Νορβηγία: Ενα «θαύμα» που διχάζει – Το πρώτο ναυτιλιακό τούνελ στον κόσμο περνά μέσα από βουνό

Ενα από τα πιο φιλόδοξα και ασυνήθιστα έργα θαλάσσιας υποδομής στον κόσμο προχωρά στη Νορβηγία, με την κατασκευή της πρώτης πλήρους κλίμακας υποθαλάσσιας ναυτιλιακής σήραγγας που θα επιτρέπει σε μεγάλα πλοία να περνούν μέσα από ένα βουνό. Πρόκειται για το Stad Ship Tunnel, ένα έργο που φιλοδοξεί να αλλάξει τις συνθήκες ναυσιπλοΐας σε ένα από τα πιο επικίνδυνα τμήματα της νορβηγικής ακτογραμμής, αλλά ταυτόχρονα έχει προκαλέσει έντονη πολιτική και οικονομική αντιπαράθεση εξαιτίας του ιδιαίτερα υψηλού κόστους του, το οποίο προσεγγίζει τα 805 εκατομμύρια ευρώ.

Το έργο θα κατασκευαστεί στη χερσόνησο Stad, στη Δυτική Νορβηγία, και θα δημιουργήσει μια τεχνητή θαλάσσια δίοδο μέσα από τον ορεινό όγκο, συνδέοντας το Kjødepollen με το Moldefjorden. Στόχος είναι να παρακαμφθεί το ιδιαίτερα εκτεθειμένο θαλάσσιο πέρασμα του Stadlandet, όπου οι ισχυροί άνεμοι, τα μεγάλα κύματα και οι δύσκολες καιρικές συνθήκες δημιουργούν σημαντικούς κινδύνους για τα πλοία. Η σήραγγα θα έχει μήκος περίπου 1,7 χιλιομέτρων, ενώ μαζί με τις εισόδους της το συνολικό μήκος της κατασκευής θα φτάνει περίπου τα 2,2 χιλιόμετρα.

Το ύψος της θα ανέρχεται στα 50 μέτρα και το πλάτος της στα 36 μέτρα, διαστάσεις που θα επιτρέπουν τη διέλευση ακόμη και μεγάλων επιβατηγών πλοίων, αντίστοιχων σε μέγεθος με εκείνα της ακτοπλοϊκής γραμμής Hurtigruten. Η κατασκευή θα απαιτήσει την απομάκρυνση τεράστιων ποσοτήτων πετρωμάτων, καθώς η δίοδος θα διαμορφωθεί εξ ολοκλήρου μέσα στο βουνό, δημιουργώντας έναν πραγματικό θαλάσσιο διάδρομο στο εσωτερικό της ξηράς.

Οι σχεδιαστές του έργου υποστηρίζουν ότι η σήραγγα θα μειώσει τους κινδύνους ναυτικών ατυχημάτων, θα περιορίσει τις καθυστερήσεις και θα βελτιώσει την αξιοπιστία των θαλάσσιων μεταφορών.

Ωστόσο, το οικονομικό κόστος έχει μετατρέψει το έργο σε αντικείμενο έντονης πολιτικής διαμάχης. Το 2021, το νορβηγικό κοινοβούλιο είχε εγκρίνει την κατασκευή με αρχικό προϋπολογισμό περίπου 4,1 δισ. κορόνες, ποσό που μετά τις αναπροσαρμογές είχε διαμορφωθεί στις 5,4 δισ. κορόνες. Οι προσφορές των κατασκευαστικών εταιρειών, όμως, αποκάλυψαν ότι η πραγματική δαπάνη θα ήταν πολύ υψηλότερη.

Τον Οκτώβριο του 2025 η κυβέρνηση πρότεινε τη διακοπή του έργου, επικαλούμενη τη σημαντική αύξηση του κόστους και την αμφισβητούμενη σχέση μεταξύ επένδυσης και κοινωνικοοικονομικού οφέλους. Η συζήτηση συνεχίστηκε και το 2026. Επειτα από διαπραγματεύσεις με τους υποψήφιους αναδόχους, η Νορβηγική Διοίκηση Παράκτιων Μεταφορών αναθεώρησε την εκτίμηση του προϋπολογισμού στις 8,588 δισ. κορόνες.

Η κυβέρνηση επανέλαβε τις επιφυλάξεις της, υποστηρίζοντας ότι το έργο δεν δικαιολογεί τη συγκεκριμένη οικονομική επιβάρυνση. Σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, η καθαρή κοινωνικοοικονομική του απόδοση είναι αρνητική κατά περίπου 5,9 δισ. κορόνες, γεγονός που αποτέλεσε βασικό επιχείρημα των επικριτών του.

Παρά τις αντιρρήσεις, η κοινοβουλευτική διαδικασία οδήγησε τελικά στην επαναφορά του σχεδίου. Τον Αύγουστο του 2026 υπογράφηκε η σύμβαση κατασκευής με τον νορβηγικό κατασκευαστικό όμιλο AF Gruppen, αξίας περίπου 5,6 δισ. κορονών χωρίς τον ΦΠΑ. Το συνολικό εγκεκριμένο οικονομικό πλαίσιο ανέρχεται σε 8,588 δισ. κορόνες, ενώ με τη νεότερη αναπροσαρμογή τιμών έχει υπολογιστεί σε περίπου 8,768 δισ. κορόνες, δηλαδή κοντά στα 805 εκατομμύρια ευρώ.

Η κατασκευή αναμένεται να ξεκινήσει το 2027 και η ολοκλήρωση του έργου έχει προγραμματιστεί για το 2032. Η νορβηγική κυβέρνηση έχει προβλέψει σημαντική χρηματοδότηση στον προϋπολογισμό του 2027, ενώ η σύμβαση με τον ανάδοχο σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον πολυετή σχεδιασμό στην κατασκευαστική φάση.