Από τα νησιά του Αιγαίου και τα βουνά της Ηπείρου, τα πανηγύρια, τις πλατείες των χωριών, τις αυλές των σπιτιών και τις φωνές των ανθρώπων, η ελληνική μουσική παράδοση είχε τον τρόπο να βρίσκει τον δρόμο της. Αυτό το ταξίδι της στον χρόνο συνεχίζεται με τον πιο απρόσμενο και αισιόδοξο τρόπο. Τρεις νέοι μουσικοί της ελληνικής παράδοσης διακρίθηκαν από το Berklee College of Music, αποσπώντας πλήρεις υποτροφίες για το τετραετές προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών στη Βοστώνη.
Ο λαουτίστας Στέφανος Πατεράκης, η τραγουδίστρια Αιμιλία Χαλκιά και η μουσικός στο καβάλ Αννα-Μαρία Σινωπίδου ανοίγουν έναν νέο κύκλο, συστήνοντας τους ήχους μιας παράδοσης που φέρει μέσα της την ιστορία του τόπου. Σε αυτή τη νέα τους διαδρομή μεταφέρουν ό,τι έχει διαμορφώσει την καλλιτεχνική τους ταυτότητα και που όπως λένε είναι περήφανοι γι’ αυτό.
Ο Στέφανος Πατεράκης εξηγεί πως το «Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του δασκάλου και μέντορά μου Βασίλη Κώστα, ήρθε να συμπληρώσει τις γνώσεις αλλα και τη μουσική μου αισθητική, μέσα από τη λεπτομερή μελέτη της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, την ενασχόληση με τον σύγχρονο αυτοσχεδιασμό και την επαφή μέσω συναυλιών και masterclasses με κορυφαίους καλλιτέχνες. Η αλληλεπίδραση, λοιπόν, με άλλους μουσικούς σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον όπως αυτό του Berklee College of Music της Βοστώνης, θα δημιουργήσει αδιαμφισβήτητα μια συνθήκη ανταλλαγής παραδόσεων και πολιτισμών, όπου μέσα από τα εφόδιά μου θα έχω την ευκαιρία να μάθω πολλά διαφορετικά είδη μουσικής αλλά και να τιμήσω τη μουσική μου κληρονομιά, μεταφέροντάς την με ευθύνη και σεβασμό στους συμφοιτητές μου. Ετσι, συνδυάζοντας τα παραπάνω, με όχημα τις αυθεντικές συνθέσεις και τον αυτοσχεδιασμό μπορεί να δημιουργηθεί κάτι μοναδικό».
Για την τραγουδίστρια Αιμιλία Χαλκιά η μελέτη και η ενασχόληση με τη δημοτική μουσική απαιτούν διαρκή επαγρύπνηση και ετοιμότητα να ανταποκριθεί κανείς στις μουσικές προκλήσεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος. «Μαθαίνουμε τα συστατικά μιας μουσικής γλώσσας και έπειτα είναι στο χέρι μας να μιλήσουμε και να πούμε αυτά που πρέπει και με τον τρόπο που πρέπει. Μαθαίνεις, επίσης, να αλληλεπιδράς και να δίνεις προσοχή στους ανθρώπους με τους οποίους παίζεις μαζί. Ολα αυτά είναι ζητήματα που συχνά μας απασχόλησαν και συζητήσαμε, στο πλαίσιο του Επίλεκτου Ηπειρωτικού Ensemble, και πιστεύω πως μέσα από την εμπειρία αυτή θα είμαι πιο έτοιμη να διαχειριστώ τις προκλήσεις που θα έρθουν κατά τις σπουδές μου στο Berklee. Νέο μουσικό υλικό, νέοι συνεργάτες, διαφορετικοί μουσικοί κόσμοι, ελπίζω ότι έρχονται πιο εύκολα κοντά, μέσα από μια ψύχραιμη και ανοιχτή ματιά».
«Μέσα από την εμπειρία μου με το Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble θα είμαι πιο έτοιμη να διαχειριστώ τις προκλήσεις που θα έρθουν κατά τις σπουδές μου στο Berklee», λέει η τραγουδίστρια Αιμιλία Χαλκιά
Η ελληνική παραδοσιακή μουσική και ιδιαίτερα η ηπειρώτικη έμαθε στη σολίστ του καβάλ, Αννα-Μαρία Σινωπίδου, ν’ ακούει πριν μιλήσει μουσικά. «Μέσα από τη συμμετοχή μου στο Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble έχω καταλάβει ότι η μουσική δεν είναι μόνο τεχνική και δεξιοτεχνία, αλλά επικοινωνία, συνύπαρξη και σεβασμός στην προσωπικότητα του κάθε μουσικού και κάθε ιδιώματος. Ερχομαι έχοντας τη δική μου μουσική ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα έχω μάθει να παραμένω ανοιχτή σε διαφορετικές μουσικές γλώσσες και τρόπους έκφρασης. Στον αυτοσχεδιασμό θέλω να χρησιμοποιήσω όσα έχω αποκομίσει από την ελληνική παράδοση – τον διάλογο, την ελευθερία μέσα σε μια μελωδική βάση και την έντονη συναισθηματική έκφραση – και να τα συνδυάσω με νέες επιρροές».
Μια απαιτητική διαδρομή
Ο δρόμος προς τη Βοστώνη για τους τρεις υπότροφους είχε προκλήσεις. Για τον Στέφανο Πατεράκη καθοριστική στιγμή ήταν η στήριξη της Ιεράς Μητρόπολης Ιωαννίνων. Ετσι κατάφερε να συμμετάσχει στο Umbria Jazz Clinics του Berklee College of Music, στην Περούτζια της Ιταλίας. «Εκεί ήρθα σε επαφή με ταλαντούχους μουσικούς από όλο τον κόσμο, σε μια προσπάθεια ένταξης του ελληνικού λαούτου στο είδος της jazz μουσικής. Παρ’ όλη τη μεγάλη αυτή πρόκληση, κατάφερα να αποκτήσω πολλές γνώσεις και εμπειρίες, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την κατάκτηση μιας πλήρους υποτροφίας για το προπτυχιακό πρόγραμμα του Berklee College of Music, μέσω audition που έγιναν στο πλαίσιο των σεμιναρίων. Επομένως, η audition αποτέλεσε μια καθοριστική στιγμή στη μουσική μου πορεία, αφού παρουσίασα μια αυθεντική σύνθεση που συνδυάζει το παραδοσιακό στοιχείο, με τον σύγχρονο αυτοσχεδιασμό, κάτι που εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από την εξεταστική επιτροπή».
«Θα έχω την ευκαιρία να μάθω πολλά διαφορετικά είδη μουσικής αλλα και να τιμήσω τη μουσική μου κληρονομιά», λέει ο λαουτίστας Στέφανος Πατεράκης
Για την Αιμιλία Χαλκιά κομβικό σημείο σε αυτή την απαιτητική διαδρομή ήταν η διαδικασία της προετοιμασίας για την τελική συναυλία, καθώς και η ίδια η συναυλία στο κεντρικό αμφιθέατρο του Berklee. «Εκεί όπου τόσοι καταξιωμένοι καλλιτέχνες/καθηγητές, αλλά και τόσοι φοιτητές, με την πορεία που ο καθένας μπορεί να φέρει, σε παρακολουθούν. Πρόκληση ήταν, όμως, και το να μπορέσω να ενώσω τον δικό μουσικό κόσμο με εκείνον άλλων παιδιών από το Ισραήλ, την Αρμενία, τον Παναμά, την Ινδία και πολλές άλλες χώρες. Μια διαδικασία, στην οποία μπορείς να δώσεις, αλλά και να πάρεις τόσα πολλά!».
Σταθμός για την Αννα-Μαρία Σινωπίδου σε αυτή τη νέα μουσική πραγματικότητα ήταν όταν βρέθηκε σε ένα περιβάλλον όπου δεν μπορούσε πλέον να βασιστεί μόνο σε όσα ήδη γνώριζε. «Επρεπε να απελευθερωθώ και να αφήσω την αίσθηση και το συναίσθημά μου να με οδηγήσουν. Εμαθα να παίρνω ρίσκα στον αυτοσχεδιασμό και κυρίως να μη φοβάμαι το άγνωστο, συνειδητοποίησα εκεί ότι η διαφορετικότητα στη μουσική δεν αποτελεί εμπόδιο, αλλά πηγή δημιουργίας. Ετσι έγινε και στην ακρόασή μου, η στιγμή που άνοιξε ο δρόμος για την υποτροφία, η ώρα του αυτοσχεδιασμού μου ήταν η στιγμή που έπαιξα ελεύθερα, αυθόρμητα και με αυτοπεποίθηση για τη μουσική μου ταυτότητα».