- Advertisement -

Το Predator επιστρέφει ως υποψήφιο λογισμικό στην ΕΥΠ

Το Predator επιστρέφει ως υποψήφιο λογισμικό στην ΕΥΠ
2

- Advertisement -

Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση του Νόμου 5002/2022, που θεσμοθέτησε τη δυνατότητα των κρατικών υπηρεσιών να προμηθεύονται λογισμικά παρακολούθησης, ξεμπλοκάρει μία από τις βασικές διαδικασίες για την εφαρμογή του.

Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) θα καταρτίσει ενδεικτικό κατάλογο των λογισμικών και συσκευών παρακολούθησης, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) και άλλες αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες να μπορούν να προχωρήσουν σε προμήθειες, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Η εξέλιξη αποτυπώνεται σε επίσημη εισήγηση της ΑΔΑΕ, με ημερομηνία 13 Νοεμβρίου 2026 και αριθμό 287, την οποία υπογράφει ο αντιπρόεδρος της Αρχής Γιώργος Μπακάλης.

Με το έγγραφο εισηγείται την έγκριση ενδεικτικού καταλόγου λογισμικών και συσκευών παρακολούθησης, τον καθορισμό των αποδεκτών του και την προώθησή του στις αρμόδιες υπηρεσίες. Προκαλεί έκπληξη, ωστόσο, ότι στον κατάλογο που καταρτίστηκε από υπαλλήλους της Αρχής Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών της κι επισυνάφθηκε στη σχετική υπηρεσιακή αλληλογραφία περιλαμβάνεται και το Predator, ένα λογισμικό που βρέθηκε στο επίκεντρο ενός σκανδάλου που εξακολουθεί να απασχολεί την πολιτική, νομική και δικαστική ζωή της χώρας. Η ένταξή του στον αρχικό κατάλογο προκάλεσε εσωτερικές αντιδράσεις που θα οδηγήσουν σε νέες καθυστερήσεις, εις βάρος των δεδηλωμένων αναγκών της ΕΥΠ για την προμήθεια νέου σχετικού λογισμικού για τις ανάγκες της Υπηρεσίας.

Ο νόμος που έμενε ανεφάρμοστος

Το άρθρο 13 του Νόμου 5002/2022 επέτρεψε, για πρώτη φορά με ρητή νομοθετική πρόβλεψη, τη σύναψη συμβάσεων από κρατικές δομές για την προμήθεια κατασκοπευτικών λογισμικών. Παράλληλα, το άρθρο 14 προέβλεψε συγκεκριμένη διαδικασία για την κατάρτιση ενδεικτικού καταλόγου, με τη συμμετοχή της Επιτροπής Συντονισμού για θέματα Κυβερνοασφάλειας και της ΑΔΑΕ.

Ωστόσο, η εφαρμογή των διατάξεων συνάντησε αλλεπάλληλες καθυστερήσεις. Η αρμόδια Επιτροπή συγκροτήθηκε μόλις τον Σεπτέμβριο του 2024. Είχαν προηγηθεί νομοθετικές παρεμβάσεις για τον καθορισμό της σύνθεσης και της λειτουργίας της, ενώ η ΑΔΑΕ είχε ζητήσει την ενεργοποίηση της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Οι εισηγήσεις

Τον Ιούνιο του 2025, η Γενική Γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας, με έγγραφο που υπέγραφε ο Θάνος Ντόκος, απέστειλε στην ΑΔΑΕ τις θέσεις της Επιτροπής Συντονισμού για θέματα Κυβερνοασφάλειας. Αντί συγκεκριμένων εμπορικών ονομασιών, όμως, το έγγραφο περιελάμβανε τεχνικά χαρακτηριστικά των λογισμικών και συσκευών παρακολούθησης. Η Επιτροπή υποστήριζε ότι η συνεχής αλλαγή εμπορικών ονομασιών και εταιρικών σχημάτων στον συγκεκριμένο κλάδο καθιστούσε πρακτικά αναποτελεσματική την απαρίθμηση συγκεκριμένων προϊόντων, με τον τρόπο που περιέγραφε ο Ν. 5002. Η προσέγγιση αυτή είχε προκαλέσει ερωτήματα, λοιπόν, σχετικά με την εφαρμογή του νόμου και τη διαφάνεια στις κρατικές προμήθειες.

Η ΑΔΑΕ προχώρησε, στο μεταξύ, στην κατάρτιση του δικού της ενδεικτικού καταλόγου, αξιοποιώντας διαδικτυακή έρευνα και στοιχεία που συγκέντρωσαν εκπρόσωποί της κατά τη συμμετοχή τους σε συνέδρια ISS World (ειδικών τεχνολογίας πληροφοριών και παρακολούθησης).

Στον ενδεικτικό κατάλογο περιλαμβάνονται περίπου 40 καταχωρίσεις εταιρειών και προμηθευτών τεχνολογιών παρακολούθησης, οι οποίες καλύπτουν διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, από συστήματα υποκλοπής κινητών επικοινωνιών και συσκευές εντοπισμού έως προηγμένα κατασκοπευτικά λογισμικά που μπορούν να διεισδύουν σε κινητά τηλέφωνα χωρίς κάποια «παγίδα» στον χρήστη (τα λεγόμενα «zero click»).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μεταξύ των προϊόντων που καταγράφονται εξακολουθεί να βρίσκεται και το διαβόητο Predator, όπως επίσης και το Pegasus της ισραηλινής NSO Group, το DevilsTongue της Candiru, το Graphite της Paragon Solutions και άλλα γνωστά λογισμικά.

Τα παραπάνω βήματα δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με άδεια αγοράς ή χρήσης οποιουδήποτε λογισμικού. Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας προβλέπεται και η έκδοση προεδρικού διατάγματος, το οποίο θα καθορίζει τις προϋποθέσεις σύναψης συμβάσεων και τους πρόσθετους όρους χρήσης.

Μια αλυσίδα καθυστερήσεων

Πηγές των «ΝΕΩΝ» σημειώνουν, ωστόσο, πως η καθυστέρηση στην εφαρμογή του νομικού πλαισίου που θα «ξεκλείδωνε» τις σχετικές προμήθειες οδήγησε, με τη σειρά της, στην προχειρότητα της λίστας που εντάσσει ακόμη και το Predator στις πιθανές νόμιμες προμήθειες του ελληνικού Δημοσίου, παρά το βαρύ προηγούμενο ενός σκανδάλου που παραμένει ανοιχτό.

Οι ίδιες πηγές περιγράφουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, μια αλυσίδα προχειρότητας και καθυστερήσεων. Με αποτέλεσμα η διαδικασία να μπει ξανά σε έναν προσωρινό «πάγο» από την ανεξάρτητη Αρχή, που ζητά την επανέναρξη της υπηρεσιακής διαδικασίας ώστε ο κατάλογος να επανακαταρτιστεί και να μην περιλαμβάνει εργαλεία που ξεπερνούν τα όρια νόμιμης χρήσης.  

Γράφημα για το λογισμικό παρακολούθησης Predator με απόσπασμα λίστας και προειδοποιητικό σύμβολο

Το διεθνές πλαίσιο

Σημειώνεται πως, ενώ ενεργοποιείται, έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια, το θεσμικό πλαίσιο για την αγορά spyware, η Ελλάδα δεν συμπεριλήφθηκε στις χώρες που υιοθέτησαν τις πρώτες διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για τις εταιρείες που αναπτύσσουν και εμπορεύονται κατασκοπευτικά λογισμικά.

Το σχετικό κείμενο εγκρίθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2026, στην τρίτη διεθνή διάσκεψη της πρωτοβουλίας Pall Mall Process, υπό την ηγεσία Βρετανίας και Γαλλίας, με εκπροσώπους 43 χωρών. Το προσυπέγραψαν η Αυστρία, οι Μπαχάμες, η Κόστα Ρίκα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ιαπωνία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Σλοβακία, η Ελβετία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ. Η Ελλάδα δεν το υπέγραψε, παρότι συμμετείχε στην εν λόγω πρωτοβουλία, έχοντας βρεθεί στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά σκάνδαλα υποκλοπών.

- Post Down -

Comments are closed.