Σε δεύτερο γύρο οδηγείται η προεδρική αναμέτρηση στη Βραζιλία, καθώς ο υποψήφιος της Ακροδεξιάς Φλάβιο Μπολσονάρο επικράτησε του εν ενεργεία αριστερού προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία που χρειαζόταν για να αποφύγει τον επαναληπτικό γύρο.
Ο 45χρονος γιος του αμφιλεγόμενου πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο συγκέντρωσε το 47% των ψήφων, γεγονός που σημαίνει ότι θα αναμετρηθεί στις 25 Οκτωβρίου με τον 80χρονο Λούλα που έλαβε το 45,1%. Ο Μπολσονάρο συγκέντρωσε 56,1 εκατομμύρια ψήφους έναντι 53,8 εκατομμυρίων του Λούλα. Ο ακροδεξιός υποψήφιος εισέρχεται στον δεύτερο γύρο ως το μεγάλο φαβορί και αναμένεται να ενισχυθεί από τη μετακίνηση ψήφων άλλων συντηρητικών υποψηφίων, όπως ο Ρονάλντο Καϊάντο (που συγκέντρωσε 2,1%) και ο Ρενάν Σάντος (που κέρδισε 2,2%).
Η Ακροδεξιά της Βραζιλίας σημείωσε ακόμη ισχυρότερη από την αναμενόμενη επίδοση, με μια σειρά πολιτικών που πρόσκεινται στον Μπολσονάρο να κερδίζουν εκλογικές αναμετρήσεις για το Κογκρέσο ή τις θέσεις κυβερνητών πολιτειών. Ανάμεσά τους ήταν ο δευτερότοκος γιος του Ζαΐρ Μπολσονάρο, Κάρλος, και η σύζυγός του, Μισέλ οι οποίοι κέρδισαν έδρες στη Γερουσία. Ο μικρότερος γιος του Μπολσονάρο, Ζαΐρ Ρενάν, εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ο πρώην υπουργός Υποδομών του Μπολσονάρο, Ταρσίσιο ντε Φρέιτας, επανεξελέγη κυβερνήτης του Σάο Πάολο, της πολυπληθέστερης και οικονομικά σημαντικότερης πολιτείας της Βραζιλίας.
«Τέλος εποχής»;
Από τους 54 γερουσιαστές που εξελέγησαν, οι 34 προέρχονταν από τη Δεξιά ή την Ακροδεξιά. Ο Φλάβιο Μπολσονάρο δήλωσε στους υποστηρικτές του στην πρωτεύουσα Μπραζίλια, ότι το αποτέλεσμα σηματοδοτεί «το τέλος μιας εποχής» για το Εργατικό Κόμμα του Λούλα. «Ο Λούλα έχει δώσει μάχη σε επτά προεδρικές εκλογές. Εκείνον τον απασχολεί η εξουσία. Εμένα με απασχολεί το μέλλον της Βραζιλίας», είπε.
Μιλώντας στο Σάο Πάολο, ο πρόεδρος Λούλα προσπάθησε να διατηρήσει ακμαίο το ηθικό, έπειτα από μια δύσκολη βραδιά για την Αριστερά. «Μόλις πήραμε ένα μάθημα για τη βραζιλιάνικη δημοκρατία», δήλωσε. «Το αποτέλεσμα είναι συχνά απρόβλεπτο. Δεν μπορούμε ποτέ να πετύχουμε όλα όσα θέλαμε. Ομολογώ ότι ήμουν πεπεισμένος πως θα κέρδιζα τις εκλογές από τον πρώτο γύρο… Ομως, έχουμε μπροστά μας δεύτερο γύρο». Ο Λούλα ανέφερε ότι το «σκοτεινό παρελθόν» του Μπολσονάρο θα γίνει πιο ξεκάθαρο στους ψηφοφόρους ενόψει της επόμενης ψηφοφορίας. «Από αύριο ξεκινάμε μια νέα εκστρατεία: σε μια αναμέτρηση με δύο μόνο υποψηφίους, θα μπορέσουμε να αναδείξουμε τη διαφορά μεταξύ των προτάσεών μας για τη Βραζιλία».
Νωρίτερα, κατά την άσκηση του εκλογικού του δικαιώματος, ο βραζιλιάνος πρόεδρος είχε δηλώσει ότι η μεγαλύτερη δημοκρατία της Λατινικής Αμερικής βρισκόταν αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα, επισημαίνοντας τους τεκμηριωμένους δεσμούς του αντιπάλου του με μέλη του υποκόσμου του Ρίο – συμπεριλαμβανομένης της απασχόλησης στενών συγγενών ενός διαβόητου πληρωμένου δολοφόνου.
Ο Λούλα, ο οποίος έγινε ο πρώτος εκλεγμένος πρόεδρος της Βραζιλίας προερχόμενος από την εργατική τάξη το 2002 και επανεξελέγη το 2006 και το 2022, ελπίζει να εξασφαλίσει μια ιστορική τέταρτη θητεία στις φετινές εκλογές.
Ο ρόλος της δυσαρέσκειας των πολιτών
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου ελπίζει ότι η εκλογή του στην προεδρία θα του επιτρέψει να απελευθερώσει τον πρώην πρόεδρο, πατέρα του, ο οποίος εκτίει ποινή κάθειρξης 27 ετών για τον σχεδιασμό αποτυχημένου πραξικοπήματος, αφού αρνήθηκε να αποδεχθεί την ήττα του στις προηγούμενες εκλογές από τον Λούλα. Πριν από τέσσερα χρόνια, ο τότε πρόεδρος και οι συνεργάτες του προσπάθησαν, προκαλώντας χάος στην Μπραζίλια, να ανατρέψουν το αποτέλεσμα των εκλογών του 2022, όταν φάνηκε ότι ο Λούλα είχε νικήσει.
Ενόψει των εκλογών, ο Φλάβιο απηύθυνε επίσης έκκληση για «στρατηγική ψήφο» από συντηρητικούς που δεν υποστηρίζουν τον «μπολσοναρισμό», αλλά επιθυμούν να απομακρύνουν τον Λούλα από την εξουσία. Εκτός από τον πρόεδρο, οι σχεδόν 159 εκατομμύρια ψηφοφόροι της Βραζιλίας εξέλεγαν επίσης μέλη των πολιτειακών κοινοβουλίων, 27 κυβερνήτες πολιτειών, 513 μέλη της Κάτω Βουλής και 54 μέλη της Γερουσίας (η οποία αριθμεί συνολικά 81 έδρες).
Οι υποστηρικτές του Μπολσονάρου έδωσαν προτεραιότητα στη μάχη για τη Γερουσία, καθώς οι γερουσιαστές είναι οι μόνοι νομοθέτες που μπορούν να κινήσουν τη διαδικασία καθαίρεσης δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου – ένα αίτημα των «μπολσοναριστών» από τότε που το δικαστήριο φυλάκισε τον πρώην πρόεδρο για την απόπειρα πραξικοπήματος. Από την άλλη μεριά, υπήρξε μεγάλη απογοήτευση από την πλευρά ψηφοφόρων του Λούλα – χιλιάδες είχαν συγκεντρωθεί στην καρδιά της Λαρανζέιρας, μιας από τις πιο αριστερές γειτονιές του Ρίο, ελπίζοντας να γιορτάσουν τη νίκη του Λούλα υπό τους ήχους της σάμπα. «Είναι τόσο λυπηρό που ο βραζιλιάνικος λαός επέλεξε μια τόσο μεγάλη οπισθοδρόμηση», δήλωσε στο Ρόιτερς ο Μαρσέλο Μακ, καθώς επιβεβαιωνόταν η έκταση της ανόδου της Δεξιάς το βράδυ της Κυριακής. Ο Μπολσονάρου φαινόταν να έχει το προβάδισμα τις τελευταίες ημέρες πριν από την ψηφοφορία της Κυριακής, εν μέσω της δημόσιας δυσαρέσκειας για την κρίση του κόστους ζωής και τη βία στις πόλεις.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις απέτυχαν να προβλέψουν την έκταση του θριάμβου της Δεξιάς. Ο Ντόναλντ Τραμπ αναδείχθηκε σε κεντρικό ζήτημα της εκλογικής αναμέτρησης, με τον Λούλα να κατηγορεί τον αμερικανό πρόεδρο ότι προσπαθεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα υπέρ του Μπολσονάρου, προκειμένου να ιδιοποιηθεί τους φυσικούς πόρους της Βραζιλίας. Ο Φλάβιο έχει δεσμευτεί να οικοδομήσει στενότερες σχέσεις με την Ουάσιγκτον και τον Τραμπ, ο οποίος ελπίζει ότι μια νίκη της Δεξιάς θα τον βοηθήσει να εδραιώσει περαιτέρω τον έλεγχο των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική, μετά την εκλογή ηγετών φίλα προσκείμενων σε αυτόν σε μια σειρά χωρών, όπως η Χιλή, η Κολομβία και το Περού.