Δραματική προειδοποίηση απευθύνουν οι επιστήμονες του κλίματος, καθώς περίπου 450.000 άνθρωποι παγκοσμίως κινδυνεύουν να χάσουν τη ζωή τους έως τον Φεβρουάριο υπό το βάρος των ακραία υψηλών θερμοκρασιών. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στον αριθμό θανάτων που έχουν καταγραφεί διεθνώς στο παρελθόν, εξαιτίας ακραίων θερμοκρασιών.
«Ελπίζουμε ότι αυτές οι πληροφορίες μπορούν να αξιοποιηθούν στην πράξη, ώστε να ληφθούν αποφάσεις για τη μεταφορά πόρων εγκαίρως», δηλώνει στο New Scientist η Έμιλι Γκρόβερ-Κόπεκ από το Rhodium Group. Μέτρα που μπορούν να ληφθούν περιλαμβάνουν την ανάθεση υγειονομικού προσωπικού για τον έλεγχο των ευάλωτων ομάδων, τη διασφάλιση επαρκούς πρόσβασης σε νερό και την παροχή ανεμιστήρων ή κλιματιστικών.
Οι περισσότεροι θάνατοι αναμένεται να σημειωθούν στο νότιο ημισφαίριο τους επόμενους έξι μήνες, καθώς η αυξημένη ζέστη θα συμπέσει με την άνοιξη και το καλοκαίρι εκεί. Το Ελ Νίνιο, ωστόσο, προβλέπεται να συνεχιστεί και την άνοιξη του βόρειου ημισφαιρίου, οδηγώντας σε νέο κύμα θανάτων μετά τον Φεβρουάριο.
«Θα δούμε ασυνήθιστα υψηλούς αριθμούς θανάτων να μετακινούνται προς τον βορρά», αναφέρει η Γκρόβερ-Κόπεκ. Εκτιμάται μάλιστα ότι η Ινδία και το Πακιστάν ενδέχεται να πληγούν ιδιαίτερα.
Πώς διαμορφώθηκε η πρόβλεψη
Η πρόβλεψη για 450.000 θανάτους, η οποία παρουσιάστηκε σε έκθεση του Climate Impact Lab του Πανεπιστημίου του Σικάγο, στηρίζεται στη διαπιστωμένη σχέση ανάμεσα στη θερμοκρασία και τους επιπλέον θανάτους. Η σχέση αυτή ακολουθεί μια καμπύλη σχήματος U, με περισσότερους θανάτους τόσο σε ακραίο ψύχος όσο και σε ακραία ζέστη.
Το ακριβές σχήμα της καμπύλης διαφέρει ανάλογα με την περιοχή, καθώς επηρεάζεται από το πόσο προσαρμοσμένοι είναι οι άνθρωποι και οι υποδομές στις ακραίες συνθήκες, αλλά και από την οικονομική δυνατότητα για χρήση μέσων όπως ο κλιματισμός.
Μελέτη του 2022 χώρισε τον πλανήτη σε 24.000 περιοχές και εκτίμησε τη συγκεκριμένη σχέση για κάθε μία, βασιζόμενη σε ιστορικά δεδομένα ή σε εκτιμήσεις από παρόμοιες ζώνες. Η ομάδα της Γκρόβερ-Κόπεκ συνδύασε αυτή τη μεθοδολογία με την εποχική πρόγνωση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), ώστε να υπολογίσει τον αριθμό των επιπλέον θανάτων που μπορεί να προκληθούν λόγω της ζέστης του Ελ Νίνιο.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι κατά το εξάμηνο από τον Σεπτέμβριο έως τον Φεβρουάριο, αναμένονται 240.000 επιπλέον θάνατοι σχετιζόμενοι με τη ζέστη. Προσθέτοντας τους θανάτους που εκτιμάται ότι έχουν ήδη σημειωθεί από την έναρξη του φαινομένου τον Ιούνιο, ο συνολικός αριθμός φτάνει τους 450.000.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η Αφρική προβλέπεται να πληγεί περισσότερο, με περισσότερους από 30.000 επιπλέον θανάτους μόνο στη Νιγηρία στους επόμενους έξι μήνες. Επίσης, υπολογίζεται ότι θα υπάρξουν 19.000 επιπλέον θάνατοι στην Ινδονησία, 16.000 στην Ινδία και 13.000 στη Βραζιλία.
Επίσης, η έκθεση διαχωρίζει τους ανθρώπους σε τρεις ηλικιακές ομάδες: έως 4 ετών, 65 ετών και άνω και όλους τους υπόλοιπους. «Υπάρχουν επιπτώσεις και στις τρεις ηλικιακές ομάδες», σημειώνει η Γκρόβερ-Κόπεκ, τονίζοντας ότι οι ηλικιωμένοι είναι οι πιο ευάλωτοι, ακολουθούμενοι από τα βρέφη.
Γιατί οι θάνατοι μπορεί να είναι περισσότεροι
«Θεωρώ ότι αυτά τα αποτελέσματα είναι εύλογα», δηλώνει ο Κρίστοφερ Κάλαχαν από το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα και προσθέτει ότι: «Το Ελ Νίνιο θα φέρει πολύ υψηλές θερμοκρασίες σε μεγάλο μέρος του κόσμου και η σχέση μεταξύ ζέστης και θνησιμότητας είναι συνεπής και αξιόπιστη σε παγκόσμιο επίπεδο».
Ο Κάλαχαν έχει εφαρμόσει παρόμοια μεθοδολογία για να εκτιμήσει ότι ο καύσωνας του Ιουνίου στην Ευρώπη προκάλεσε 20.000 θανάτους, ενώ μέχρι στιγμής έχουν αναφερθεί 35.000 επιπλέον θάνατοι στην Ευρώπη λόγω ζέστης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Η πρόβλεψη για 240.000 επιπλέον θανάτους από τον Σεπτέμβριο έως τον Φεβρουάριο εξαρτάται από το αν θα επαληθευτεί η μετεωρολογική πρόγνωση, επισημαίνει ο Κάλαχαν. Η πρόγνωση του ECMWF βρίσκεται στο μέσο των υπολοίπων προβλέψεων, σύμφωνα με τη Γκρόβερ-Κόπεκ, αποτελώντας μια μετριοπαθή εκτίμηση.
Όπως σημειώνει ο Κάλαχαν, η έκθεση εξετάζει μόνο τους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη. Το Ελ Νίνιο, όμως, επηρεάζει επίσης τις πυρκαγιές στην Ινδονησία, τις λοιμώδεις ασθένειες στη Νότια Αμερική, τις πλημμύρες στις δυτικές ΗΠΑ κ.ά. Έτσι, ο συνολικός αριθμός των θυμάτων μπορεί να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερος.
«Το σημαντικότερο μήνυμα δεν είναι ο ίδιος ο απόλυτος αριθμός, αλλά το τι μπορεί ακόμη να γίνει για να περιοριστούν οι θάνατοι και οι επιπτώσεις που μπορούν να προληφθούν», αναφέρει η Ρακέλ Νούνες από το Πανεπιστήμιο του Γουόργουικ. Η ίδια υπογραμμίζει πως η έκθεση πρέπει να λειτουργήσει ως έκκληση για ενίσχυση της προληπτικής διακυβέρνησης, της ετοιμότητας και των στοχευμένων μέτρων προσαρμογής, ειδικά για τους πληθυσμούς που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.