Σημαντικές αλλαγές στο διοικητικό και οικονομικό καθεστώς του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ) φέρνει η τροπολογία που κατατέθηκε την Τετάρτη σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και άλλες διατάξεις.
Οι ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στα άρθρα 4 και 5 της τροπολογίας αναδιαμορφώνουν ουσιαστικά τη σχέση μεταξύ ΟΑΣΘ και Οργανισμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (ΟΣΕΘ), ενώ παράλληλα ανοίγουν τον δρόμο για την επιστροφή στον ΟΑΣΘ σημαντικών ποσών από ΦΠΑ που είχε καταβάλει επί κρατικών επιχορηγήσεων από το 2017 και μετά.
ΟΣΕΘ: Ο νέος κυρίαρχος μέτοχος
Με το άρθρο 4 τροποποιείται το άρθρο 24 του νόμου 4482/2017, γνωστού ως «νόμου Σπίρτζη», με τον οποίο είχε τεθεί σε εφαρμογή η κρατικοποίηση του ΟΑΣΘ.
Στο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων, το 51% των μετοχών του ΟΑΣΘ που ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο μεταβιβάζεται στον ΟΣΕΘ, ο οποίος καθίσταται πλέον ο κύριος μέτοχος του συγκοινωνιακού φορέα. Το υπόλοιπο 49% θα εξακολουθήσει να εκπροσωπείται στις γενικές συνελεύσεις από τους υπουργούς Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών.
Παρότι ο ΟΑΣΘ παραμένει σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης εν λειτουργία, η μεταβίβαση του πλειοψηφικού πακέτου μετοχών στον ΟΣΕΘ μεταβάλλει καθοριστικά τις ισορροπίες στη διοίκησή του.
Μετά την ψήφιση του νόμου, η Γενική Συνέλευση θα κληθεί εντός 15 ημερών να ορίσει το νέο εννεαμελές Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΑΣΘ. Από τα εννέα μέλη, τα έξι θα προτείνονται από τον ΟΣΕΘ, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος, ο διευθύνων σύμβουλος και ένα ακόμη εκτελεστικό μέλος του ΟΑΣΘ, καθώς και ο εκάστοτε διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕΘ.
Δεδομένου ότι ένας εκπρόσωπος θα εκλέγεται από τους εργαζομένους και δύο ακόμη θα ορίζονται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, ο ΟΣΕΘ αποκτά ουσιαστικά τον καθοριστικό λόγο στη λήψη αποφάσεων για τη λειτουργία του ΟΑΣΘ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόβλεψη ότι για όλα τα κρίσιμα οικονομικά, επιχειρησιακά και διαχειριστικά ζητήματα θα απαιτείται η θετική ψήφος του διευθύνοντος συμβούλου του ΟΣΕΘ, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τον έλεγχό του επί του συγκοινωνιακού έργου της Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, με την έναρξη ισχύος του νέου νόμου παύει η θητεία τεσσάρων μελών του σημερινού Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΑΣΘ, τα οποία θα αντικατασταθούν από πρόσωπα που θα προταθούν μέσω των διαδικασιών του ΟΣΕΘ.
Οι εξελίξεις αυτές σηματοδοτούν τη μεταφορά του κέντρου λήψης αποφάσεων για τις αστικές συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης στον ΟΣΕΘ, καθιστώντας τον ΟΑΣΘ ακόμη πιο στενά ελεγχόμενο από τον φορέα σχεδιασμού και εποπτείας του συγκοινωνιακού έργου. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ζήτημα της συμμετοχής του σημερινού προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ΟΑΣΘ, Κώστα Ταγγίρη, στο νέο διοικητικό σχήμα.
Επιστροφή ΦΠΑ από κρατικές επιχορηγήσεις
Εξίσου σημαντικές είναι οι προβλέψεις του άρθρου 5 της τροπολογίας, που αφορούν τη φορολογική μεταχείριση των κρατικών επιχορηγήσεων που έχει λάβει ο ΟΑΣΘ από την 25η Ιουλίου 2017, ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε σε εφαρμογή το καθεστώς κρατικοποίησης του Οργανισμού.
Η διάταξη προβλέπει ότι όλες οι κρατικές επιχορηγήσεις που χορηγήθηκαν στον ΟΑΣΘ από την ημερομηνία αυτή και μετά απαλλάσσονται από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ).
Παράλληλα, ορίζεται ότι κάθε ποσό ΦΠΑ που έχει ήδη καταβληθεί ή πρόκειται να καταβληθεί επί των συγκεκριμένων επιχορηγήσεων θεωρείται αχρεωστήτως καταβληθέν και μπορεί να αναζητηθεί από τον Οργανισμό.
Η ρύθμιση ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή σημαντικών ποσών στον ΟΑΣΘ, τα οποία εκτιμάται ότι ανέρχονται σε πολλές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ενισχύοντας ουσιαστικά τα οικονομικά του μεγέθη σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη η αναδιοργάνωση του φορέα και του συνολικού πλαισίου λειτουργίας των αστικών συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης.
Με τις δύο αυτές παρεμβάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί αφενός να συγκεντρώσει τον έλεγχο και τον συντονισμό του συγκοινωνιακού έργου υπό τον ΟΣΕΘ και αφετέρου να βελτιώσει τη χρηματοοικονομική θέση του ΟΑΣΘ, μέσω της αναδρομικής απαλλαγής των κρατικών επιχορηγήσεων από τον ΦΠΑ.