεται σταδιακά, χάριν τήρησης της δημοσιονομικής ισορροπίας, ενώ στον «πυρήνα» του είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ως η ραχοκοκαλιά της μεσαίας τάξης. Το βάρος πέφτει στην οριστικοποίηση ενός νέου μοντέλου για το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, το οποίο απέδωσε ως μέτρο κατά της φοροδιαφυγής, αλλά πολιτικά προκαλεί ζημιά στη ΝΔ από το 2023.
Κατά πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει τη φόρμουλα ως εξής: οι φοροελαφρύνσεις θα συνδέονται με μετρήσιμους δείκτες φορολογικής συμμόρφωσης. Το σκεπτικό είναι απλό: επιβράβευση με μπόνους συνέπειας. Συγκεκριμένοι οικονομικοί δείκτες και ένας ειδικός αλγόριθμος θα μπορούν να οδηγούν σε σταδιακή μείωση ή ακόμη και κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματικούς κλάδους, οι οποίοι θα επιδεικνύουν σταθερή φορολογική και ασφαλιστική συμμόρφωση (συναλλαγές με POS, εμπρόθεσμες πληρωμές φόρων κ.λπ.). Αυτό σημαίνει ότι το τεκμαρτό εισόδημα θα περιορίζεται ή και επί της ουσίας δεν θα εφαρμόζεται εκεί όπου τα στοιχεία αποδεικνύουν υψηλό βαθμό φορολογικής συνέπειας.
Η προκαταβολή φόρου
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις ατομικές επιχειρήσεις σχεδιάζεται η μείωση της προκαταβολής φόρου που σήμερα ανέρχεται στο 55%, με σενάρια να προβλέπουν «κούρεμα» ακόμη και κάτω από 40%. Πρόκειται για μια αλλαγή που δεν μειώνει τον τελικό φόρο, αλλά περιορίζει τον άμεσο λογαριασμό της εκκαθάρισης και αφήνει περισσότερη ρευστότητα στο ταμείο του επαγγελματία.
Οι επιχειρήσεις
Οι επιχειρήσεις, και κυρίως οι μικρομεσαίες, βρίσκονται ψηλά στη λίστα της φετινής ΔΕΘ. Κι εδώ στην πρώτη γραμμή βρίσκεται προκαταβολή φόρου η οποία ανέρχεται το 80% για τα νομικά πρόσωπα με ένα από τα σενάρια να προβλέπει τη μείωσή της στο 50%-55%, ως πρώτο βήμα μιας σταδιακής πορείας προς την κατάργησή της. Πρόκειται όμως για ακριβό μέτρο, με το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται περίπου στα 800 εκατ. ευρώ και, συνεπώς, η έκταση της παρέμβασης θα εξαρτηθεί από τις τελικές δημοσιονομικές αντοχές.
Στο ίδιο καλάθι βρίσκεται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, με κόστος 240 εκατ. ευρώ και ετήσια επιβάρυνση που κυμαίνεται από 400 έως 1.000 ευρώ ανά επιχείρηση και έως 600 ευρώ για κάθε υποκατάστημα. Πιο δύσκολη είναι η εξίσωση για τον φορολογικό συντελεστή των επιχειρήσεων. Η μείωσή του από το 22% στο 20% παραμένει στο τραπέζι, με το επιχείρημα ότι θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και θα λειτουργήσει ως σήμα προς νέες επενδύσεις. Είναι, όμως, μία από τις παρεμβάσεις που θα εξεταστούν μέσα στην επόμενη τετραετία. Παράλληλα, εξετάζεται νέα μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, με κόστος περίπου 170 εκατ. ευρώ. Η λογική είναι ότι η ελάφρυνση του μη μισθολογικού κόστους μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως βοήθεια στις επιχειρήσεις και ως κίνητρο για νέες προσλήψεις.
Στις αλλαγές που εξετάζονται περιλαμβάνεται και η μεταφορά φορολογικών ζημιών. Το σημερινό όριο της πενταετίας σχεδιάζεται να διευρυνθεί, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα των επιχειρηματικών φορέων.
Η δυνατότητα συμψηφισμού ζημιών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις με μεγάλους επενδυτικούς κύκλους, καθώς τους δίνει περισσότερο χρόνο για να απορροφήσουν φορολογικά τις ζημιές προηγούμενων χρήσεων.
Οι συνταξιούχοι
Στο κοινωνικό σκέλος, οι συνταξιούχοι έχουν κεντρική θέση. Η ακρίβεια εξακολουθεί να ροκανίζει την αγοραστική δύναμη και το οικονομικό επιτελείο εξετάζει αύξηση κατά 50 ή 100 ευρώ του εφάπαξ επιδόματος των 300 ευρώ που θα καταβληθεί τον Νοέμβριο σε 1,6 εκατ. συνταξιούχους άνω των 65 ετών, καθώς και σε δικαιούχους αναπηρικών παροχών και προνοιακών συντάξεων του ΟΠΕΚΑ.
Τα ακίνητα
Το στεγαστικό παραμένει μία ακόμη δύσκολη άσκηση. Η εξαγγελία ενός νέου προγράμματος «Σπίτι μου 3» μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας περιλαμβάνεται μέσα στα σενάρια, ενώ σχεδιάζεται η παράταση φορολογικών μέτρων και κινήτρων που λήγουν στο τέλος του 2026 όπως η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και επέκταση του μέτρου της τριετούς φοροαπαλλαγής για όσους διαθέτουν στην αγορά κλειστά ακίνητα ή μετατρέπουν κατοικίες από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια μίσθωση. Νέες μειώσεις στη φορολογία των ενοικίων δεν φαίνεται να χωρούν στον σχεδιασμό του 2027 και μετατίθενται, με τα σημερινά δεδομένα, για το 2028.
Οι αγρότες
Στο επίκεντρο των εξαγγελιών θα βρίσκονται και οι αγρότες με την κυβέρνηση να σχεδιάζει αλλαγές όπως:
– Νέο σύστημα πληρωμών, τακτικές καταβολές και ταχύτερη εκταμίευση επιδοτήσεων για όσους σπεύδουν να υποβάλουν την Ενιαία Αίτηση Πληρωμής νωρίτερα από την καταληκτική διορία.
– Νέο Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας για τον πρωτογενή τομέα, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ). Το Ταμείο θα παρέχει δάνεια σε αγρότες, αλλά και επιχορήγηση για όσους καταρτίζουν ένα επιχειρηματικό πλάνο για τις αγροτικές δραστηριότητες που ασκούν.
Ενέργεια, επενδύσεις
Υπάρχει, όμως, κι ένα κομμάτι του καλαθιού της ΔΕΘ που δεν θα φανεί άμεσα στο εκκαθαριστικό ή στο πορτοφόλι των πολιτών, αλλά αφορά την επόμενη ημέρα της οικονομίας. Πάνω από 1 δισ. ευρώ έως το 2028 θα διοχετευθεί σε ενεργειακές επενδύσεις μέσω της ρήτρας διαφυγής για την ενεργειακή ανθεκτικότητα. Τα κεφάλαια θα κατευθυνθούν σε ηλεκτρικά δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, διασυνδέσεις και ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών, χωρίς να προσμετρώνται στους δημοσιονομικούς περιορισμούς.