- Advertisement -
Η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ενεργειακό παράδοξο που απειλεί την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της και αναδεικνύει τις δυσκολίες της ευρωπαϊκής πράσινης μετάβασης. Παρότι έχει επενδύσει τεράστια ποσά στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στη μεταφορά της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τις περιοχές του Βορρά, όπου συγκεντρώνονται τα μεγαλύτερα αιολικά πάρκα, προς τα βιομηχανικά κέντρα του Νότου. Το αποτέλεσμα είναι υψηλότερο κόστος λειτουργίας για τις επιχειρήσεις, αυξημένες επιβαρύνσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα και νέα ερωτήματα για το μέλλον του γερμανικού παραγωγικού μοντέλου.
Το πρόβλημα συνδέεται με τη γεωγραφική κατανομή της παραγωγής και της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Βόρεια Γερμανία, ιδιαίτερα στις περιοχές της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής, έχουν αναπτυχθεί μεγάλα χερσαία και υπεράκτια αιολικά πάρκα. Αντίθετα, σημαντικό μέρος της ενεργοβόρου βιομηχανίας βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στη Βαυαρία και στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, όπου λειτουργούν μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες, χημικές εγκαταστάσεις και βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το βιομηχανικό συγκρότημα της BASF στο Λουντβιχσχάφεν, ένα από τα μεγαλύτερα ολοκληρωμένα χημικά συγκροτήματα παγκοσμίως, με ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 4,5 τεραβατώρες. Αντίστοιχα, η Wacker Chemie διατηρεί σημαντικές εγκαταστάσεις στη Βαυαρία, όπου παράγονται χημικά προϊόντα και υλικά για τη βιομηχανία φωτοβολταϊκών και ημιαγωγών.
Η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας έχει αυξηθεί με ταχύτερους ρυθμούς από την ανάπτυξη των υποδομών μεταφοράς. Σύμφωνα με ανάλυση των οικονομολόγων Πασκάλ Ντεβό και Μαριάν Μίλερ της BNP Paribas, μέχρι το 2025 είχε ολοκληρωθεί μόλις το 22,6% των γραμμών υψηλής τάσης που προβλέπονταν στον σχετικό σχεδιασμό. Η καθυστέρηση δημιουργεί σοβαρά σημεία συμφόρησης στο ηλεκτρικό σύστημα, καθώς η διαθέσιμη ενέργεια δεν μπορεί πάντοτε να μεταφερθεί εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη ζήτηση.
Η κατάσταση αναγκάζει τους διαχειριστές των δικτύων να παρεμβαίνουν στη λειτουργία της αγοράς, περιορίζοντας την παραγωγή σε ορισμένες περιοχές και αυξάνοντάς την σε άλλες, ώστε να αποφεύγεται η υπερφόρτωση των γραμμών. Οι παρεμβάσεις αυτές συνεπάγονται πρόσθετο κόστος, το οποίο τελικά επιβαρύνει το ηλεκτρικό σύστημα και τους καταναλωτές.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας έχει επισημάνει την αναντιστοιχία μεταξύ της παραγωγής αιολικής ενέργειας στον γερμανικό Βορρά και της μεγάλης βιομηχανικής ζήτησης στον Νότο και στη Δύση. Παράλληλα, η γερμανική ομοσπονδιακή ρυθμιστική αρχή δικτύων αναγνωρίζει ότι οι περιορισμοί στη μεταφορική ικανότητα καθιστούν αναγκαίες συνεχείς παρεμβάσεις για τη διατήρηση της ευστάθειας του συστήματος.
Οι οικονομικές συνέπειες είναι σημαντικές. Σύμφωνα με την BNP Paribas, το κόστος πρόσβασης και χρήσης των υπηρεσιών του ηλεκτρικού δικτύου αυξήθηκε από περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ το 2014 σε 5,2 δισεκατομμύρια το 2024. Πρόκειται για πενταπλασιασμό μέσα σε μία δεκαετία, που δείχνει ότι η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη εντονότερο εξαιτίας της φορολογίας και των πρόσθετων επιβαρύνσεων. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις μεγαλύτερες ενεργοβόρες γερμανικές βιομηχανίες ήταν 9% υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν από φόρους και επιβαρύνσεις. Μετά την προσθήκη τους, η διαφορά έφθανε το 21%.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε μια οικονομία όπου η μεταποίηση αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της συνολικής προστιθέμενης αξίας. Η χημική βιομηχανία, η μεταλλουργία, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι παραγωγοί γυαλιού και χαρτιού εξαρτώνται από τη δυνατότητα πρόσβασης σε μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας με ανταγωνιστικές τιμές.
Η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 επιδείνωσε τις διαρθρωτικές αδυναμίες της Γερμανίας. Η απώλεια μεγάλου μέρους των εισαγωγών φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση της αποχώρησης από την πυρηνική ενέργεια, περιόρισε τις επιλογές της χώρας. Παρά τη σημαντική ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών, οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην κάλυψη της ζήτησης όταν η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά δεν επαρκεί.
Το πρόβλημα δεν αφορά αποκλειστικά τη Γερμανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάζει η BNP Paribas, το 2019 η ηλεκτρική ενέργεια για τις ενεργοβόρες ευρωπαϊκές βιομηχανίες κόστιζε περίπου 30% περισσότερο σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2025 η διαφορά είχε πλησιάσει το 100%, ενώ έναντι της Κίνας διαμορφωνόταν περίπου στο 50%.
Η Γαλλία, χάρη στη μεγάλη συμμετοχή της πυρηνικής ενέργειας, και η Ισπανία, με τον συνδυασμό ανανεώσιμων και άλλων πηγών παραγωγής, εμφανίζουν ευνοϊκότερες συνθήκες για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Αντίθετα, η Γερμανία εξακολουθεί να επιβαρύνεται από το κόστος των δικτύων και τις φορολογικές επιβαρύνσεις, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειώσει στην απανθρακοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής της.
Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς επιχειρεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση με ένα εκτεταμένο πρόγραμμα στήριξης της βιομηχανίας. Στα μέτρα περιλαμβάνεται ο μηχανισμός επιδότησης της βιομηχανικής ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο 2026-2028, καθώς και παρεμβάσεις για τη μείωση των φόρων και των χρεώσεων χρήσης του δικτύου.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της BNP Paribas, οι παρεμβάσεις θα μπορούσαν να μειώσουν περίπου κατά 25% το τελικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για ορισμένες ενεργοβόρες επιχειρήσεις, περιορίζοντάς το στα 116 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 123 ευρώ για την ίδια κατηγορία καταναλωτών. Ωστόσο, ακόμη και μετά τις ενισχύσεις, οι γερμανικές τιμές θα παρέμεναν υψηλότερες από εκείνες της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας.
Το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων είναι επίσης σημαντικό. Η BNP Paribas εκτιμά ότι οι νέες ενεργειακές παρεμβάσεις θα επιβαρύνουν τον γερμανικό προϋπολογισμό κατά περίπου 14,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,3% του ΑΕΠ. Την ίδια στιγμή, η χώρα χρειάζεται τεράστιες επενδύσεις για την αναβάθμιση του ηλεκτρικού της συστήματος, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται από 122 έως 200 δισεκατομμύρια ευρώ στον ορίζοντα 2030-2035.
Για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, το ενεργειακό ζήτημα έχει πλέον μετατραπεί σε δοκιμασία της βιομηχανικής της ισχύος. Η Γερμανία παράγει περίπου το 20% της συνολικής ευρωπαϊκής ηλεκτρικής ενέργειας από ήλιο και άνεμο και διαθέτει σημαντικό μέρος της εγκατεστημένης δυναμικότητας αποθήκευσης σε μπαταρίες. Ωστόσο, χωρίς τα απαραίτητα δίκτυα μεταφοράς και επαρκή ευελιξία στο ηλεκτρικό σύστημα, οι επενδύσεις αυτές δεν μπορούν να αποδώσουν πλήρως.
Comments are closed.