Η αναδιάταξη του κομματικού σκηνικού, μετά την ίδρυση της Ελπίδας της Μαρίας Καρυστιανού και της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, είναι πλέον γεγονός – και μένει να φανεί αν οι αναταράξεις θα μείνουν εκεί, ειδικά από τη στιγμή που ένας ακόμα πολιτικός σχηματισμός, αυτός του Αντώνη Σαμαρά, ενδέχεται να έρχεται όλο και πιο κοντά. Οι πρώτες δημοσκοπήσεις, λένε έμπειροι πολιτικοί αναλυτές, ήταν δεδομένο πως θα παρουσίαζαν ένα διαφορετικό τοπίο. Γιατί, όπως συμβαίνει για κάθε νέο κόμμα, η πρώτη δυναμική που καταγράφεται θεωρείται από τη μια εφαλτήριο και από την άλλη κορύφωση: αν δεν παίξουν σωστά τα χαρτιά τους, Τσίπρας και Καρυστιανού κινδυνεύουν να μην ξαναδούν τις σημερινές τους δημοσκοπικές καταγραφές.
Δεν παίζουν μόνοι τους. Το ότι η Ελπίδα και η ΕΛΑΣ μετρούν μόνο μερικές μέρες ζωής δεν σημαίνει πως, πριν καν αποκτήσουν όνομα, δεν αποτελούσαν αντικείμενο μελέτης. Εδώ και μήνες, παρασκηνιακά, οι μεγαλύτεροι πολιτικοί παίκτες ρωτούν, αναλύουν και συζητούν τα ευρήματα ανά νομό και περιφέρεια.
Τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στη Χαριλάου Τρικούπη ξέρουν πού χάνουν και πού κερδίζουν, αναγνωρίζουν τα διλήμματα και τις «μαύρες τρύπες», παραδέχονται ποιες μάχες είναι ανώφελο να δώσουν και προετοιμάζονται να παλέψουν μέχρι τέλους εκεί που βλέπουν πως οι δεξαμενές και τα στελέχη τους δεν τους έχουν εγκαταλείψει. Στην πραγματικότητα, όλοι έχουν ανοίξει τους χάρτες, αποκωδικοποιούν τα στοιχεία που φτάνουν στα χέρια τους, χαράσσουν τη στρατηγική αντιμετώπιση παλιών και νέων αντιπάλων. Με την επίγνωση πως είναι ακόμα πολύ νωρίς: όσο πλησιάζει ο χρόνος των εκλογών και παραμένει ανοιχτός ο ορίζοντας του φθινοπώρου (παρά τις πρωθυπουργικές διακηρύξεις για το 2027), τόσο περισσότερο ο Σεπτέμβριος μοιάζει ως η χρονική στιγμή που η σκόνη θα κάτσει, καθαρίζοντας την εικόνα.
Ήπειρος: Δυνητικά διψήφια
Η Ηπειρος, λόγω εντοπιότητας του Αλέξη Τσίπρα, θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει το προπύργιο της προσπάθειάς του – και όχι μόνο η Αρτα, στην οποία αναμένεται να πολιτευθεί με το νέο κόμμα και η Ολγα Γεροβασίλη, αλλά όλοι οι νομοί μιας από τις φτωχότερες περιφέρειες της χώρας. Οσο το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό έμοιαζε μακρινό, το εύρος της δυναμικής (ο μόνος δείκτης που μετρούσαν, κάτω από το ραντάρ, οι δημοσκόποι) τού επέτρεπε να κοντράρει στα ίσα τη ΝΔ. Οταν όμως στο ερωτηματολόγιο προστέθηκε η πρόθεση ψήφου, τότε το ποσοστό μειώθηκε αισθητά, φέρνοντας το κομματικό εγχείρημα Τσίπρα στην τρίτη θέση, μετά το ΠΑΣΟΚ, σε Αρτα, Θεσπρωτία και Πρέβεζα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως στην Ηπειρο η ΕΛΑΣ έχει πιθανές δεξαμενές, οι οποίες είναι διεκδικήσιμες και από άλλες πολιτικές δυνάμεις της Κεντροαριστεράς (αλλά και τη Μαρία Καρυστιανού), την ώρα που στο ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίζουν ακόμα δυσκολίες με τα ψηφοδέλτιά τους – μόνο ένα, αυτό της Πρέβεζας, μοιάζει να έχει «κλείσει».
Δυτική Ελλάδα: Κεντροαριστερή κόντρα
Στη ΝΔ βλέπουν περιθώρια ενίσχυσης των ποσοστών της, που θα μπορούσαν να τη βγάλουν από τη ζώνη επίδοσης των ευρωεκλογών, στην οποία μοιάζει να παραμένει σήμερα. Ομως αυτό που πραγματικά θα κρίνει την αναμέτρηση είναι η κατανομή της αντιπολίτευσης – και το αν υπάρχει κάποια δύναμη που θα μπορούσε να «τραβήξει» κατά πλειοψηφία τις εκροές της κυβερνητικής πλευράς. Σε αυτό το σημείο του χάρτη το ποσοστό εκκίνησης για την Ελπίδα ακουμπά εκείνο που έχει στη Βόρεια Ελλάδα, όμως η σύγκρουση μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ θα «γράψει» τις θέσεις δύο και τρία. Η Χαριλάου Τρικούπη κοιτάει με χαμόγελο το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ στην Ηλεία, ενώ θεωρεί πως έχει «στεγανοποιήσει» τις διαρροές της προς την ΕΛΑΣ στην Αχαΐα λόγω των κινήσεων του Γιώργου Παπανδρέου. Από την άλλη, η ΕΛΑΣ αναζητά πρόσωπα με τοπικό έρεισμα στην Πάτρα, γνωρίζοντας πως το πρόσωπο του Τσίπρα συνέχιζε να δίνει υψηλά ποσοστά στον ΣΥΡΙΖΑ ακόμα και το 2023. Στην Ηλεία η «μεταγραφή» του Διονύση Καλαματιανού θεωρείται πως θα επιτρέψει στο ποσοστό της ΕΛΑΣ να αγγίξει αυτό του ΣΥΡΙΖΑ, σε μια φάση που το ΠΑΣΟΚ ενισχύεται. Δυνατό ψηφοδέλτιο ετοιμάζει η Χαριλάου Τρικούπη στην Αιτωλοακαρνανία, αναζητώντας συμβολισμούς αμφίπλευρης διεύρυνσης, ώστε να «μπετονάρει» τις ανοδικές τάσεις, καθώς η πλευρά Τσίπρα μετριόταν το προηγούμενο διάστημα σε σημαντική απόσταση.
Πελοπόννησος: Γρίφος Αρκαδία, Μεσσηνία
Παρότι περιφέρειες της Πελοποννήσου προσφέρονται ως δεξαμενές τόσο για τη Μαρία Καρυστιανού όσο και για τον Κυριάκο Βελόπουλο (με χαρακτηριστικό παράδειγμα, για την Ελπίδα, την Κορινθία και τη Λακωνία), δύο είναι οι γρίφοι της Πελοποννήσου που επηρεάζουν πανελλαδικά τα ποσοστά: η Αρκαδία και η Μεσσηνία.
Στην πρώτη, η ΝΔ δείχνει να αντέχει σε ποσοστά ευρωεκλογών, όμως το ΠΑΣΟΚ, το οποίο ενίσχυε το ποσοστό του, βρίσκεται πλέον χωρίς τον Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλο – ένα πρόσωπο που συγκέντρωνε κεντρώο ακροατήριο. Η πλευρά Τσίπρα δεν έχει καταγράψει δυναμική που θα μπορούσε να πλησιάσει το πασοκικό ποσοστό. Και αυτή η τάση δείχνει πως θα παραμείνει, εκτός και αν υπάρξει κάποια μετακίνηση που θα αλλάξει τα δεδομένα. Στη δεύτερη, το πρόσωπο – κλειδί για τη λύση του γρίφου λέγεται Αντώνης Σαμαράς. Αν ο πρώην πρωθυπουργός επιλέξει να ιδρύσει κόμμα, η ιδιαίτερη πατρίδα του, στην οποία η μητσοτακική ΝΔ πιέζεται δημοσκοπικά περισσότερο απ’ ό,τι σε όλη την υπόλοιπη Πελοπόννησο, είναι δεδομένο πως θα τον στηρίξει – γι’ αυτό το Μέγαρο Μαξίμου αναζητά ισχυρές προσωπικότητες που θα μπορούσαν να πιέσουν τη σαμαρική πλευρά. Στη Μεσσηνία «κατεβαίνει» ο Αλέξης Χαρίτσης, τέως πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, που αναμένεται να βρεθεί στην ΕΛΑΣ.
Κεντρική Μακεδονία: Μάχη δεξιά της Δεξιάς
Η βορειοελλαδίτικη ψήφος διαφέρει σε χαρακτηριστικά και κατεύθυνση. Τα αντισυστημικά κόμματα δεξιά της Δεξιάς θα κέρδιζαν τη μερίδα του λέοντος, ακόμα και σε αστικές περιοχές όπως η Α’ και η Β’ Θεσσαλονίκης. Ωστόσο Ελληνική Λύση και Ελπίδα δείχνουν να βουτούν σε κοινές δεξαμενές, εντείνοντας τη μεταξύ τους μάχη σε βαθμό που, σύμφωνα με τις αναλύσεις των πρώτων δημοσκοπικών δειγμάτων, απειλούν με αλληλεξουδετέρωση.
Σε αυτό το πεδίο η ΝΔ προσπαθεί (και εν μέρει καταφέρνει τους τελευταίους μήνες) να διορθώσει την εικόνα της πέριξ του Θερμαϊκού, γνωρίζοντας πως σε άλλα μέρη της Μακεδονίας η μάχη ανάκτησης του ποσοστού μπορεί και να είναι χαμένη – η πρώτη φορά με γαλάζια ψηφοδέλτια χωρίς παρουσία κάποιου Καραμανλή αλλά και η απόσταση μεταξύ της σημερινής ηγεσίας της ΝΔ και του πρώην πρωθυπουργού δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο την προσπάθεια.
Παρότι διαχρονικά η ανανεωτική Αριστερά διαθέτει δυνάμεις στην Α’ Θεσσαλονίκης, η ΕΛΑΣ έχει να παλέψει με την κληρονομιά της Συμφωνίας των Πρεσπών, που εμποδίζει την απήχηση του τσιπρικού εγχειρήματος. Αυτές τις συνθήκες εκμεταλλεύεται το ΠΑΣΟΚ για να βρεθεί δυνητικά στη δεύτερη θέση στην πρώτη περιφέρεια της πόλης, παρότι έχει αποδυναμωμένο ψηφοδέλτιο (μετά τα όσα συνέβησαν με τον Χάρη Καστανίδη) και «ταβάνι» το χαμηλό διψήφιο. Ερώτημα για την αντιπολίτευση παραμένει η Β’ Θεσσαλονίκης, καθώς είναι η περιφέρεια του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτη Φάμελλου.
Αττική: Βαρόμετρο για τρεις
Από τα χρόνια της κρίσης και μετά, στην Αττική έχει καταγραφεί μια σταθερή τάση: η ΝΔ και ο – πάλαι ποτέ ενιαίος – ΣΥΡΙΖΑ διεκδικούν την πρώτη θέση στην Α’ και την (τριχοτομημένη, πλέον) Β’ Αθηνών, το ΚΚΕ κρατά δυνάμεις στις λαϊκές γειτονιές και στον Πειραιά, ενώ το ΠΑΣΟΚ πασχίζει να κερδίσει πίσω τα κάστρα που έχασε. Αυτή η τάση δεν μοιάζει να έχει αλλάξει μέχρι σήμερα, παρότι η ΝΔ παλεύει με τη φθορά της διακυβέρνησης και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κατακερματιστεί. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιδιώκει να επανασυνδεθεί με ακροατήρια που ψηφίζουν με βάση το εισόδημά τους – οι παραγωγικές ηλικίες 30 έως 50 ετών αποτελούν το πιο δύσκολο στοίχημα, όπως και οι περιοχές χωρίς γαλάζια παράδοση που συνέβαλαν στο υψηλό ποσοστό το 2023. Για τον Νίκο Ανδρουλάκη η Αττική συνεχίζει να αποτελεί τη «μαύρη τρύπα» του ΠΑΣΟΚ, παρότι τρεις βασικοί εσωκομματικοί πόλοι πολιτεύονται σε Α’ Αθήνας, Ανατολική Αττική και Νότιο Τομέα. Τις προκλήσεις για την αξιωματική αντιπολίτευση εντείνει η ΕΛΑΣ, για την οποία εκτιμάται ότι μπορεί να συγκεντρώσει μεγάλο μέρος της βάσης του ΣΥΡΙΖΑ – ενώ και το πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα συμβάλλει στη διαφαινόμενη δυναμική. Τα κόμματα με ισχυρές βάσεις στον Βορρά, όπως η Ελληνική Λύση αλλά, όπως φαίνεται, και η Ελπίδα, καταγράφουν μειωμένη επιρροή, σε χαμηλά μονοψήφια ποσοστά.
Κρήτη: «Πράσινο» Κάστρο
Οι αναταράξεις που βίωσε η ΝΔ στην Κρήτη μετά την ανάδειξη του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ ήρθαν να προστεθούν στην παραδοσιακή τάση της μεγαλονήσου να στηρίζει τη Δημοκρατική Παράταξη – η οποία αποτυπώθηκε στις τελευταίες ευρωεκλογές στο πρόσωπο του (Κρητικού) Νίκου Ανδρουλάκη. Σύμφωνα με κυλιόμενες μετρήσεις, η ΝΔ παρά την πίεση κατάφερνε να επιβεβαιώνει κατά διαστήματα την ανθεκτικότητά της, με προβληματική ωστόσο την παρουσία της στο Ηράκλειο και δευτερευόντως στο Λασίθι. Τα ψηφοδέλτια είναι το γαλάζιο στοίχημα και στη γενέτειρα της οικογένειας Μητσοτάκη, τα Χανιά, ειδικά αν κριθεί πως το πιο ισχυρό χαρτί της περιοχής, η Ντόρα Μπακογιάννη, θα πρέπει να έχει πιο κεντρικό ρόλο στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση και να είναι παρούσα στην προεκλογική μάχη. Στο μισό εκατομμύριο ψηφοφόρων της Κρήτης, μιας περιφέρειας με υψηλούς συμβολισμούς, αναζητά και το ΠΑΣΟΚ τουλάχιστον μια πράσινη νίκη. Και αυτή θεωρείται εφικτή, ακόμα και με την προσθήκη της ΕΛΑΣ, στο Ηράκλειο, ενώ η Χαριλάου Τρικούπη εκτιμά πως μπορεί να διεκδικήσει με αξιώσεις και την πρωτιά στο Λασίθι – για τους υπόλοιπους δύο νόμους ψάχνει ισχυρά, ντόπια ονόματα για το ψηφοδέλτιο. Το νήμα από το 2023 επιδιώκει να πιάσει ξανά ο Τσίπρας, έχοντας ωστόσο να υπολογίσει την απουσία τριών ετών, την απήχηση του αφηγήματος Κασσελάκη στο νησί και την ισχυρή παρουσία (με προσωπικές ψήφους) του Παύλου Πολάκη, που δηλώνει πως «είναι και θα είναι ΣΥΡΙΖΑ».
Θεσσαλία: Η περιφέρεια της «γκρίζας ζώνης»
Η Θεσσαλία των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και των κλιματικών καταστροφών δεν είναι τυχαία βαρόμετρο. Η επιχείρηση της ΝΔ να ανατάξει δυνάμεις σε Λάρισα, Καρδίτσα, Τρίκαλα και Μαγνησία έχει αποβεί ως τώρα μάταιη: σε νεκρό εκλογικό χρόνο το γαλάζιο ποσοστό πέφτει κάτω από 20% σε κάποιες εξ αυτών.
Πράγμα που σημαίνει πως ακόμα και ο στόχος των ευρωεκλογών είναι μακρινός, ωστόσο το Μέγαρο Μαξίμου επενδύει σε βελτιωμένες επιδόσεις με ενέσεις στην οικονομία. Εξάλλου ένα ποσοστό πολιτών που ψήφισε ΝΔ το 2023 αυτή τη στιγμή παραμένει αναποφάσιστο και δεν έχει κατευθυνθεί σε κάποια άλλη πολιτική δύναμη αριστερά ή δεξιά της.
Ετσι εξηγούνται και οι χαμηλές πτήσεις των υπολοίπων – το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να μένει σταθερό παντού, χωρίς να ξεπερνά το (υψηλότερο από το πανελλαδικό του) ποσοστό των ευρωεκλογών, αλλά και χωρίς να το χάνει. Το ΚΚΕ έχει παραδοσιακές δυνάμεις, ενώ οι πρώτες δημοσκοπικές ενδείξεις για ΕΛΑΣ και Ελπίδα δείχνουν πως παίζουν σε κοντινά μεταξύ τους χαμηλά μονοψήφια (με εξαίρεση, κατά πληροφορίες, την Καρδίτσα για την Καρυστιανού, όπου έχει μετρηθεί μεταξύ δεύτερης και τρίτης θέσης).
Ενδεικτικό του κατακερματισμού και της στάσης αναμονής συνολικά του εκλογικού ακροατηρίου είναι πως έρευνες στα Τρίκαλα «μέτρησαν» τον πρώτο και τον δεύτερο – τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ – να κοντράρονται στα ίσα, ωστόσο ξεπερνούσαν μόλις το 30% αθροιστικά, ενώ η αντισυστημική Πλεύση Ελευθερίας κοντράρει Τσίπρα και ΚΚΕ.