«Τι σου έρχεται στο μυαλό όταν ακούς τη λέξη “πέπλο”;». Η απάντηση που έλαβε η Σαβίνα Γιαννάτου από τον φίλο της όταν του απηύθυνε την ερώτηση δεν την εξέπληξε: «Χορός, ανατολίτικος αέρας, κάτι όμορφο και ευχάριστο που συνδέεται με την ζωή».
Την ίδια στιγμή η σπουδαία ερμηνεύτρια σκέφτηκε ότι όσο πυκνώνει η ύφανσή του, τόσο αλλάζει η μορφή του και συνδέεται με τον θάνατο, τον εγκλεισμό και τη βαρβαρότητα. «Ολα αυτά τα στοιχεία υπάρχουν στην καθημερινή ζωή των γυναικών του Αφγανιστάν. Το πέπλο από τη μια αναδεικνύει τη γυναικεία σαγήνη και από την άλλη την καταδικάζει.
Αυτό το φαινόμενο το συναντάμε σε πολλές θρησκείες, όπου υπάρχει η τάση να κρυφτεί ή να περιοριστεί η γυναίκα. Στην ακραία του μορφή όμως, φτάνει στο σημείο η γυναίκα να μην μπορεί να βγει από το σπίτι, να μιλήσει δυνατά ή να περπατήσει μόνη της, επειδή η πυκνότητα του πέπλου δεν της επιτρέπει ούτε καν να βλέπει καθαρά». Αυτές ήταν οι πρώτες σκέψεις που οδήγησαν τη Σαβίνα Γιαννάτου στην παράσταση «Τα πέπλα της», η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης τον περασμένο Ιούλιο στο πλαίσιο του προγράμματος «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός».
Αυτή η παράσταση με τη σκηνοθετική/εικαστική προσέγγιση της Μαρίας Λάππα εμπλουτίζεται πλέον στο νέο ανέβασμά της ως πρώτη εκδήλωση στο Ρωμαϊκό Ωδείο Πατρών, το οποίο «ανοίγει» ξανά έπειτα από τέσσερα χρόνια κατά τα οποία πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης. Σε πρώτο χρόνο, μάλιστα, αποδόθηκε στους κατοίκους της Πάτρας τον περασμένο Νοέμβριο.
«Επειδή αυτό είναι ένα εγχείρημα που εξελίσσεται, αν το παρουσιάσουμε ξανά στο μέλλον, θα ήθελα να προσθέσω κι άλλα στοιχεία. Με ενδιαφέρει, για παράδειγμα, η αντίθεση ανάμεσα σε ένα διαφανές πέπλο – που συνδέεται με τη γοητεία, την ομορφιά, τη σεξουαλικότητα και την αποπλάνηση – και στο πώς αυτό το ίδιο πέπλο σταδιακά πυκνώνει και μετατρέπεται σε φυλακή. Στην παράσταση φαίνεται κυρίως το πυκνό πέπλο, αλλά με ενδιαφέρουν εξίσου και οι δύο πλευρές του».
Η Πάτρα είναι μια πόλη με ξεχωριστή σημασία για τη διαδρομή της Σαβίνας Γιαννάτου. «Μου αρέσει πάρα πολύ που η αυλαία αυτού του υπέροχου χώρου γίνεται με την παράστασή μας. Εχω πάρα πολύ καιρό να παίξω γενικώς στην Πάτρα. Αν δεν κάνω λάθος μία από τις τελευταίες φορές ήταν όταν παίχτηκε το 1997 η “Μήδεια” – με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη – στην οποία είχα γράψει μουσική. Το γεγονός λοιπόν ότι επιστρέφω, και μάλιστα σε έναν τέτοιο χώρο, έχει τη δική του ιδιαίτερη βαρύτητα».
Βιώματα γυναικών
Με οδηγό την ποίηση γυναικών από τη Μέση Ανατολή, η παράσταση συνδέει τις ανατολικές αφηγήσεις με τους μύθους και τις τελετουργίες της δυτικής παράδοσης. Στην καρδιά του εγχειρήματος τοποθετείται η γυναικεία υπόσταση ως ζωντανός φορέας κοινωνικών και ιστορικών βιωμάτων.
Με τους Primavera en Salonico, η γυναικεία φωνή ακούγεται περισσότερο ως κραυγή – αναδεικνύοντας το σώμα σε σύμβολο αντίστασης και μεταμόρφωσης. Ετσι ακούγεται για παράδειγμα το παρακάτω ποίημα της Φατμά Καντίλ από την Αίγυπτο: «Τα κλειδιά που ξεκλειδώνουν πόρτες είναι ίδια με εκείνα που τις σφραγίζουν… /Ομως το κλειδί που πεθαίνει εδώ και καιρό μέσα στην τσέπη μου, /μου θυμίζει ότι ήλθε πλέον το πλήρωμα του χρόνου να ωριμάσω, / να γίνω μια γυναίκα/ που κατοικεί σ’ ένα σπίτι χωρίς κλειδιά και δίχως πόρτες». Ή το σπαρακτικό της Ισρα Ελ Νεμρ από την Αίγυπτο «Το αίμα που πότισε τα σεντόνια μου/δεν ήταν αυτό που νομίζεις/ ήταν το αίμα που κύλησε/ απ’ τα κομμένα μου φτερά».