Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα οι Ισλανδοί, προκειμένου να αποφασίσουν αν θα ανοίξει ξανά ο δρόμος για την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ένα δημοψήφισμα που αναμένεται να κριθεί στο όριο και παρακολουθείται στενά στις Βρυξέλλες.
Η Ισλανδία, με πληθυσμό λίγο κάτω από 400.000 κατοίκους, είχε υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ μετά την οικονομική κρίση του 2009, η οποία προκάλεσε σοβαρούς τριγμούς στην οικονομία της χώρας.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις πάγωσαν το 2013, μετά την άνοδο στην εξουσία μιας ευρωσκεπτικιστικής κυβέρνησης.
Στο νήμα το «Ναι» και το «Όχι»
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μάχη είναι εξαιρετικά αμφίρροπη, με τις δύο πλευρές να βρίσκονται ουσιαστικά σε ισοπαλία.
«Είναι αρκετά οριακό, αλλά είμαι πάντα αισιόδοξη», δήλωσε στο AFP η υπουργός Εξωτερικών Θόργκερντουρ Κάτριν Γκουναρσντότιρ, η οποία τάσσεται υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας.
Οι κάλπες ανοίγουν στις 09:00 τοπική ώρα (12:00 ώρα Ελλάδας) και κλείνουν στις 22:00 (01:00 ώρα Ελλάδας). Καθώς δεν αναμένονται exit polls και η αναμέτρηση είναι οριακή, τα πρώτα αξιόπιστα αποτελέσματα εκτιμάται ότι θα γίνουν γνωστά αργά το βράδυ του Σαββάτου.
Περίπου 273.000 ψηφοφόροι καλούνται να απαντήσουν «Ναι» ή «Όχι» στο ερώτημα:
«Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;»
Τι θα σημαίνει ένα «Ναι»
Σε περίπτωση επικράτησης του «Ναι», η Ισλανδία θα ξεκινήσει εκ νέου διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες για τους όρους ένταξης. Η όποια συμφωνία προκύψει θα τεθεί στη συνέχεια σε νέο δημοψήφισμα, προκειμένου οι Ισλανδοί να αποφασίσουν οριστικά για την ένταξη.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα των διαπραγματεύσεων αναμένεται να είναι η αλιεία, βασικός πυλώνας της ισλανδικής οικονομίας. Το Ρέικιαβικ επιδιώκει να διατηρήσει τον αποκλειστικό έλεγχο των αλιευτικών πόρων, ενώ οι Βρυξέλλες εμφανίζονται αυτή τη φορά πιο διατεθειμένες να αναζητήσουν συμβιβασμό.
(AP Photo/Omar Havana)
Η οικονομία και το δίλημμα του ευρώ
Παρά την επιστροφή της οικονομίας σε ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, το ζήτημα της ένταξης παραμένει ανοιχτό.
Μία μερίδα των ψηφοφόρων θεωρεί ότι δεν υπάρχει ανάγκη ένταξης στην ΕΕ, καθώς η Ισλανδία είναι ήδη μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και έχει πρόσβαση στην ενιαία αγορά.
«Δεν χρειαζόμαστε τις Βρυξέλλες να μας κυβερνούν. Μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνοι μας», δήλωσε ο 65χρονος επιχειρηματίας Ελίας Τεόντορσον.
Από την άλλη πλευρά, ο υψηλός πληθωρισμός και τα αυξημένα επιτόκια ενισχύουν τα επιχειρήματα όσων τάσσονται υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Ορισμένα νοικοκυριά πληρώνουν επιτόκια που φτάνουν το 9% στα στεγαστικά δάνεια, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική την προοπτική ένταξης στην ευρωζώνη και την πρόσβαση σε χαμηλότερα επιτόκια.
«Απλώς πιστεύω ότι είναι το υπεύθυνο πράγμα που πρέπει να κάνουμε: να δώσουμε στην κυβέρνηση την εξουσία να διαπραγματευτεί μια συμφωνία με την ΕΕ, ώστε να δούμε ποιες είναι οι δυνατότητες. Και μετά θα μπορέσουμε να αξιολογήσουμε τη συμφωνία», δήλωσε η 32χρονη διοικητική υπάλληλος πανεπιστημίου Αλεξάνδρα Γιρ φαν Έρβεν.
REUTERS/Yves Herman/File Photo
Η ασφάλεια αλλάζει τα δεδομένα
Πέρα από την οικονομία, σημαντικό ρόλο στη συζήτηση διαδραματίζουν και οι γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η επιστροφή του πολέμου στην Ευρώπη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει ανατρέψει τις παραδοσιακές αντιλήψεις για την ασφάλεια, ενώ η στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και οι απειλές του για την απόκτηση της γειτονικής Γροιλανδίας έχουν εντείνει τους προβληματισμούς στην Ισλανδία.
Η χώρα βρίσκεται σε στρατηγική θέση στον υποαρκτικό χώρο, δεν διαθέτει δικό της στρατό και βασίζεται για την άμυνά της στο ΝΑΤΟ, καθώς και σε διμερή αμυντική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1951.
«Οι γεωπολιτικές μεταβολές επηρεάζουν τη συζήτηση, αλλά δεν την καθοδηγούν», εκτίμησε ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Μπίφροστ Εϊρίκουρ Μπέργκμαν.
Με το βλέμμα στραμμένο στο Ρέικιαβικ οι Βρυξέλλες
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αναμένεται να παρακολουθηθεί στενά από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μια ενδεχόμενη επιστροφή της Ισλανδίας στην ευρωπαϊκή πορεία θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό παράδειγμα για τη διεύρυνση της ΕΕ, ιδιαίτερα καθώς η Ένωση δεν έχει εντάξει στους κόλπους της έναν πλούσιο καθαρό συνεισφέροντα στον προϋπολογισμό της από το 1994.
Παράλληλα, η ένταξη της Ισλανδίας θα μπορούσε να ενισχύσει την αποδοχή της διεύρυνσης και για χώρες όπως το Μαυροβούνιο, αλλά και να επηρεάσει τη συζήτηση στη Νορβηγία, η οποία παραμένει εκτός ΕΕ.
«Η απόφαση της Ισλανδίας θα ενίσχυε αναμφίβολα τα επιχειρήματα υπέρ της υποδοχής νέων μελών από την ΕΕ», δήλωσε η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Μάρτα Κος.