Η Μεταμόρφωση και ο Βλοχός επλήγησαν σκληρά από την πλημμύρα που προκάλεσε η κακοκαιρία Ντάνιελ. Η επομένη της φυσικής καταστροφής του Σεπτεμβρίου του 2023 βρήκε τους κατοίκους των δύο θεσσαλικών χωριών, που χαρακτηρίστηκαν «χωριά φαντάσματα», να πρέπει να αποφασίσουν για το εάν θα συνεχίσουν να μένουν στους οικισμούς τους ή θα επιλέξουν τη μετεγκατάσταση.
Στην περίπτωση της Μεταμόρφωσης το άτυπο δημοψήφισμα ήταν υπέρ της μετεγκατάστασης και της οικοδόμησης ενός νέου χωριού. Στον Βλοχό, αν και η πλειοψηφία των κατοίκων τάχθηκε υπέρ, αρχικά αποφασίστηκε να μην υπάρξει μετεγκατάσταση, με το θέμα ακόμα να βρίσκεται «στον αέρα». Ανθρωποι και από τα δύο χωριά, πάντως, μιλώντας στα «ΝΕΑ», λένε ότι τρία χρόνια μετά καθημερινά ζουν υπό τον φόβο μιας νέας πλημμύρας.
Στην περίπτωση του Βλοχού, οι κάτοικοι ήταν σχεδόν μοιρασμένοι όσον αφορά το ζήτημα της μετεγκατάστασης. Οπως λέει ο πρώην πρόεδρος της κοινότητας Βλοχού, Γιάννης Κούκας, υπέρ της μετεγκατάστασης είχε ταχθεί περίπου το 60% στο άτυπο δημοψήφισμα που διεξήχθη τον Νοέμβριο του 2023. «Το θέμα αιωρείται διότι δεν δόθηκε απάντηση από την πολιτεία», σημειώνει.
Στη Μεταμόρφωση τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Στο εκεί δημοψήφισμα, η απόφαση της μετεγκατάστασης του χωριού σε ασφαλέστερο σημείο ήταν ομόφωνη. Ο πρόεδρος της κοινότητας Μεταμόρφωσης, Πέτρος Κοντογιάννης, αναφέρει ότι τους επισκέφτηκε και ο Πρωθυπουργός, ο οποίος ήταν σύμφωνος με την απόφασή τους. Το νέο χωριό αναμένεται να οικοδομηθεί δίπλα στον Παλαμά, περίπου έξι χιλιόμετρα μακριά από το σημερινό, σε ένα σημείο όμως που έχει μια υψομετρική διαφορά επτά μέτρων, αρκετή για να το προστατέψει σε περίπτωση νέας πλημμύρας.
Τρία χρόνια μετά, ωστόσο, οι άνθρωποι της Μεταμόρφωσης ακόμα περιμένουν με αγωνία. «Δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα τα έργα. Τον Οκτώβριο περιμένουμε να γίνει η δημοπρασία για να οριστεί ανάδοχος για τις υποδομές του νέου χωριού. Από τη στιγμή που θα ξεκινήσουν τα έργα χρειάζονται περίπου δύο χρόνια», σημειώνει ο Κοντογιάννης. Οι κάτοικοι ζητούν επίσης να μην απαλλοτριωθούν τα ακίνητα του σημερινού οικισμού τους μετά τη μετεγκατάσταση.
Οι πρώτοι έλληνες «κλιματικοί πρόσφυγες»
Στο μεταξύ, πολλοί άνθρωποι που είδαν τα σπίτια τους να καταστρέφονται δεν έχουν ακόμα επιστρέψει στα χωριά τους. Κάποιοι βρέθηκαν στον Παλαμά, την Καρδίτσα, τα Τρίκαλα και αλλού, νοικιάζοντας σπίτια με τη συμβολή του επιδόματος ενοικίου που δόθηκε από το κράτος. Είναι αυτοί που χαρακτηρίστηκαν οι πρώτοι έλληνες «κλιματικοί πρόσφυγες».
Στον Βλοχό, από τους 400 που έμεναν πριν από την καταστροφή, υπολογίζεται ότι έχουν επιστρέψει περίπου οι μισοί. Στη Μεταμόρφωση, πριν από τον Σεπτέμβριο του 2023, έμεναν περίπου 220 άτομα, ενώ σήμερα υπάρχουν περίπου 70-80 κάτοικοι.
Μία από αυτούς είναι και η Ευαγγελία Ριτά, η οποία επέστρεψε στη Μεταμόρφωση πριν από έναν χρόνο «σε κακές συνθήκες», όπως λέει. Η ίδια δεν μπόρεσε να πάρει το επίδομα ενοικίου. Εμεινε έτσι με την αρχική επιδότηση για οικοσυσκευές και μόνο την προκαταβολή της υπόλοιπης κρατικής αρωγής, με ανθρώπους και των δύο κοινοτήτων να κάνουν λόγο για περιπτώσεις πληγέντων που δεν έλαβαν τις ενισχύσεις που δικαιούνταν.
«Επισκεύασα το σπίτι μου πρόχειρα, με τα πιο φθηνά υλικά για να μπορώ να μείνω», σημειώνει η Ριτά, που είναι και πρόεδρος του Μορφωτικού Συλλόγου του χωριού. «Ολοι όσοι επέστρεψαν διόρθωσαν μόνο ένα κομμάτι του σπιτιού τους και περιμένουν τη μετεγκατάσταση», προσθέτει, ενώ αναμένεται και πολλοί από όσους εγκατέλειψαν το χωριό να επιστρέψουν μετά τη μετεγκατάσταση. Εως τότε βέβαια, ζητούν, όπως μεταφέρει ο πρόεδρος της κοινότητας Κοντογιάννης, να συνεχιστεί το επίδομα ενοικίου που τους δίνεται.
Στην περίπτωση του Βλοχού, «όποιος ήθελε να επιστρέψει έχει επιστρέψει», αναφέρει χαρακτηριστικά ο σημερινός πρόεδρος της Κοινότητας, Βασίλης Καλογιάννης, ο οποίος κάνει λόγο για «πληγές που δεν έχουν κλείσει». Το σπίτι του ίδιου πήρε πέντε μέτρα νερό από τις πλημμύρες και δεν το έχουν επισκευάσει έως σήμερα. Εγκατέλειψε το χωριό μετά τον Σεπτέμβρη του 2023 και ζει στον Παλαμά. «Κάποιοι έφυγαν λόγω της καταστροφής, βρήκαν δουλειά αλλού και έμειναν εκεί. Είναι κλιματικοί πρόσφυγες», λέει.
«Οταν συννεφιάζει όλοι είμαστε με το χτυποκάρδι»
Ολοι όσοι μίλησαν στα «ΝΕΑ» πάντως υπογραμμίζουν ότι ο βασικός φόβος, τόσο για αυτούς που έχουν επιστρέψει όσο και για εκείνους που μένουν μακριά από τα χωριά τους, είναι αυτός της νέας καταστροφής.
Παρόλο που έγιναν αναχώματα για να προστατέψουν τα χωριά σε ενδεχόμενη πλημμύρα, ο πρώην πρόεδρος του Βλοχού, Γιάννης Κούκας, θεωρεί ότι για να καταστούν γερά πρέπει να περάσει τουλάχιστον μία πενταετία. «Πρέπει να βρέξει, να σφίξουν τα χώματα, να βγουν δέντρα για να υπάρξει ένα δίχτυ ασφαλείας», σημειώνει. Πέρα από αυτό, οι κάτοικοι αναμένουν μεγάλα έργα, όπως αυτό του Φράγματος του Ενιπέα, του φράγματος στο Μουζάκι και στην Πύλη για να υπάρξει μια ολοκληρωμένη «ασπίδα» για «μελλοντικούς Ντάνιελ». Τι γίνεται, όμως, έως τότε; «Ακόμα και μια μικρότερη νεροποντή να έρθει τα αναχώματα θα υποχωρήσουν. Εχουμε έτοιμη μια τσάντα έκτακτης ανάγκης και κάθε φορά που βρέχει είμαστε έτοιμοι να μπούμε στο αμάξι και να φύγουμε. Οταν συννεφιάζει όλοι είμαστε με το χτυποκάρδι. Τις τραγικές στιγμές που ζήσαμε δεν θέλουμε να τις ξαναζήσουμε», καταλήγει η Ευαγγελία Ριτά από τη Μεταμόρφωση.