Στη Γροιλανδία μεταβαίνει στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε μια επίσκεψη με ισχυρό γεωπολιτικό και συμβολικό χαρακτήρα. Επισήμως, στόχος του ταξιδιού είναι η «εμβάθυνση της εταιρικής σχέσης» ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το αυτόνομο νησί της Αρκτικής. Η χρονική συγκυρία, ωστόσο, συνδέεται άμεσα με την αυξανόμενη στρατηγική σημασία της περιοχής και τις αμερικανικές επιδιώξεις.
Στο επίκεντρο οι αμερικανικές επιδιώξεις
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, χαρακτηρίζοντάς τον «απόλυτη αναγκαιότητα» για την ασφάλεια της χώρας του. Οι τοποθετήσεις του έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη Δανία, στη Γροιλανδία και στις Βρυξέλλες, οι οποίες επιμένουν ότι μόνο οι κάτοικοι του νησιού έχουν δικαίωμα να αποφασίσουν το μέλλον τους.
Κατά την παραμονή της στη Γροιλανδία, η Φον ντερ Λάιεν θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό του νησιού, Γενς-Φρεντέρικ Νίλσεν, την πρωθυπουργό της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, και τον πρωθυπουργό των Νήσων Φερόε, Μπέινιρ Γιοχάνεσεν. Οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στις προκλήσεις και στις ευκαιρίες που δημιουργούνται για τη Γροιλανδία και συνολικά για την περιοχή της Αρκτικής.
Η σχέση με τη Δανία και την ΕΕ
Η Γροιλανδία διαθέτει ευρύ καθεστώς αυτονομίας, αλλά αποτελεί τμήμα του Βασιλείου της Δανίας. Η Κοπεγχάγη εξακολουθεί να έχει αρμοδιότητες σε κρίσιμους τομείς, όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα και η ασφάλεια. Παρά τη σχέση της με τη Δανία, το νησί δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την οποία αποχώρησε το 1985, διατηρώντας όμως ειδική εταιρική σχέση με τις Βρυξέλλες.
Στην παγοκάλυψη της Γροιλανδίας
Η επίσκεψη αρχίζει την Κυριακή με τη μετάβαση της Φον ντερ Λάιεν, του Νίλσεν και της Φρεντέρικσεν στην παγοκάλυψη της Γροιλανδίας. Εκτός από τον συμβολισμό της για την κλιματική αλλαγή, η επίσκεψη αναμένεται να αναδείξει τις συνέπειες της ταχείας τήξης των πάγων, η οποία μεταβάλλει δραστικά το οικονομικό και στρατηγικό περιβάλλον της Αρκτικής.
Τη Δευτέρα, οι τρεις ηγέτες θα εγκαινιάσουν στις εγκαταστάσεις της εταιρείας τηλεπικοινωνιών Τούσας ένα νέο πρόγραμμα ενισχυμένης δορυφορικής συνδεσιμότητας για τη Γροιλανδία. Θα υπογράψουν επίσης ανανεωμένη κοινή διακήρυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της κυβέρνησης της Γροιλανδίας και της κυβέρνησης της Δανίας για την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεών τους.
Υποδομές, πρώτες ύλες και ασφάλεια
Την πρόεδρο της Επιτροπής θα συνοδεύσουν ο επίτροπος Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων, Γιόζεφ Σίκελα, και ο ειδικός σύμβουλος για τις σχέσεις ΕΕ-Αρκτικής, Γίρκι Κατάινεν. Η παρουσία τους δείχνει ότι οι Βρυξέλλες δεν αντιμετωπίζουν πλέον τη Γροιλανδία μόνο ως απομακρυσμένη περιοχή περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, αλλά ως σημαντικό εταίρο στους τομείς των υποδομών, της συνδεσιμότητας, των πρώτων υλών και της ασφάλειας.
Η Αρκτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα λόγω των νέων θαλάσσιων διαδρομών που δημιουργεί η υποχώρηση των πάγων, των κοιτασμάτων κρίσιμων ορυκτών και της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Παράλληλα, η Ευρώπη επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα στις κρίσιμες πρώτες ύλες, αρκετές από τις οποίες υπάρχουν στο υπέδαφος της Γροιλανδίας.
Η νέα πολιτική της ΕΕ για την Αρκτική
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεωρεί ήδη την πολιτική της για την Αρκτική, ώστε να ανταποκριθεί στις σημερινές αλλά και στις μελλοντικές εξελίξεις. Η επίσκεψη της Φον ντερ Λάιεν σηματοδοτεί, επομένως, την πρόθεση της ΕΕ να ενισχύσει το αποτύπωμά της σε μια περιοχή όπου οι οικονομικές ευκαιρίες, η κλιματική κρίση και ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων συναντώνται με ολοένα μεγαλύτερη ένταση.
Με φόντο την απόφαση της Ισλανδίας
Το ταξίδι πραγματοποιείται επίσης μία εβδομάδα μετά την απόφαση της Ισλανδίας να απορρίψει, μέσω δημοψηφίσματος, την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή επιρροή στον Βορρά δοκιμάζεται, οι Βρυξέλλες στέλνουν από τη Γροιλανδία το μήνυμα ότι δεν σκοπεύουν να μείνουν στο περιθώριο της νέας μάχης για την Αρκτική.