Εντείνονται οι διαβουλεύσεις για την έγκριση του προϋπολογισμού της ΕΕ την περίοδο 2028-2034, με την Κομισιόν να θέλει να φτάσει τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ και τη Γερμανία και τους συμμάχους της να αναζητούν περικοπές στις δαπάνες.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ξεκινά τώρα τουρνέ για τις επόμενες εβδομάδες, αφού θα περάσει από Σλοβακία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Τσεχία και θα καταλήξει στις αρχές του μήνα στην Ιρλανδία, η οποία ασκεί αυτό το διάστημα χρέη προεδρίας στην ΕΕ. Εκεί θα ενημερώσει τον πρωθυπουργό Μίκαελ Μάρτιν της Ιρλανδίας, ο οποίος συντονίζει τις συναντήσεις των υπουργών της ΕΕ και μια άτυπη σύνοδο κορυφής μέχρι το τέλος του έτους.
Η Ιρλανδία αναμένεται να υποβάλει συμβιβαστική λύση ενόψει της συνόδου των ηγετών της ΕΕ στα μέσα Οκτωβρίου. Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς από την πλευρά του αναμένεται ότι θα κάνει τη δική του συνάντηση την Πέμπτη με τους ηγέτες από Αυστρία, Ολλανδία και Δανία. Η ομάδα του Κόστα φέρεται προς το παρόν να τείνει προς τη σύγκληση έκτακτης συνάντησης ηγετών για τον προϋπολογισμό στις 26 και 27 Νοεμβρίου.
Η τρέχουσα θητεία του Κόστα ως προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου διαρκεί έως τις 31 Μαΐου 2027. Ανέλαβε τα καθήκοντά του την 1η Δεκεμβρίου 2024 για θητεία 2,5 ετών. Σύμφωνα με τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ενισχυμένη ειδική πλειοψηφία για 2,5 έτη και η θητεία είναι ανανεώσιμη μία φορά.
Οι πιέσεις
Ο Κόστα έχει ασκήσει πιέσεις στους ηγέτες της ΕΕ να συμφωνήσουν σε εκταμίευση νέων πόρων ή νέους φόρους για τη χρηματοδότηση της ΕΕ. Ζητά συναίνεση ως προϋπόθεση για μια τέτοια συμφωνία που, όπως λέει, πρέπει να επιτευχθεί έως το 2027 για να αρχίσουν να ρέουν τα χρήματα ένα χρόνο αργότερα. Οι αξιωματούχοι της ΕΕ φοβούνται ότι σειρά εθνικών εκλογών, από τη Γαλλία και την Πολωνία έως την Ιταλία, θα κυριαρχήσει στο πολιτικό ημερολόγιο τον επόμενο χρόνο, καθιστώντας πιο δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας για τον προϋπολογισμό μετά το 2027, ανέφεραν πηγές στο Euronews.
Οι αντιδράσεις
Το ταξίδι του Κόστα έρχεται εν μέσω έντονης αντίδρασης στο προτεινόμενο σχέδιο προϋπολογισμού των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ από τις πλουσιότερες χώρες της ΕΕ, οι οποίες είναι κι αυτές που συνεισφέρουν τα περισσότερα στο κοινό ταμείο προϋπολογισμού.
Είναι ενδεικτικό ότι ο Φρίντριχ Μερτς είχε απαιτήσει σαρωτικές περικοπές στο συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού κατά τη διάρκεια ταξιδιού στην Ιρλανδία αυτό το καλοκαίρι. Ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η Γερμανία δίνει τα περισσότερα χρήματα στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Οι δαπάνες για άμυνα
Η άμυνα και η στρατηγική αυτονομία βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στο επίκεντρο της συζήτησης για τον προϋπολογισμό. Η Κομισιόν έχει προτείνει σημαντικά υψηλότερη χρηματοδότηση σε επίπεδο ΕΕ για την ασφάλεια, την αμυντική βιομηχανία και το Διάστημα, στο πλαίσιο δημιουργίας νέου Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
Παράλληλα, ειδικά εργαλεία, όπως η δανειακή διευκόλυνση της Δράσης για την Ασφάλεια για την Ευρώπη (SAFE) και προηγούμενα προγράμματα, έχουν ήδη αρχίσει να κινητοποιούν πόρους. Πολλές κυβερνήσεις επιμένουν ότι ο ίδιος ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός πρέπει να αντικατοπτρίζει τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Οι πιο ισχυρές οικονομικά χώρες αποδέχονται την ανάγκη για ισχυρότερες ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες, αλλά δεν θέλουν συνολική επέκταση του προϋπολογισμού ή κοινό δανεισμό. Οι χώρες της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης από την πλευρά τους αναφέρουν ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί απλώς με τη μείωση των δαπανών για τη συνοχή ή τη γεωργία, ανέφεραν πηγές του EUalive.