Έρευνα ΟΤΕ – ELTRUN για τις ΜμΕ: Υπερτριπλασιάστηκε η χρήση AI, αλλά η εξοικείωση παραμένει χαμηλή

Μέσα σε δύο χρόνια, το ποσοστό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) που χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) υπερτριπλασιάστηκε, από 13% το 2024 σε 45% το 2026. Όμως, δύο στους τρεις χρήστες δηλώνουν λίγο ή καθόλου εξοικειωμένοι με την τεχνολογία, ενώ οι εφαρμογές της παραμένουν κυρίως στο επίπεδο της παραγωγής περιεχομένου και κειμένων.

Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από την έρευνα «Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ στην Ελλάδα το 2026», που εκπόνησε το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την Telekom (ΟΤΕ). Η έρευνα αποτελεί συνέχεια αντίστοιχων ερευνών που είχαν διεξαχθεί το 2020, το 2022 και το 2024.

Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι διπλή: η ψηφιακή ωριμότητα των ΜμΕ, που υπολογίζονται σε περίπου 1 εκατ. σε όλη τη χώρα, ενισχύεται και η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης επιταχύνεται, αλλά σημαντικά κενά σε γνώσεις και δεξιότητες, δυσκολεύουν τη μετάβαση από την απλή χρήση εργαλείων στην αξιοποίησή τους για τον μετασχηματισμό της καθημερινής λειτουργίας μιας επιχείρησης.

Από το 13% στο 45% σε δύο χρόνια

Η ταχύτερη αλλαγή καταγράφεται στη χρήση διαφόρων εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης. Το 45% των ΜμΕ δηλώνει ότι χρησιμοποιεί εργαλεία AI, έναντι 13% το 2024. Ειδικά για τη Generative AI, η χρήση φτάνει στο 42% των επιχειρήσεων. Στην κατηγορία αυτή κυριαρχεί το ChatGPT, το οποίο χρησιμοποιεί πλέον το 81% των επιχειρήσεων που αξιοποιούν Generative AI. Η πρόσβαση, ωστόσο, γίνεται κυρίως μέσα από τις δωρεάν εκδόσεις: έξι στους δέκα χρήστες παραμένουν σε αυτές.

Επίσης, το 68% όσων χρησιμοποιούν AI δηλώνει καθόλου ή λίγο εξοικειωμένο με την τεχνολογία. Δηλαδή, η εξάπλωση των εργαλείων προηγείται της εκπαίδευσης για τις δυνατότητες, τους περιορισμούς και τις ασφαλείς εφαρμογές τους.

Η χρήση συγκεντρώνεται κυρίως στη δημιουργία περιεχομένου και κειμένων, την οποία αναφέρει το 44% των επιχειρήσεων που αξιοποιούν την AI. Εφαρμογές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν βαθύτερα τη λειτουργία μιας επιχείρησης —όπως η αυτοματοποίηση διαδικασιών, η ανάλυση δεδομένων, η υποστήριξη αποφάσεων και η εξυπηρέτηση πελατών— βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Πάντως, η απόσταση ανάμεσα στη χρήση ενός ψηφιακού εργαλείου και στην ενσωμάτωσή του στις επιχειρησιακές διαδικασίες είναι η πλέον κρίσιμη διαδικασία. Η παραγωγή ενός κειμένου μπορεί να προσφέρει άμεση βοήθεια, αλλά η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για καλύτερο προγραμματισμό, ταχύτερη εξυπηρέτηση ή αποτελεσματικότερη λήψη αποφάσεων προϋποθέτει οργανωμένα δεδομένα, κατάλληλες ψηφιακές υποδομές και εργαζομένους που θα πρέπει να γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν τα εργαλεία.

Βελτίωση της ετοιμότητας, αλλά με πιο αργό ρυθμό

Συνολικά, ο Δείκτης Ψηφιακής Ετοιμότητας των ΜμΕ αυξήθηκε κατά 9% το 2026. Το 40% των επιχειρήσεων βρίσκεται πλέον στις δύο υψηλότερες βαθμίδες του δείκτη, τις κατηγορίες «Advanced» ή «Ideal». Ο δείκτης υπολογίζεται με βάση την υιοθέτηση και τη χρήση δέκα σημαντικών ψηφιακών συστημάτων και υποδομών. Η πρόοδος αυτή δεν κατανέμεται ομοιόμορφα.

Σύμφωνα με την έρευνα, το επίπεδο ψηφιακής ετοιμότητας επηρεάζεται από το μέγεθος και τον κλάδο της επιχείρησης, στοιχείο που παραπέμπει σε διαφορετικές δυνατότητες επένδυσης, οργάνωσης και πρόσβασης σε εξειδικευμένη γνώση.

Παράλληλα, τα οφέλη από τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών αποτυπώνονται και στις προσδοκίες των ίδιων των επιχειρήσεων. Ως σημαντικότερο όφελος αναδεικνύεται η αύξηση της παραγωγικότητας, την οποία αναφέρει το 73%. Ακολουθούν η αύξηση των πωλήσεων, με 62%, και η μείωση του κόστους, με 54%.

Ο καθηγητής της Σχολής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας UNIC-Athens και ιδρυτής του ELTRUN/ΟΠΑ, Γιώργος Δουκίδης, επισημαίνει ότι η ψηφιακή ετοιμότητα βελτιώνεται, αλλά ο ρυθμός προόδου επιβραδύνεται. Όπως αναφέρει, ενώ η ψηφιακή προώθηση αξιοποιείται από τη συντριπτική πλειονότητα των ΜμΕ, πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να οργανώσουν μια ολοκληρωμένη ψηφιακή εμπειρία για τον πελάτη, από την αγορά έως την εξυπηρέτηση. Στην ίδια κατεύθυνση, ο κ. Δουκίδης υπογραμμίζει την ανάγκη να ολοκληρωθούν τα διοικητικά συστήματα ERP και CRM και να βελτιωθεί η ποιότητα των δεδομένων.

Αυτές οι προϋποθέσεις, όπως σημειώνει, είναι απαραίτητες για αποτελεσματικότερη διοίκηση, έλεγχο και λήψη αποφάσεων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να διευρύνει τις δυνατότητες μιας επιχείρησης, όμως η αξία της εξαρτάται και από τα δεδομένα και τις διαδικασίες πάνω στα οποία καλείται να λειτουργήσει.

Η εκπαίδευση ως βασικό εμπόδιο

Σε βασικό στοιχείο για την Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ, αναδεικνύεται η εκπαίδευση. Η έλλειψη εκπαίδευσης, είναι ο σημαντικότερος ανασταλτικός παράγοντας για την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών. Τουλάχιστον, αυτό ανέφερε το 47% των επιχειρήσεων, έναντι ποσοστού 27% το 2024. Ακολουθεί με ποσοστό 44% (έναντι 34% το 2024) η έλλειψη ενημέρωσης για τις διαθέσιμες τεχνολογίες και τα οφέλη τους.

Επίσης, στα «εμπόδια» καταγράφονται και οι περιορισμένοι χρηματοοικονομικοί πόροι (για το 42%, έναντι 44% το 2024), ενώ η έλλειψη γνώσης δεν αποτυπώνεται μόνο ως γενική ανησυχία, καθώς μόλις το 16% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι διαθέτει σε μεγάλο βαθμό τις απαραίτητες ψηφιακές γνώσεις.

Την ίδια ώρα, το 76% εκφράζει ενδιαφέρον να συμμετάσχει σε εκπαιδευτικά προγράμματα.

Δωρεάν πρόγραμμα κατάρτισης από την Telekom

Το κενό αυτό επιχειρεί να καλύψει η Telekom με τη νέα δράση «Telekom Grow Your Business – AI Edition», ένα δωρεάν online πρόγραμμα εκπαίδευσης για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και εργαζομένους. Η συμμετοχή είναι ανοιχτή ανεξάρτητα από το αν οι ενδιαφερόμενοι είναι πελάτες της εταιρείας, ανέφερε ο διευθυντής B2B Marketing, CRM και Channel Management του Ομίλου ΟΤΕ, Θάνος Φαλάγγας.

Η έλλειψη γνώσης δεν αποτυπώνεται μόνο ως γενική ανησυχία: μόλις το 16% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι διαθέτει σε μεγάλο βαθμό τις απαραίτητες ψηφιακές γνώσεις. Την ίδια ώρα, το 76% εκφράζει ενδιαφέρον να συμμετάσχει σε εκπαιδευτικά προγράμματα. Η απόσταση μεταξύ του δηλωμένου ενδιαφέροντος και της περιορισμένης ψηφιακής επάρκειας υποδεικνύει ότι, για πολλές ΜμΕ, η κατάρτιση αποτελεί προϋπόθεση ώστε η αυξημένη πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία να μεταφραστεί σε πρακτικό όφελος.

Το δωρεάν πρόγραμμα της Telekom περιλαμβάνει εννέα ενότητες και περίπου 23 ώρες βιντεοσκοπημένου περιεχομένου, με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών και ειδικών στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα μαθήματα είναι διαθέσιμα on demand και μπορούν να παρακολουθούνται με τον ρυθμό και στον χρόνο που επιλέγει κάθε συμμετέχων. Οι ενότητες καλύπτουν την εισαγωγή στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τα εργαλεία AI και το prompting, το digital marketing, τη δημιουργία περιεχομένου και ταυτότητας brand, τις πωλήσεις και το marketing, τους AI agents, την οργάνωση και τη διοίκηση, τη στρατηγική και την ανάλυση, καθώς και την ηθική και υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.