«Οι σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας» του Λούκας Μπαίρφους: Τόλμη και έγνοια

Ενα κορίτσι αλλιώτικο απ’ τα άλλα, τότε, τώρα, πάντα. Ενα κορίτσι που υποβάλλεται σε θεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Ενα κορίτσι με νοητική υστέρηση που ζει περιορισμένο και στερείται των μικρών και μεγάλων απολαύσεων της ζωής. Ενα κορίτσι «διαφορετικό». Ενα κορίτσι – έρμαιο στα χέρια των γονιών του, των γιατρών αλλά των περαστικών: Αυτή είναι η Ντόρα, η ηρωίδα στις «Σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας». Ζει περιορισμένη, «ντοπαρισμένη», σαν πάνινη κούκλα, σαν μαριονέτα.

Το έργο τη συναντά όταν η οικογένειά της – η μητέρα της, κυρίως, προτρέπει τον γιατρό να σταματήσουν την αγωγή και να την αφήσουν να επιστρέψει στην ζωή. «Θέλω την κόρη μου πίσω», λέει. Κάτι σαν πείραμα (;)… Απ’ τη στιγμή που παύει πια να είναι έγκλειστη και σε καταστολή, η «διαφορετικότητα» της ηρωίδας παίρνει άλλη μορφή: Καθώς ανακαλύπτει το σώμα και τη σεξουαλικότητά της, αρχίζει να συμπεριφέρεται και πάλι «διαφορετικά», δημιουργώντας προβλήματα στην οικογένειά της και στον κοινωνικό της περίγυρο. Διεκδικεί, ερωτεύεται, ή έτσι νομίζει. Πόσο ελεύθερη μπορεί τελικά να είναι ακόμα κι αν την έχουν αφήσει ελεύθερη; Ποιος καθορίζει τα όρια αυτής της ελευθερίας;

Γραμμένο το 2003 απ’ τον ελβετό δραματουργό Λούκας Μπαίρφους (Lucas Barfuss, 1971), το έργο ανέβηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2005 στο Θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου (και παίχτηκε με μεγάλη επιτυχία για δύο σεζόν). Τώρα, τρεις δεκαετίες μετά, επιστρέφει στο πλαίσιο του εορτασμού των 30χρονων του θεάτρου με νέα σκηνοθεσία, νέα ομάδα συντελεστών και, φυσικά, νέα διανομή. Κοινός παρονομαστής η μετάφραση της Κοραλίας Σωτηριάδου: Αμεση, καθαρή, τρέχουσα, ομιλούσα, επίκαιρη, σημερινή.

Ενα μεγάλο τετράγωνο κρεβάτι, τοποθετημένο στο κέντρο, σα ρινγκ, με κάγκελα στην περίμετρό του, γίνεται ο τόπος της Ντόρας: Στη μια γωνία είναι τοποθετημένα λούτρινα ζωάκια, στην άλλη φρούτα, απ’ το μανάβικο όπου περνά τον χρόνο της. Πίσω απ’ τα ημιδιάφανα χωρίσματα, στην πλάτη της σκηνής, κινείται ο κόσμος γύρω απ’ την Ντόρα. Οι γονείς και ο γιατρός της, ο μανάβης με τη μάνα του και ο άντρας – εραστής.

Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης σκηνοθέτησε την παράσταση με καθαρότητα, σαφήνεια, ρυθμό, τόλμη και έγνοια – φαίνεται σε κάθε λεπτομέρεια. Σεβάστηκε το έργο αλλά δεν το φοβήθηκε. Το άφησε να ξεδιπλωθεί, αποκαλύπτοντας τα μυστικά του. Γιατί έχει μια τόλμη το κείμενο, καθώς ξεσκεπάζει τόσο το ευάλωτο της οικογένειας όσο και τις αδυναμίες της κοινωνίας, ακόμα και της επιστήμης. Ανάμεσα στο υπόγειο χιούμορ και τη σοβαρή θεματολογία ο σκηνοθέτης, χάρη σε μια ευαίσθητη ισορροπία που διατηρεί, καταφέρνει να αναδείξει και τα δύο. Το έργο ελευθερώνεται έτσι όπως πέφτουν σιγά – σιγά και τα κάγκελα γύρω απ’ το κρεβάτι – ρινγκ.

Οι ερμηνείες

Η Χριστίνα Χειλά-Φαμέλη καταθέτει μια ερμηνεία, έξω από κάθε ευκολία και σύμβαση: Σωματοποιεί τον ρόλο της Ντόρας απ’ την αρχή ως το τέλος (στην παράσταση του 2005 στον ρόλο η Κόρα Καρβούνη). Ξεκινά από αυτό το άγουρο προβληματικό «διαφορετικό» κορίτσι για να εξελιχθεί σε μια εξίσου «διαφορετική» κοπέλα, πλημμυρισμένη απ’ την σαρκική επιθυμία. Βιώνει την ηρωίδα της με όλο της το είναι, φωνή, βλέμμα, εκφράσεις, κινήσεις και είναι συνταρακτική.

Η Αλεξάνδρα Αϊδίνη αποδίδει τον ρόλο της μάνας/συζύγου με τρόπο μεστό, ουσιαστικό και πλάθει ένα δυνατό δίδυμο με την Ντόρα. Ο Μιχάλης Πανάδης είναι ο άντρας/εραστής, άλλοτε λιγότερο άλλοτε περισσότερο κυνικός και αδιάφορος, με τον υπόλοιπο θίασο να συνδράμει δημιουργικά στο αποτέλεσμα.