Τραγωδίες στις ράγες, στην άσφαλτο, στη θάλασσα: Ποιο είναι τελικά το ασφαλέστερο μέσο να ταξιδέψει κάποιος

Η σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία, με τον αριθμό των νεκρών να φτάνει τους 69, επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα για εκατομμύρια ταξιδιώτες: ποιο είναι τελικά το ασφαλέστερο μέσο μεταφοράς;

Το αεροπλάνο, το τρένο, το λεωφορείο ή το πλοίο;

Η απάντηση δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στις εικόνες μιας τραγωδίας, αλλά απαιτεί σύγκριση στοιχείων, με κοινά κριτήρια και σαφή αναφορά στους περιορισμούς τους.

Το δυστύχημα σημειώθηκε στην κεντρική Ισπανία, όταν συρμός της κρατικής Renfe συγκρούστηκε με ακινητοποιημένο τρένο της ιδιωτικής Iryo.

Οι ακριβείς συνθήκες και οι ευθύνες αποτελούν αντικείμενο έρευνας. Το δυστύχημα έχει ήδη πυροδοτήσει συζήτηση για τη συντήρηση των σιδηροδρομικών υποδομών και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων ασφαλείας.

Τι λένε οι αριθμοί για αεροπλάνα και τρένα

Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων για την περίοδο 2012-2021, ο κίνδυνος θανάτου ανά δισεκατομμύριο επιβατοχιλιόμετρα ήταν 0,065 για τις εμπορικές αερομεταφορές, 0,077 για τα τρένα και 0,228 για τα λεωφορεία και τα πούλμαν.

Με άλλα λόγια, με βάση αυτόν τον δείκτη, το αεροπλάνο και το τρένο εμφανίζονται ως οι ασφαλέστερες επιλογές από τις συγκεκριμένες κατηγορίες, ενώ το τρένο καταγράφει περίπου το ένα τρίτο του κινδύνου του λεωφορείου.

Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι τα δυστυχήματα είναι αδύνατα.

Δείχνουν, όμως, ότι η αξιολόγηση της ασφάλειας πρέπει να γίνεται σε βάθος χρόνου και με βάση τον συνολικό αριθμό ταξιδιών και τις αποστάσεις που καλύπτονται.

Ένα σπάνιο, πολύνεκρο δυστύχημα μπορεί να μεταβάλει αισθητά τα ετήσια στατιστικά, χωρίς να ανατρέπει αυτομάτως τη μακροχρόνια εικόνα.

Η αεροπορία, άλλωστε, δεν είναι απαλλαγμένη από θανατηφόρα περιστατικά.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA), το 2025 καταγράφηκαν 51 ατυχήματα σε 38,7 εκατομμύρια πτήσεις παγκοσμίως, εκ των οποίων οκτώ ήταν θανατηφόρα. Συνολικά, σημειώθηκαν 394 θάνατοι επιβαινόντων.

Η ίδια έκθεση υπογραμμίζει ότι, παρά τις διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά, η μακροπρόθεσμη πορεία της αεροπορικής ασφάλειας παραμένει θετική.

Το πλοίο και η ιδιαιτερότητα της σύγκρισης

Για τις θαλάσσιες μεταφορές, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν πάντα άμεση σύγκριση με τις αεροπορικές, σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 καταγράφηκαν 22 θάνατοι σε ναυτικά δυστυχήματα που αφορούσαν πλοία νηολογημένα σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλα πλοία στα χωρικά ύδατα της ΕΕ.

Από αυτούς, έξι αφορούσαν επιβάτες και οι υπόλοιποι κυρίως μέλη πληρωμάτων.

Τα δεδομένα δεν περιλαμβάνουν αναγωγή ανά επιβατοχιλιόμετρο, επομένως δεν αποδεικνύουν ότι το πλοίο είναι ασφαλέστερο ή πιο επικίνδυνο από το αεροπλάνο. 

Για την Ελλάδα, όπου εκατομμύρια άνθρωποι ταξιδεύουν κάθε χρόνο με πλοία, η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη το είδος του πλοίου, τη διαδρομή, τις καιρικές συνθήκες, τη συντήρηση και την τήρηση των κανόνων ασφαλείας.

Τα ναυάγια και τα σοβαρά ναυτικά ατυχήματα υπενθυμίζουν ότι κανένα μέσο δεν είναι απολύτως ακίνδυνο.

Ποιο είναι, τελικά, το ασφαλέστερο;

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το αεροπλάνο και το τρένο καταγράφουν τους χαμηλότερους δείκτες θνησιμότητας ανά επιβατοχιλιόμετρο, με το λεωφορείο να ακολουθεί.

Για τα πλοία, τα δεδομένα δεν επιτρέπουν άμεση σύγκριση με την ίδια μεθοδολογία.

Το αεροπλάνο εμφανίζεται ως το ασφαλέστερο μέσο μεταξύ όσων μπορούν να συγκριθούν με τον συγκεκριμένο δείκτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο κίνδυνος είναι μηδενικός ή ότι το ίδιο συμπέρασμα ισχύει για κάθε διαδρομή και κάθε συνθήκη ταξιδιού.