«Μία είναι η λύση για το Ισραήλ. Να σχηματίσει ο Γκάντι Αϊζενκοτ κυβερνητικό συνασπισμό με τα αραβικά κόμματα. Αυτό χρειαζόμαστε σήμερα στη χώρα, αυτό πρέπει να κάνει κι ελπίζω να το πράξει, τελικά» επανέλαβε τρεις φορές κατά την τηλεσυνομιλία μας, μία ημέρα μετά τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές (την Τρίτη) στο Ισραήλ, ο πρώην πρωθυπουργός του (2006-2009), Εχούντ Ολμερτ. Παρά το προβάδισμα του δεξιού συνασπισμού, με επικεφαλής το Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου, έναντι του αντιπολιτευτικού «Μπλοκ της Αλλαγής», υπό τον πρώην αρχηγό του στρατού, Γκάντι Αϊζενκοτ, οι κάλπες δεν έβγαλαν καθαρό νικητή (απαιτείται πλειοψηφία των 61 εδρών), οδηγώντας σε πολιτικό αδιέξοδο.
Ποια είναι τα σενάρια εξόδου απ’ αυτό, κ. Ολμερτ; Μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας ή αποτελεί μονόδρομο η νέα κάλπη;
Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι, για να σχηματιστεί κυβέρνηση στο Ισραήλ αυτές τις μέρες ή μέσα στις επόμενες εβδομάδες, θα απαιτηθεί η εκατέρωθεν αθέτηση σοβαρών προεκλογικών πολιτικών δεσμεύσεων. Αν ο Νετανιάχου επιθυμεί μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το «Μπλοκ της Αλλαγής» ή τμήματα αυτού, θα πρέπει να συμφωνήσει να αποκλείσει από το υπουργικό συμβούλιο τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Τα κόμματα του «Μπλοκ της Αλλαγής» δεν πρόκειται να συναινέσουν στη συμμετοχή τους. Αυτό σημαίνει ότι ο Νετανιάχου θα πρέπει να προδώσει τους πιο πιστούς συμμάχους που είχε τα τελευταία χρόνια. Ο μόνος δυνατός τρόπος να σχηματίσει κυβέρνηση είναι με τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων. Ωστόσο, είχε δεσμευτεί ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί μαζί τους. Οσον αφορά τα κόμματα του «Μπλοκ της Αλλαγής», θα έπρεπε να αθετήσουν τη δέσμευσή τους ότι δεν θα συνεργαστούν με τον Νετανιάχου, για να συνεργαστούν τελικά μαζί του. Συνεπώς, το ερώτημα για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ είναι ποιος εκ των δύο συνασπισμών θα αθετήσει πρώτος τις προεκλογικές δεσμεύσεις του. Αυτά είναι, πάντως, τα δύο σενάρια.
Ποιο είναι το πιο ρεαλιστικό; Την πιθανότητα συνεργασίας του ο Νετανιάχου με τους Αραβες την «έκαψε» κατηγορώντας τους ότι «έκλεψαν» τις εκλογές. Η συνεργασία του Αϊζενκοτ μαζί τους, υπό ποιες προϋποθέσεις είναι δυνατή;
Το γεγονός ότι ο Νετανιάχου ισχυρίζεται πως οι εκλογές «εκλάπησαν», υποδηλώνει ότι θεωρεί πως έχει ηττηθεί. Οι εκλογές θεωρούνται «κλεμμένες» μόνο αν ο Νετανιάχου έχει χάσει! Επειδή από το «Μπλοκ της Αλλαγής» δεν γνωρίζω κανέναν που να είναι πρόθυμος να συμπράξει μαζί του – κι ανήμερα τις εκλογές τα κόμματα αυτά δήλωσαν ότι πρωταρχικός στόχος τους είναι να απαλλαγούν από τον Νετανιάχου, θεωρώ, ρεαλιστικά μιλώντας, ότι αν το «Μπλοκ της Αλλαγής», και συγκεκριμένα ο Αϊζενκοτ, διαθέτει το σθένος, την ηγετική ικανότητα και την έμπνευση να κάνει ένα βήμα προς τα αραβικά κόμματα, τότε μπορεί πολύ εύκολα να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό. Και πρέπει να το κάνει.
Πώς εξηγείτε το ποσοστό έκπληξη των αραβικών κομμάτων;
Ημουν εξαρχής βέβαιος ότι οι Αραβες θα συμμετείχαν στις εκλογές και μάλιστα με βαθμό διαφορετικό από το συνηθισμένο, γεγονός που θα αντικατοπτριζόταν άμεσα στον αριθμό των αράβων βουλευτών.
Τι άλλαξε;
Απλώς οι Αραβες αποφάσισαν να συμμετάσχουν στο πολιτικό παιχνίδι, κάτι που δεν είχαν κάνει ποτέ στο παρελθόν. Και, όντως, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της εκλογικής αναμέτρησης ήταν η ψήφος τους, το γεγονός ότι συμμετείχαν σε ποσοστό υψηλότερο από ποτέ άλλοτε στην Ιστορία του κράτους του Ισραήλ, ξεπερνώντας το 80%. Ξεπέρασαν ακόμη και το αντίστοιχο ποσοστό των Εβραίων στη χώρα, που κατέφυγαν στην κάλπη, άγγιξε το 77,7%. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός που θα αλλάξει την ισραηλινή πολιτική σκηνή, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στο άμεσο μέλλον.
Αν συμμετείχατε στις τρέχουσες εκλογές, θα επιτρέπατε στα αραβικά κόμματα να γίνουν «kingmakers»; Να υποθέσω ότι θα συνεργαζόσασταν μαζί τους;
Δεν ξέρω αν είναι σωστό να χρησιμοποιήσω τον όρο «kingmakers», καθώς μπορούν να στηρίξουν μόνο το «Μπλοκ της Αλλαγής». Αλλά σαφώς, αν ήμουν επικεφαλής εκλογικού σχηματισμού, τώρα θα είχα συνάψει ήδη συμφωνία με τα αραβικά κόμματα.
Οι εκλογές επί της ουσίας λειτούργησαν ως δημοψήφισμα για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου; Το Ισραήλ έστειλε μήνυμα για αλλαγή ή το μήνυμα που εξέπεμψε είναι της περαιτέρω πόλωσης και του βαθύτερου διχασμού;
Και τα δύο. Υπερτερεί, όμως, ένα σαφές μήνυμα αλλαγής, καθώς η πλειονότητα φαίνεται να ψήφισε εναντίον της κυβέρνησης.
Αν οι συνθήκες οδηγήσουν σε β΄ γύρο εκλογών, τι πρέπει να αναμένουμε;
Δεν γνωρίζω ποιες θα είναι οι συγκεκριμένες εξελίξεις που θα οδηγήσουν σε πρόωρες εκλογές. Επομένως, πρέπει να περιμένουμε να δούμε. Προσωπικά, προτιμώ να αποφύγουμε τις πρόωρες εκλογές.
Αν εντέλει κατορθώσει εκ νέου να ηγηθεί νέου κυβερνητικού σχηματισμού ο Νετανιάχου, τι να αναμένουμε; Κατ’ αρχάς, την αναζωπύρωση του πολέμου με το Ιράν;
Αυτός είναι ακριβώς ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν θα ήθελα να ξαναδιοριστεί πρωθυπουργός ο Μπίμπι. Ελπίζω να μη συμβεί. Με κυβέρνηση Αϊζενκοτ σε όλα τα στρατιωτικά μέτωπα θα υπάρξει μια πιο συνετή, πιο μελετημένη προσέγγιση. Αν υπάρξει ευκαιρία να εφαρμοστεί το σχέδιο των 20 σημείων του προέδρου Τραμπ, ο Αϊζενκοτ θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια να το υλοποιήσει. Εάν υπάρξει δεκτικότητα, «παράθυρο» ευκαιρίας, για διάλογο με την κυβέρνηση του Λιβάνου, για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και τη σταθεροποίηση της κατάστασης στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ και στο νότιο τμήμα του Λιβάνου, ο Αϊζενκοτ κι αυτό θα επιδιώξει να το επιτύχει.