Η ΕΕ βάζει στο στόχαστρο τον αλγόριθμο του TikTok για τον εθισμό των χρηστών

Η Κομισιόν ζητά αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η πλατφόρμα προτείνει βίντεο, προειδοποιώντας για κινδύνους στην ψυχική υγεία, ιδιαίτερα των ανηλίκων. Στο επίκεντρο ο χρόνος παρακολούθησης, η ατελείωτη ροή περιεχομένου και η δημιουργία ψηφιακών «παγίδων», ενώ η εταιρεία κινδυνεύει με πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου τζίρου της.

Στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται ξανά το TikTok, αυτή τη φορά όχι μόνο για τον εθιστικό σχεδιασμό της εφαρμογής, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο ο αλγόριθμός του επιλέγει και προβάλλει βίντεο στους χρήστες. Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι το σύστημα συστάσεων της δημοφιλούς πλατφόρμας μπορεί να ενισχύει επιβλαβείς συμπεριφορές και να εγκλωβίζει ιδιαίτερα ευάλωτους χρήστες σε έναν ατελείωτο κύκλο περιεχομένου, με δυνητικά σοβαρές συνέπειες για την ψυχική τους υγεία.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά συμπεράσματα της έρευνας που δημοσιοποιήθηκαν στις 6 Νοεμβρίου 2026, οι αλλαγές που έχει ήδη εφαρμόσει η κινεζικής ιδιοκτησίας πλατφόρμα δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους. Η Κομισιόν εκτιμά ότι το TikTok ενδέχεται να παραβιάζει τις υποχρεώσεις που προβλέπει ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστός ως Digital Services Act (DSA), και ζητά ουσιαστικές παρεμβάσεις στον αλγόριθμο προτάσεων.

Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο λειτουργίας της εξατομικευμένης ροής βίντεο. Ο αλγόριθμος καταγράφει τις αντιδράσεις των χρηστών, όπως τα likes, αλλά και τον χρόνο που αφιερώνουν στην παρακολούθηση κάθε βίντεο. Με βάση αυτά τα δεδομένα, επιλέγει συνεχώς νέο περιεχόμενο που θεωρεί ότι ανταποκρίνεται στα ενδιαφέροντά τους.

Η συγκεκριμένη λειτουργία αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της τεράστιας επιτυχίας του TikTok. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μπορεί να δημιουργήσει ένα φαινόμενο που είναι γνωστό ως «rabbit hole», δηλαδή έναν ψηφιακό εγκλωβισμό σε επαναλαμβανόμενο περιεχόμενο της ίδιας θεματολογίας.

Για παράδειγμα, ένας χρήστης που παρακολουθεί αρκετά βίντεο σχετικά με την απώλεια βάρους ή την εικόνα του σώματος μπορεί να αρχίσει να δέχεται ολοένα περισσότερες παρόμοιες προτάσεις. Ο αλγόριθμος ερμηνεύει τη συμπεριφορά αυτή ως ένδειξη ενδιαφέροντος, χωρίς να μπορεί πάντοτε να διακρίνει εάν η συνεχής έκθεση στο συγκεκριμένο περιεχόμενο είναι επιβλαβής.

Αντίστοιχοι κίνδυνοι εντοπίζονται σε βίντεο που σχετίζονται με τη θλίψη, την κοινωνική απομόνωση, το άγχος και την αρνητική εικόνα του σώματος. Η επαναλαμβανόμενη προβολή τέτοιου περιεχομένου μπορεί, σύμφωνα με την Κομισιόν, να ενισχύσει αρνητικά συναισθήματα, να μειώσει την αυτοεκτίμηση ή να επιδεινώσει προϋπάρχουσες ψυχολογικές δυσκολίες.

Οι ευρωπαϊκές αρχές εκφράζουν ιδιαίτερη ανησυχία για τους ανηλίκους και τους ευάλωτους ενήλικες, οι οποίοι ενδέχεται να επηρεάζονται περισσότερο από την παρατεταμένη έκθεση σε τέτοιου είδους βίντεο.

Η νέα έρευνα αποτελεί συνέχεια της ευρύτερης προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ελέγξει τον σχεδιασμό των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών. Τον φετινό Φεβρουάριο, η Κομισιόν είχε ήδη παρουσιάσει ξεχωριστά προκαταρκτικά συμπεράσματα σχετικά με χαρακτηριστικά του TikTok που θεωρεί ότι ενισχύουν την χρήση εξάρτησης.

Εκείνη η έρευνα επικεντρωνόταν στην αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, στις συνεχείς ειδοποιήσεις και στην ατελείωτη κύλιση της οθόνης, γνωστή ως infinite scroll. Πρόκειται για λειτουργίες που επιτρέπουν στον χρήστη να καταναλώνει περιεχόμενο για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς να χρειάζεται να αποφασίσει συνειδητά ότι θέλει να συνεχίσει.

Η νέα υπόθεση εξετάζει κυρίως το ίδιο το σύστημα επιλογής και προώθησης περιεχομένου. Παρότι οι δύο έρευνες είναι ανεξάρτητες, καταλήγουν σε παρόμοιες προκαταρκτικές διαπιστώσεις για την ανάγκη αποτελεσματικότερης προστασίας των χρηστών.

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά τη λειτουργία της επιλογής «Δεν με ενδιαφέρει». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι ακόμη και όταν ένας χρήστης δηλώνει ρητά πως δεν επιθυμεί να βλέπει συγκεκριμένο περιεχόμενο, το σύστημα μπορεί να συνεχίσει να του προτείνει σχετικά βίντεο.

Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, αυτό συμβαίνει επειδή ο αλγόριθμος δίνει ιδιαίτερα μεγάλη βαρύτητα στον χρόνο παρακολούθησης. Έτσι, ακόμη και όταν ο χρήστης επιχειρεί να περιορίσει την έκθεσή του σε ένα θέμα, οι προηγούμενες συνήθειές του μπορεί να συνεχίζουν να καθορίζουν τις προτάσεις που λαμβάνει.

Η Κομισιόν ζητά από το TikTok να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στις ρητές επιλογές των χρηστών και να περιορίσει τον ρόλο του χρόνου παρακολούθησης ως κριτηρίου για τις συστάσεις περιεχομένου.

Παράλληλα, προτείνει τη βελτίωση των εργαλείων ελέγχου, ώστε οι χρήστες να μπορούν ευκολότερα να τροποποιούν το περιεχόμενο που εμφανίζεται στη ροή τους. Ζητά επίσης συστηματικές δοκιμές και αξιολογήσεις του αλγορίθμου, προκειμένου να εντοπίζονται εγκαίρως πιθανές επιβλαβείς συνέπειες.

Για την εξαγωγή των συμπερασμάτων της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέτασε περισσότερα από 20.000 βίντεο και συνεργάστηκε με εξωτερικούς ειδικούς στους τομείς της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας. Παράλληλα, βρισκόταν σε επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές της Ιρλανδίας, όπου βρίσκεται η ευρωπαϊκή έδρα της ByteDance, μητρικής εταιρείας του TikTok.

Η εταιρεία απορρίπτει τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει ανακριβώς τον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας και υποτιμά τα μέτρα προστασίας που έχουν ήδη εφαρμοστεί.

Εκπρόσωπος του TikTok ανέφερε ότι η εταιρεία διαθέτει ισχυρό ιστορικό προστασίας της κοινότητάς της και παρέχει στους χρήστες άμεσα και εύχρηστα εργαλεία για τον έλεγχο της εμπειρίας τους.

Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των προκαταρκτικών διαπιστώσεων και δεν έχει εκδοθεί οριστική απόφαση περί παράβασης. Το TikTok έχει τη δυνατότητα να απαντήσει στα ευρήματα και να παρουσιάσει πρόσθετα μέτρα συμμόρφωσης.

Εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κρίνει ότι οι προτεινόμενες αλλαγές αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τους κινδύνους, η υπόθεση μπορεί να κλείσει χωρίς την επιβολή κυρώσεων. Σε διαφορετική περίπτωση, ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες προβλέπει πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως το 6% του συνολικού ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών της εταιρείας.

Το TikTok έχει χαρακτηριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως πολύ μεγάλη διαδικτυακή πλατφόρμα, γεγονός που συνεπάγεται αυξημένες υποχρεώσεις για την αξιολόγηση και τον περιορισμό συστημικών κινδύνων.

Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ευρωπαϊκή παρέμβαση δεν αφορά πλέον μόνο την αφαίρεση παράνομου περιεχομένου, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι ψηφιακές υπηρεσίες και επηρεάζουν τη συμπεριφορά των χρηστών.

Για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλη κλίμακα, η συζήτηση μετατοπίζεται από το ερώτημα ποιο περιεχόμενο επιτρέπεται να δημοσιεύεται στο ποιος αποφασίζει τι βλέπει ο χρήστης, πόσο συχνά το βλέπει και με ποια κριτήρια του προτείνεται.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει ευρύτερες συνέπειες για τη βιομηχανία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς αντίστοιχα συστήματα εξατομικευμένων συστάσεων χρησιμοποιούνται από το Instagram, το YouTube και άλλες μεγάλες πλατφόρμες.

Το κεντρικό ζήτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πλέον εάν οι αλγόριθμοι πρέπει να συνεχίσουν να σχεδιάζονται πρωτίστως για τη μεγιστοποίηση του χρόνου παραμονής των χρηστών ή εάν η προστασία της ψυχικής υγείας και η δυνατότητα πραγματικού ελέγχου του περιεχομένου πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη βαρύτητα. Η απάντηση θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια Ευρωπαίοι χρησιμοποιούν καθημερινά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.