Η Ταϊβάν γιόρτασε χθες την 68η επέτειο από την τελευταία ένοπλη σύγκρουσή της με την Κίνα και το μήνυμα το οποίο επέλεξε να στείλει ο πρόεδρός της ήταν σαφές και συνάμα ενδεικτικό της έντασης που επικρατεί εκεί. «Η αποφασιστικότητά μας να είμαστε ενωμένοι για την υπεράσπιση της εθνικής μας κυριαρχίας και για τη διασφάλιση της ειρήνης στα Στενά της Ταϊβάν δεν πρέπει να ατονήσει ποτέ», δήλωσε ο Λάι Τσινγκ Τε, σε μια στιγμή που το Πεκίνο έχει εντείνει τη στρατιωτική του παρουσία και τις ασκήσεις σε ακτίνα βολής.
Την ίδια στιγμή, λίγο πιο βόρεια, η πρόσφατη επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στις Κουρίλες Νήσους, ένα νησιωτικό σύμπλεγμα το οποίο κατέχει η Ρωσία από το 1945, προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Ιαπωνίας, η οποία θεωρεί ότι της ανήκει. Η κίνηση αυτή «πληγώνει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού και είναι απολύτως απαράδεκτη», τόνισε χαρακτηριστικά η πρωθυπουργός της χώρας Σανάε Τακαΐτσι – με τη Μόσχα όχι απλώς να ανταπαντά, αλλά και να απειλεί με αντίποινα εξαιτίας της συμμετοχής του Τόκιο στις διεθνείς κυρώσεις εις βάρος της εξαιτίας της εισβολής στην Ουκρανία.
Στην Κορεατική Χερσόνησο, τέλος, μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να επιδιώκει την αναθέρμανση των «εξαιρετικών», σύμφωνα και με τις δύο πλευρές, σχέσεών του με τον Κιμ Γιονγκ Ουν, καθώς και μια νέα συνάντηση μαζί του (μετά τις δύο που είχαν προηγηθεί κατά την πρώτη του θητεία), στην πράξη ωστόσο η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη. Δεν είναι μυστικό, άλλωστε, ότι η ένταση μεταξύ Πιονγκγιάνγκ και Σεούλ παραμένει στα «κόκκινα», με τον βορειοκορεάτη μονάρχη να παίζει το χαρτί της ισχύος απέναντι στα πολλά προβλήματα των ΗΠΑ – αναγκάζοντας, έτσι, πολλούς να αναρωτιούνται μήπως τελικά το μήνυμα που λαμβάνει η Τεχεράνη είναι πως θα αποτελέσει αποδεκτό συνομιλητή μόνο εάν αποκτήσει και αυτή πυρηνικά.
Η «μητέρα των μαχών»
Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι ότι τη στιγμή που η προσοχή όλων είναι επικεντρωμένη στη Μέση Ανατολή – τόσο στα μέτωπα που είναι ήδη ανοιχτά (πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν, Στενά του Ορμούζ και Ερυθρά Θάλασσα, Παλαιστινιακό) όσο και σε εκείνα που ενδέχεται να ανοίξουν ανά πάσα στιγμή, όπως αυτό ανάμεσα σε Ισραήλ και Τουρκία – τα σύννεφα πυκνώνουν επικίνδυνα σε μία ακόμη περιοχή, τον Βόρειο Ειρηνικό. Καθώς δε το μακελειό στην Ουκρανία συνεχίζεται για πέμπτο έτος και κλιμακώνεται, μοιάζει να επιβεβαιώνεται η εκτίμηση ότι ο πλανήτης έχει πλέον μετατραπεί, απ’ άκρου εις άκρον, σε μια απέραντη πυριτιδαποθήκη.
Σε αυτό το φόντο, οι πάντες σχεδόν αναρωτιούνται όχι απλώς πού θα ξεσπάσει η νέα πολεμική σύρραξη, αλλά ποια θα είναι η αναμέτρηση που θα κρίνει τους παγκόσμιους συσχετισμούς του 21ου αιώνα. Ολοένα περισσότεροι, δε, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η «μητέρα των μαχών» πρόκειται να δοθεί στο θέατρο της Απω Ανατολής, με πρωταγωνιστές τη νυν και την ανερχόμενη υπερδύναμη: τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Κάτι που σημαίνει ότι η συγκεκριμένη περιοχή ίσως μετατραπεί στη ζώνη του λυκόφωτος για τους σύγχρονους ανθρώπινους πολιτισμούς.
Αλυτοι λογαριασμοί
Εκεί άλλωστε – μαζί, φυσικά, με τη Μέση Ανατολή – είναι συγκεντρωμένοι οι περισσότεροι… άλυτοι λογαριασμοί της Ιστορίας. Και μάλιστα όχι μόνο επί της ουσίας, αλλά και τυπικά, μιας και μια σειρά από πολεμικές συγκρούσεις έχουν λήξει με μια «άνω τελεία» – με άλλα λόγια, χωρίς την υπογραφή μιας συνθήκης ειρήνης ανάμεσα στα άμεσα εμπλεκόμενα μέρη, αλλά με μια απλή (ή πιο σύνθετη) εκεχειρία, το ειδικό βάρος της οποίας είναι σαφώς πιο μικρό και λιγότερο δεσμευτικό, κάτι που σημαίνει πως είναι πολύ πιο εύκολο να παραβιαστεί.
Αυτό συμβαίνει, για του λόγου το αληθές, ανάμεσα στη Βόρεια και τη Νότια Κορέα από το 1953. Κάτι ανάλογο ανάμεσα στη Ρωσία και την Ιαπωνία από το 1945, όπως επίσης και μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν από το 1949. Εάν δε σε όλα αυτά προσθέσει κανείς και τις εύθραυστες ισορροπίες στις Θάλασσες της Νότιας και της Ανατολικής Κίνας, που αποτελούν στρατηγικής σημασίας διαβάσεις, τότε μπορεί εύκολα να καταλάβει ότι στην απέναντι (από εμάς) πλευρά της υφηλίου αρκεί μια σπίθα για να ανάψει μια φωτιά που θα κάψει τα πάντα στο πέρασμά της.
Ειδικά καθώς όσα συμβαίνουν εκεί μόνο «ξένα» δεν είναι με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.
Η στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή
Η περιοχή του Βόρειου Ειρηνικού είναι, αναμφισβήτητα, εκείνη στην οποία καταγράφεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα, οι δύο Κορέες, Ταϊβάν, Ρωσία, Αυστραλία και άλλες χώρες διαθέτουν στην περιοχή τεράστια δύναμη πυρός – με την Ιαπωνία να σπεύδει να προστεθεί σε αυτές, αναθεωρώντας το μεταπολεμικό της σύνταγμα.
Οι ΗΠΑ διατηρούν εκεί δεκάδες μικρές και μεγάλες βάσεις, με πιο σημαντικές αυτές στην Οκινάβα, τη Χαβάη, το Γκουάμ και τη Νότια Κορέα. Σε αυτές εδρεύουν πάνω από 135.000 μέλη των ενόπλων δυνάμεων, μαζί με εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη και κάθε είδους οπλικά συστήματα. Παράλληλα, ο Ειρηνικός είναι ο χώρος ευθύνης του Τρίτου και του Εβδομου Στόλου, με το αρχηγείο τους στο Περλ Χάρμπορ, που με έξι αεροπλανοφόρα και πολλά άλλα πολεμικά πλοία και υποβρύχια, καλύπτουν μια τεράστια θαλάσσια επιφάνεια περίπου 250 εκατ. τετραγωνικών χιλιομέτρων – από την Αρκτική ως την Ανταρκτική και τον Ινδικό Ωκεανό.
Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει επίσης αναπτύξει μια πανίσχυρη πολεμική μηχανή, την οποία ενισχύει και εκσυγχρονίζει διαρκώς, ενώ το έμψυχο υλικό της ξεπερνά τα δύο εκατομμύρια. Ηδη, διαθέτει τρία λειτουργικά αεροπλανοφόρα και κατασκευάζει κι άλλα, ενώ έχει «απλώσει» ένα τεράστιο πλέγμα βάσεων, πυραυλικών συστημάτων, άλλων πλοίων, υποβρυχίων, αποβατικών σκαφών, αλλά και δορυφόρων που παρέχουν ανά πάσα στιγμή πληροφορίες. Παρά το γεγονός ότι συνολικά οι ένοπλες δυνάμεις της Κίνας εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά εκείνων των ΗΠΑ, ο «τοπικός» συσχετισμός τείνει σταδιακά να είναι υπέρ της.
Είναι σαφές, τέλος, ότι στην «εξίσωση» εμπλέκονται και άλλες δυνάμεις, με πρώτη και καλύτερη τη Ρωσία, η συμμαχία της οποίας με την Κίνα έχει αποκτήσει στρατηγικά χαρακτηριστικά.