Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκαν να πρωταγωνιστούν χθες σε έναν άτυπο διάλογο με φόντο το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η χρονική σύμπτωση της εθνικής εορτής της Τουρκίας με την ανοιχτή συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έφερε στο προσκήνιο τη βαθιά απόκλιση ανάμεσα στις δύο πλευρές, παρά τη διατήρηση της λεγόμενης «θετικής ατζέντας».
Η αρχή έγινε από τη Νέα Υόρκη, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρoχώρησε σε εκτεταμένη παρέμβαση, κατά την ομιλία του στη συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με τη θαλάσσια ασφάλεια. Ο Πρωθυπουργός έκανε λόγο για «κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας», χαρακτηρίζοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο «παράνομο, αυθαίρετο και γεωγραφικά παράδοξο».
Παρουσίασε, μάλιστα, χάρτη της περιοχής, καταδεικνύοντας οπτικά στους παρευρισκόμενους πώς η συμφωνία Αγκυρας – Τρίπολης αγνοεί πλήρως τη γεωγραφική πραγματικότητα και την ύπαρξη μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος. Αντιπαραβάλλοντας τη νόμιμη οριοθέτηση Ελλάδας – Αιγύπτου, ο Πρωθυπουργός διεμήνυσε ότι η Μεσόγειος δεν μπορεί να μετατραπεί σε «ζούγκλα ανταγωνιστικών διεκδικήσεων» και ότι η ισχύς του νόμου πρέπει να υπερισχύσει του νόμου της ισχύος.
Λίγη ώρα αργότερα, ο Ερντογάν, επιλέγοντας υψηλούς τόνους κατά την ομιλία του για την 103η επέτειο της τουρκικής δημοκρατίας, φάνηκε να δίνει τις δικές του απαντήσεις. «Είμαστε αποφασισμένοι να εξουδετερώσουμε, με τον ίδιο τρόπο, όσους προσπαθούν να παρεμβληθούν ανάμεσα σε εμάς και στους στόχους μας», δήλωσε ο τούρκος πρόεδρος, «φωτογραφίζοντας» την ελληνική διπλωματική αντεπίθεση και την προβολή του χάρτη. Στο πλαίσιο του αφηγήματος για τον «Αιώνα των Τούρκων», ο Ερντογάν ανέφερε ότι η χώρα του δεν προτίθεται να υποχωρήσει από τις γεωπολιτικές της επιδιώξεις, απαντώντας με ευθείες απειλές σε όποιον αμφισβητεί τις διμερείς συμφωνίες της.
Διαφορετικό πρόσωπο
Την ίδια ακριβώς ώρα, ωστόσο, στην Αθήνα ο τούρκος πρεσβευτής, Τσαγατάι Ερτσιγές, παρουσίαζε ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο κατά τη διάρκεια της εορταστικής δεξίωσης στην πρεσβευτική κατοικία.
Ο Ερτσιγές εστίασε στη «βιτρίνα» των διμερών σχέσεων, προβάλλοντας τα εντυπωσιακά νούμερα του τουρισμού (1,5 εκατομμύριο τούρκοι επισκέπτες στην Ελλάδα) και του εμπορίου, το οποίο άγγιξε τα 6,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Υποστήριξε μάλιστα ότι «η Τουρκία δεν αποτελεί απειλή για τους γείτονές της» και κάλεσε την ελληνική πλευρά να ξεπεράσει τους «αβάσιμους φόβους και τις προκαταλήψεις».
Δεν απέφυγε, πάντως, τις σαφείς αιχμές, αποδίδοντας τη στασιμότητα στην επίλυση των ζητημάτων του Αιγαίου σε «ελληνικές εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες» και, το κυριότερο, ζήτησε εμμέσως από τους διεθνείς εταίρους να μην παρεμβαίνουν, τονίζοντας ότι η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στους δύο γείτονες. Η αναφορά αυτή αποτελεί ευθεία αντίδραση στη σταθερή στρατηγική της Αθήνας να διεθνοποιεί την τουρκική προκλητικότητα.
Με αφορμή και τη διπλή εικόνα που επιχείρησε να εμφανίσει η Αγκυρα, διπλωματικοί παράγοντες στην Αθήνα τόνιζαν ότι η ηρεμία στο πεδίο δεν σημαίνει αποδοχή τετελεσμένων και ότι ο διάλογος δεν μπορεί να προχωρήσει όσο η Αγκυρα επιμένει σε παράνομες συμφωνίες και αναθεωρητικές απειλές.