Η συμπλήρωση του μηχανογραφικού είναι μια διαδικασία, στην οποία πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς πρακτικά είναι η στιγμή που καλείται ο μαθητής να συνδυάσει τις επιθυμίες και τη βαθμολογία του. Σε αυτή τη διαδικασία γίνονται πολλά λάθη, άλλοτε από επιπολαιότητα και άλλοτε από επιφανειακή ενημέρωση. Υπό αυτό το πρίσμα, ας αποτυπώσουμε τις συχνές παγίδες όπου πέφτουν οι υποψήφιοι:
1. Συμπληρώνουν μηχανογραφικό, με γνώμονα τις προβλέψεις των βάσεων. Η τακτική πολλών υποψηφίων να στηρίζονται σε δημοσιεύματα που προβλέπουν βάσεις και τα οποία στην πλειονότητά τους στον μεγαλύτερο όγκο των τμημάτων πέφτουν έξω, έχει αποδειχθεί καταστροφική. Κανείς δεν είναι σε θέση να σας διασφαλίσει την πορεία των βάσεων καθώς πολύ απλά δεν έχετε συμπληρώσει ακόμη μηχανογραφικά, για να γνωρίζουμε τις προτιμήσεις σας. Είναι πάρα πολλές οι περιπτώσεις τμημάτων που είχαν από χρονιά σε χρονιά αυξομειώσεις, ακόμη και 3.000-4.000 μορίων!
2. Παρασύρονται από την υψηλή ή χαμηλή βαθμολογία που συγκέντρωσαν και περιορίζουν τις επιλογές τους. Το ότι έχετε συγκεντρώσει πολλά μόρια, δεν είναι λόγος για να δηλώσετε 2-3 σχολές στο μηχανογραφικό σας. Επίσης, αν συγκεντρώσατε λίγα μόρια, μην κάνετε μηχανογραφικό – αγγαρεία! Διασφαλίστε πως, είτε στα υψηλά είτε στα χαμηλά βαθμολογικά επίπεδα, έχετε δημιουργήσει ένα μηχανογραφικό που καλύπτει πολλά σενάρια αυξομειώσεων των βάσεων, προκειμένου να αποφύγετε δυσάρεστες εκπλήξεις, «χάνοντας» επιλογές όπου θα είχατε πρόσβαση, εάν ήσασταν πιο προνοητικοί.
3. Παραβλέπουν τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους προς όφελος της λεγόμενης επαγγελματικής αποκατάστασης – ειδικά σε μία τόσο ρευστή αγορά εργασίας όπως η ελληνική. Απαραίτητη αφετηρία είναι τα «θέλω» του ενδιαφερόμενου και όχι τα «θέλω» του κοινωνικού περίγυρου. Ο μαθητής θα πρέπει να γνωρίζει ποιες είναι οι κλίσεις του και πώς μπορεί να τις αξιοποιήσει δημιουργικά μέσω ενός επιστημονικού κλάδου. Σαφώς, ο ιδανικός συνδυασμός είναι μια επιλογή που συνδυάζει την προσωπικότητά του με ένα τμήμα που έχει καλύτερες προοπτικές.
4. Προσπερνούν τμήματα που τους είναι άγνωστα ή με σύνθετες ονομασίες. Κλασικό φαινόμενο είναι οι μαθητές να μην μπαίνουν στον κόπο να αναζητήσουν περαιτέρω πληροφορίες για τμήματα που δεν γνωρίζουν ή δεν ανήκουν στις κλασικές σχολές. Κι όμως, υπάρχουν τμήματα, όπως, για παράδειγμα, το Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, το Διοίκησης Εφοδιαστικής Αλυσίδας, το Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας κ.ά., όπου πίσω από τις σύνθετες ονομασίες τους κρύβουν δυναμικούς κλάδους, όπως η πληροφορική, τα logistics και το digital marketing.
5. Επηρεάζονται από τα (υψηλά ή χαμηλά) μόρια ενός τμήματος. Η θέση που έχει κάθε σχολή δεν αντικατοπτρίζει πάντα και τις προοπτικές των αποφοίτων της. Υπάρχουν τμήματα που είναι χαμηλά βαθμολογικά και πρακτικά μας δίνουν ίδια επαγγελματικά δικαιώματα με ομοειδή τμήματα που βρίσκονται σε υψηλότερες βαθμολογίες. Αντίστοιχα, υπάρχουν τμήματα με υψηλές βαθμολογίες, τα οποία είναι τρομερά κορεσμένα στην αγορά εργασίας.
6. Δεν εξετάζουν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων. Υφίστανται τμήματα που έχουν «κρυφά» επαγγελματικά δικαιώματα, τα οποία δεν φαίνονται από την ονομασία τους (π.χ. το τμήμα Εκπαιδευτικής – Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που οδηγεί και στο επάγγελμα του Δασκάλου Ειδικής Αγωγής) ή ακόμη και διπλά επαγγελματικά δικαιώματα, όπως το Μεσογειακών Σπουδών (με συνδεόμενα ΠΕ Αρχαιολόγων και ΠΕ Διεθνών Σχέσεων).
Επιλογικά, αυτό που έχει σημασία να προσέξουμε είναι το εξής. Το μηχανογραφικό, η αρχική μας αυτή επιλογή σπουδών, θα πρέπει να συνθέτει κάποιες ελάχιστες προδιαγραφές, που είναι οι κλίσεις μας, οι δυνατότητες του κλάδου, αλλά και το ενεργό μας ενδιαφέρον για αυτόν τον κλάδο που θέλουμε να ακολουθήσουμε. Αυτό είναι το ασφαλέστερο κριτήριο για ένα σωστό μηχανογραφικό που θα μας βοηθήσει να κάνουμε το καλύτερο δυνατό ξεκίνημα στην ακαδημαϊκή και επαγγελματική μας πορεία και όχι απλά να βάλουμε σε μια σειρά τα τμήματα, από το υψηλότερο στο χαμηλότερο! Αυτό δεν είναι δήλωση επιθυμίας, όπως πρέπει να είναι το μηχανογραφικό. Είναι μια επιπόλαιη παράθεση τμημάτων· και σε μια τόσο σημαντική διεργασία πρέπει να κάνουμε τις σωστές κινήσεις και όχι υποτυπώδεις!
Ο δρ Χρήστος Ταουσάνης είναι σύμβουλος Σταδιοδρομίας