«Άιντε να Σμίξουμε Ξανά» είναι ο τίτλος της νέας σας μουσικής παράστασης. Τι σημαίνει για εσάς σήμερα το «σμίξιμο»; Είναι περισσότερο μια ανάγκη επικοινωνίας, μια επιστροφή στις ρίζες ή μια υπόσχεση για νέες μουσικές συναντήσεις;
Νομίζω πως το σμίξιμο είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη. Και στις μέρες μας ίσως το έχουμε ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Έχουμε τόσους τρόπους να επικοινωνούμε, κι όμως πολλές φορές δυσκολευόμαστε να συναντηθούμε πραγματικά.
Για μένα, το «Άιντε να σμίξουμε ξανά» δεν είναι απλώς ένας τίτλος. Είναι μια πρόσκληση να βρεθούμε κοντά, να μοιραστούμε συναισθήματα, μνήμες και τραγούδια.
Η μουσική έχει αυτή τη σπουδαία δύναμη. Μπορεί να φέρει κοντά ανθρώπους με διαφορετικές αφετηρίες, διαφορετικές ζωές, και για λίγες ώρες να τους κάνει να αισθανθούν πως ανήκουν στην ίδια παρέα.
Αυτό θα ήθελα να συμβαίνει στις παραστάσεις μας. Να μη βρισκόμαστε απλώς στον ίδιο χώρο, αλλά να συναντιόμαστε ουσιαστικά.
Η Κρήτη αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς στη μουσική σας διαδρομή. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για έναν καλλιτέχνη να κουβαλά την παράδοσή του χωρίς να εγκλωβίζεται σε αυτήν; Πώς βρίσκετε την ισορροπία ανάμεσα στον σεβασμό στις ρίζες και την ανάγκη για προσωπική έκφραση;
Η παράδοση για μένα δεν είναι κάτι που κουβαλώ ως βάρος. Είναι κάτι που με στηρίζει. Είναι ο τόπος μου, τα βιώματά μου, οι άνθρωποι που με διαμόρφωσαν, τα πρώτα μουσικά ακούσματα που έγιναν κομμάτι του εαυτού μου.
Για μένα η παράδοση δεν είναι αναπαράσταση. Δεν είναι να προσπαθούμε να αναβιώσουμε το παρελθόν όπως ακριβώς υπήρξε, αλλά να κρατάμε ζωντανή την ουσία του μέσα στο παρόν. Δεν είναι ένα μουσειακό αντικείμενο που οφείλουμε απλώς να διαφυλάξουμε. Είναι κάτι ζωντανό, που εξελίσσεται μέσα από τους ανθρώπους που το υπηρετούν. Άλλωστε, αυτό που σήμερα ονομάζουμε παράδοση υπήρξε κάποτε καινούργιο.
Πιστεύω πως πρέπει να γνωρίζεις βαθιά τις ρίζες σου, ώστε να μπορείς να ανοίγεις τα κλαδιά σου χωρίς να χάνεις την ταυτότητά σου.
Δεν αισθάνομαι πως χρειάζεται να επιλέξω ανάμεσα στην κρητική μουσική και σε άλλες μουσικές διαδρομές. Όλα αυτά μπορούν να συνυπάρχουν. Αρκεί να υπάρχει γνώση, σεβασμός και πραγματική ανάγκη έκφρασης.
Για μένα, η μεγαλύτερη τιμή που μπορείς να κάνεις στην παράδοση είναι να μην περιοριστείς στην αναπαραγωγή της, αλλά να της δώσεις τη δυνατότητα να συνεχίσει να ζει και μέσα από τη δική σου δημιουργία.
Στη νέα σας παράσταση το λαούτο συναντά την κιθάρα, η παράδοση τον ηλεκτρικό ήχο και το παλιό το καινούργιο. Υπάρχουν μουσικά όρια που θεωρείτε ότι πρέπει να ξεπερνά ένας δημιουργός ή μήπως τελικά η μουσική δεν χρειάζεται καθόλου όρια;
Πιστεύω πως η μουσική από τη φύση της δεν γνωρίζει σύνορα. Εμείς είμαστε που βάζουμε τα όρια, που προσπαθούμε να ταξινομήσουμε τα πάντα και να τους δώσουμε ονόματα. Πολλές φορές αναρωτιέμαι μήπως πίσω από την ανάγκη μας να βάζουμε ταμπέλες στη μουσική κρύβεται και ένας φόβος απέναντι στην εξέλιξή της.
Για μένα η μουσική δεν χρειάζεται ούτε ταμπέλες ούτε πιστοποιητικά αυθεντικότητας. Δεν με απασχολεί αν ένας ήχος χαρακτηρίζεται παραδοσιακός, έντεχνος, λαϊκός ή ροκ. Με ενδιαφέρει αν έχει κάτι να μου πει, αν με συγκινεί, αν κουβαλά μέσα του αλήθεια.
Η συνάντηση του λαούτου με την ηλεκτρική κιθάρα δεν γίνεται για να εντυπωσιάσουμε. Είναι κάτι που προκύπτει φυσικά από τα ακούσματα, τις επιρροές και τις αναζητήσεις μου. Και δεν θεωρώ πως χρειάζεται να απολογούμαι επειδή θέλω να εκφράζομαι μέσα από διαφορετικούς μουσικούς κόσμους.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει πως όλα μπορούν να συνδυαστούν άκριτα. Η ελευθερία στη δημιουργία χρειάζεται γνώση, αισθητική και προσωπική ευθύνη.
Σκέφτομαι καμιά φορά πως, αν οι προηγούμενες γενιές δημιουργών φοβούνταν τόσο πολύ την αλλαγή, πολλά από όσα σήμερα θεωρούμε παράδοση δεν θα είχαν υπάρξει ποτέ.
Ο καλλιτέχνης πρέπει να αναζητά, να αμφισβητεί, να εξελίσσεται. Να σέβεται όσα παρέλαβε, χωρίς να αισθάνεται υποχρεωμένος να τα παραδώσει ακριβώς όπως τα βρήκε.
Η παράδοση δεν κινδυνεύει από εκείνους που τολμούν να δημιουργήσουν πάνω της. Κινδυνεύει περισσότερο όταν σταματά να γεννά καινούργια πράγματα.
Στην πορεία σας έχετε συναντηθεί με τραγούδια και δημιουργούς που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στην ελληνική μουσική. Υπάρχει κάποιο τραγούδι που, κάθε φορά που το ερμηνεύετε, αισθάνεστε ότι σας αποκαλύπτει μια διαφορετική πλευρά του εαυτού σας;
Υπάρχουν πολλά τραγούδια που με έχουν σημαδέψει και με συνοδεύουν σε διαφορετικές περιόδους της ζωής μου. Δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω μόνο ένα, γιατί η σχέση μας με τα τραγούδια αλλάζει όσο αλλάζουμε κι εμείς.
Από τα δικά μου θα ξεχώριζα το «Έχω μια σκέψη», ενώ από το ευρύτερο ελληνικό ρεπερτόριο το «Τα λόγια και τα χρόνια» του Γιάννη Μαρκόπουλου και του Μάνου Ελευθερίου. Είναι δύο πολύ διαφορετικά τραγούδια, που όμως κάθε φορά που τα ερμηνεύω αισθάνομαι πως μου αποκαλύπτουν κάτι διαφορετικό.
Ένα τραγούδι που ερμήνευα πριν από δέκα χρόνια μπορεί σήμερα να έχει για μένα άλλο νόημα. Οι λέξεις είναι ίδιες, η μελωδία επίσης, αλλά εγώ δεν είμαι ο ίδιος άνθρωπος. Έχω ζήσει πράγματα, έχω αγαπήσει, έχω χάσει, έχω καταλάβει κάποια πράγματα διαφορετικά.
Και αυτό είναι το όμορφο με τα μεγάλα τραγούδια. Δεν εξαντλούνται. Μπορείς να επιστρέφεις σε αυτά και κάθε φορά να ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο.
Όσο μεγαλώνω, αισθάνομαι όλο και περισσότερο πως η ερμηνεία δεν είναι επίδειξη φωνητικών δυνατοτήτων. Δεν με ενδιαφέρει να εντυπωσιάσω τον ακροατή. Με ενδιαφέρει να καταφέρω να τον αγγίξω.
Η προσωπική δημιουργία είναι μια διαρκής διαδικασία αναζήτησης. Όταν γράφετε ένα τραγούδι, ξεκινάτε από μια προσωπική εμπειρία, μια εικόνα, μια μνήμη ή από την ανάγκη να εκφράσετε κάτι που δεν μπορείτε να πείτε με άλλον τρόπο;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο γεννιέται ένα τραγούδι. Μπορεί να είναι μια εικόνα, μια κουβέντα που άκουσα τυχαία, μια ανάμνηση που επιστρέφει εκεί που δεν την περιμένεις. Άλλοτε είναι ένα συναίσθημα που επιμένει και ψάχνει τρόπο να εκφραστεί.
Πολλές φορές νομίζω πως η δημιουργία ξεκινά από πράγματα που δεν έχουμε καταφέρει να εξηγήσουμε ούτε στον ίδιο μας τον εαυτό. Υπάρχουν συναισθήματα που δύσκολα τα περιγράφεις με λόγια, αλλά κάπως βρίσκουν τη θέση τους μέσα σε μια μελωδία.
Δεν πιστεύω πως ο δημιουργός πρέπει απαραίτητα να έχει κάτι σπουδαίο να πει. Πρέπει όμως να έχει κάτι αληθινό.
Βέβαια, η δημιουργία δεν είναι μόνο έμπνευση. Είναι και δουλειά, αμφιβολία, αναζήτηση. Μπορεί να επιστρέφεις ξανά και ξανά σε μια μελωδία, μέχρι να αισθανθείς πως πλησιάζει αυτό που πραγματικά θέλεις να εκφράσεις.
Και υπάρχει κάτι που με συγκινεί ιδιαίτερα. Όταν ένα τραγούδι φεύγει από τα χέρια σου και συναντά τον κόσμο, παύει κατά κάποιον τρόπο να είναι αποκλειστικά δικό σου. Ο καθένας το συνδέει με τη ζωή του, με τις δικές του χαρές, τις μνήμες και τις απώλειές του.
Έτσι, κάτι που ξεκίνησε από μια δική σου προσωπική ανάγκη μπορεί να αποκτήσει σημασία και για κάποιον άλλον. Αυτό είναι ένα από τα πιο όμορφα πράγματα στη δημιουργία.
Επιστρέφετε για ακόμη μία χρονιά στον Σταυρό του Νότου, έναν χώρο που έχει πλέον συνδεθεί με τις χειμερινές σας συναντήσεις με το κοινό. Πώς αλλάζει η σχέση σας με μια μουσική σκηνή όταν αυτή μετατρέπεται σταδιακά σε ένα οικείο σημείο συνάντησης; Και τι διαφορετικό θέλετε να εισπράξει φέτος ο θεατής;
Ο Σταυρός του Νότου είναι ένας χώρος με ιδιαίτερη σημασία για μένα. Φέτος συμπληρώνω δέκα συνεχόμενα χρόνια παρουσίας στη σκηνή του. Είναι πολλά τα συναισθήματα και οι αναμνήσεις που με συνδέουν με αυτόν τον χώρο, που έχει φιλοξενήσει σπουδαίους δημιουργούς και πολύ όμορφες μουσικές στιγμές.
Όταν επιστρέφεις σε μια σκηνή και συναντάς ανθρώπους που έρχονται ξανά και ξανά να σε ακούσουν, δημιουργείται μια σχέση εμπιστοσύνης. Κι αυτό είναι μεγάλη χαρά, αλλά και ευθύνη.
Δεν μου αρέσει να θεωρώ το κοινό δεδομένο. Ούτε να επαναπαύομαι σε όσα έχουμε ήδη κάνει. Κάθε παράσταση είναι μια καινούργια συνάντηση, ακόμη κι όταν βλέπω απέναντί μου γνώριμα πρόσωπα.
Φέτος, με το «Άιντε να σμίξουμε ξανά», θέλουμε να παρουσιάσουμε μια μουσική διαδρομή όπου η παράδοση θα συνομιλεί με το σήμερα, τα δικά μου τραγούδια θα συναντούν αγαπημένες δημιουργίες άλλων καλλιτεχνών και διαφορετικοί μουσικοί ήχοι θα συνυπάρχουν χωρίς στεγανά.
Πάνω απ’ όλα, θέλω ο άνθρωπος που θα έρθει να μη νιώσει πως παρακολούθησε απλώς μια συναυλία. Θέλω να αισθανθεί πως ήταν μέρος της. Πως για λίγες ώρες γίναμε όλοι μια παρέα και μοιραστήκαμε κάτι που δεν μπορεί να επαναληφθεί ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.
Στις μέρες μας η μουσική καταναλώνεται συχνά γρήγορα, μέσα από playlists, social media και ψηφιακές πλατφόρμες. Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ακούμε και αισθανόμαστε τα τραγούδια; Υπάρχει ακόμη χώρος για εκείνο το βαθύτερο δέσιμο που δημιουργούσε κάποτε ένα τραγούδι με τον ακροατή;
Σίγουρα έχει αλλάξει. Σήμερα έχουμε πρόσβαση σε σχεδόν ολόκληρη τη μουσική του κόσμου μέσα από ένα κινητό τηλέφωνο. Είναι σπουδαίο αυτό, αλλά καμιά φορά αναρωτιέμαι αν, μέσα σε όλη αυτή την αφθονία, έχουμε χάσει λίγο από τη χαρά του να ακούμε πραγματικά.
Θυμάμαι τη δεκαετία του 2000, όταν περίμενα με αγωνία να κυκλοφορήσει ένας καινούργιος δίσκος. Να πάω να τον αγοράσω, να τον κρατήσω στα χέρια μου, να ανοίξω τη συσκευασία, να μυρίσω το χαρτί, να διαβάσω τους στίχους, τα κείμενα, τα ονόματα των μουσικών. Μπορεί να ακούγεται παράξενο σήμερα, αλλά όλο αυτό ήταν μια μικρή τελετουργία. Πριν ακόμη ακούσω την πρώτη νότα, είχα αρχίσει να δημιουργώ μια σχέση με τον δίσκο.
Και μετά ερχόταν η ακρόαση. Από την αρχή μέχρι το τέλος. Ξανά και ξανά. Ανακάλυπτες λεπτομέρειες, κολλούσες με κάποια τραγούδια, άλλα τα αγαπούσες αργότερα. Έδινες χρόνο στη μουσική.
Σήμερα πολλές φορές ένα τραγούδι πρέπει να μας κερδίσει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Να λειτουργήσει στον αλγόριθμο, να συγκεντρώσει προβολές, να γίνει δημοφιλές όσο πιο γρήγορα γίνεται. Και αυτό είναι κάτι που με προβληματίζει, κυρίως όταν αρχίζει να επηρεάζει τον ίδιο τον τρόπο που δημιουργούμε.
Δεν λέω πως παλιά ήταν όλα καλύτερα. Κάθε εποχή έχει τα δικά της καλά και τα δικά της προβλήματα. Η τεχνολογία έχει δώσει τεράστιες δυνατότητες στους δημιουργούς και έχει κάνει τη μουσική προσβάσιμη σε όλους. Αλλά άλλο πράγμα είναι να γράφεις ένα τραγούδι επειδή έχεις κάτι να εκφράσεις και άλλο να το φτιάχνεις με μοναδικό σκοπό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας πλατφόρμας.
Παρ’ όλα αυτά, είμαι αισιόδοξος. Ο άνθρωπος πάντα θα έχει ανάγκη να βρίσκει ένα κομμάτι του εαυτού του μέσα σε ένα τραγούδι. Να συνδέει μια μελωδία με έναν έρωτα, μια απώλεια, μια περίοδο της ζωής του.
Μπορεί να αλλάζει ο τρόπος που φτάνει η μουσική στα αυτιά μας. Η ανάγκη όμως να μας συγκινεί παραμένει ίδια.
Και πιστεύω πως ο χρόνος τελικά ξεχωρίζει τα τραγούδια που απλώς ακούστηκαν πολύ από εκείνα που έμειναν πραγματικά μέσα μας.
Αν κοιτάξετε τη μέχρι σήμερα διαδρομή σας, τι είναι αυτό που έχει αλλάξει περισσότερο στον Γιώργο Νικηφόρου Ζερβάκη και τι παραμένει αδιαπραγμάτευτο μέσα του; Και ποιο είναι το επόμενο μουσικό όνειρο που θα θέλατε να πραγματοποιήσετε;
Νομίζω πως αυτό που έχει αλλάξει περισσότερο είναι ο τρόπος που βλέπω τον χρόνο, τους ανθρώπους και τον ίδιο μου τον εαυτό.
Όσο μεγαλώνω, αισθάνομαι πως έχω λιγότερη ανάγκη να αποδείξω πράγματα και περισσότερη να τα κατανοήσω. Μαθαίνω να ακούω, να αμφισβητώ ακόμη και όσα θεωρούσα κάποτε δεδομένα, να αποδέχομαι πως δεν χρειάζεται να έχουμε απαντήσεις για όλα.
Μπορεί να έμαθα πολλά πράγματα μεγαλώνοντας, αλλά δεν θέλω ποτέ να χάσω εκείνο το παιδί που έπιανε ένα όργανο στα χέρια του και αισθανόταν πως ανακαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο. Εκείνη την περιέργεια, τον ενθουσιασμό, τη χαρά όταν ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο. Δεν θέλω η εμπειρία να μου στερήσει τον αυθορμητισμό, ούτε η γνώση να μου αφαιρέσει την ικανότητα να εκπλήσσομαι. Θέλω να μπορώ ακόμη να συγκινούμαι από μια μελωδία όπως τότε που ήμουν παιδί και ανακάλυπτα τη μουσική.
Αν κοιτάξω τη μέχρι σήμερα πορεία μου, αισθάνομαι πως έχω ζήσει πράγματα που ξεπερνούν σε πολλά τα όνειρα και τις προσδοκίες που είχα ως παιδί. Κι αυτό μου δημιουργεί ένα μεγάλο αίσθημα ευγνωμοσύνης.
Δεν σημαίνει πως σταμάτησα να ονειρεύομαι. Απλώς σήμερα τα όνειρά μου έχουν κάπως διαφορετικό περιεχόμενο.
Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, θέλω να συνεχίσω να κάνω μουσική με καλούς συνοδοιπόρους. Με ανθρώπους που μοιραζόμαστε κοινές αξίες, την ίδια αγάπη για τη μουσική και τη χαρά της δημιουργίας. Να ανακαλύπτουμε καινούργια πράγματα, να ταξιδεύουμε και να ζούμε εκείνες τις σπάνιες, σχεδόν μαγικές στιγμές που μόνο η μουσική μπορεί να χαρίσει.
Γιατί όσο περνούν τα χρόνια, συνειδητοποιώ πως η πραγματική αξία δεν βρίσκεται ούτε στο ταξίδι ούτε στον προορισμό, μα στην παρέα.
INFO
Σταυρός του Νότου Club , Παρασκευές 13 & 27 Νοεμβρίου
Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης «Άιντε να Σμίξουμε Ξανά…» μαζί του επί σκηνής οι : Μιχάλης Παχάκης — λαούτο, μπουζούκι
Γιάννης Ταυλάς — ηλεκτρική κιθάρα, ενορχήστρωση
Γιάννης Γρυπαίος — ηλεκτρικό μπάσο
Πάνος Γεωργακόπουλος — τύμπανα
https://www.more.com/gr-el/tickets/music/giorgos-nikiforou-zerbakis-stauros-tou-notou