Σε νέο πεδίο γεωπολιτικού, ενεργειακού και εμπορικού ανταγωνισμού μετατρέπεται με ταχείς ρυθμούς η Αρκτική, καθώς η Ρωσία επενδύει στη δημιουργία νέου εξαγωγικού διαδρόμου, η Κίνα αποκτά κρίσιμη επιχειρησιακή εμπειρία στις πολικές μεταφορές, η Νότια Κορέα αναπτύσσει ναυτιλιακές δυνατότητες και η Ευρώπη προσεγγίζει πλέον την περιοχή κυρίως μέσα από το πρίσμα της ασφάλειας.
Η ναυτιλιακή δραστηριότητα αυξάνεται εντυπωσιακά. Οι κινήσεις πλοίων στα αρκτικά ύδατα έχουν ενισχυθεί κατά 82% την τελευταία τριετία, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις διαταράσσουν παραδοσιακούς εμπορικούς διαδρόμους και η Ρωσία κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών εξαγωγών της προς την Ασία.
Σύμφωνα με τη Maritime Intelligence Unit της Lloyd’s List, τον Αύγουστο καταγράφηκαν 91 κινήσεις φορτηγών πλοίων άνω των 10.000 dwt, έναντι 62 τον Αύγουστο του 2025 και μόλις 36 το 2022. Στους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 είχαν ήδη καταγραφεί 123 κινήσεις.
Η Ρωσία
Κυρίαρχος παίκτης παραμένει η Ρωσία. Από τις 91 κινήσεις του Αυγούστου, οι 44 αφορούσαν πλοία ρωσικής ιδιοκτησίας ή ελέγχου, έναντι 20 κινεζικών.
Η στρατηγική της Μόσχας είναι να συνδέσει τα έργα πετρελαίου, φυσικού αερίου και μεταλλευμάτων της ρωσικής Αρκτικής με την Ασία και, μακροπρόθεσμα, να καταστήσει δυνατή τη ναυσιπλοΐα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει θέσει στόχο οι όγκοι φορτίου στον ευρύτερο αρκτικό διάδρομο να φθάσουν τουλάχιστον τα 70 εκατ. τόνους ετησίως έως το 2030.
Η Αρκτική αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω των δυτικών κυρώσεων. Από το 2022 έχουν καταγραφεί 86 κινήσεις δεξαμενόπλοιων αργού, από τις οποίες οι 45 αφορούσαν πλοία υπό κυρώσεις. Και οι 12 διελεύσεις δεξαμενόπλοιων αργού τον Αύγουστο του 2026 πραγματοποιήθηκαν από πλοία υπό κυρώσεις.
Το τίμημα, ωστόσο, είναι υψηλό. Η ανάπτυξη του διαδρόμου, μαζί με λιμάνια, σιδηροδρομικές συνδέσεις, πλωτές οδούς και στόλο, εκτιμάται ότι θα απαιτήσει περίπου 10 τρισ. ρούβλια ή 116 δισ. δολάρια έως το 2035.
Η Κίνα
Η Κίνα ακολουθεί διαφορετική στρατηγική, επιδιώκοντας εμπορική πρόσβαση και κυρίως επιχειρησιακή τεχνογνωσία. Τα κινεζικά πλοία αντιπροσώπευαν περίπου το 22% των κινήσεων του Αυγούστου, ενώ η παρουσία της χώρας διευρύνεται μέσω τραπεζών, ναυλωτών, φορτωτών, διαχειριστών και λιμένων.
Για τα κινεζικά πλοία, ένα ταξίδι Ασίας – Ευρώπης μέσω Αρκτικής μπορεί να διαρκέσει 18 έως 20 ημέρες, περίπου τον μισό χρόνο από μια συμβατική διαδρομή μέσω Σουέζ. Παράλληλα, η Κίνα αποκτά γνώση πολικών επιχειρήσεων, εκπαιδευμένα πληρώματα και εμπειρία σε ice-class πλοία.
Η Νότια Κορέα
Στην εξίσωση εισέρχεται και η Νότια Κορέα. Το «Panstar Acro», χωρητικότητας 2.758 teu, πραγματοποίησε με κυβερνητική υποστήριξη ταξίδι από το Busan στο Felixstowe σε 20 ημέρες, έναντι περίπου 40 μέσω Σουέζ. Η Σεούλ βλέπει ευκαιρίες σε ναυπηγεία, μετασκευές, εξοπλισμό και πολικές τεχνολογίες.
Η Ευρώπη
Η Ευρώπη κινείται περισσότερο προς την ασφάλεια. Η ΕΕ αναθεωρεί την αρκτική στρατηγική της, ενώ η Φινλανδία έχει προτείνει κοινό ευρωπαϊκό στόλο παγοθραυστικών. Η ευρωπαϊκή πλευρά βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα δίλημμα, καθώς οι περιβαλλοντικές πολιτικές και οι κυρώσεις περιορίζουν την εμπορική συμμετοχή, την ίδια στιγμή που Ρωσία και Κίνα συσσωρεύουν επιχειρησιακή εμπειρία.
Προς το παρόν, πάντως, η Βόρεια Θαλάσσια Οδός απέχει πολύ από το να αποτελέσει πραγματικό ανταγωνιστή του Σουέζ. Η εποχικότητα, οι ανεπαρκείς υποδομές, το υψηλό ασφαλιστικό κόστος και η εξάρτηση από ρωσικές άδειες, πλοηγούς και παγοθραυστικά αποτελούν σοβαρά εμπόδια. Ωστόσο, η γεωπολιτική και εμπορική μάχη για την Αρκτική έχει ήδη αρχίσει.