Εκλογές στο Ισραήλ: Γιατί αναλυτές μιλούν για «νεκρανάσταση» του Νετανιάχου

Σε μια εντυπωσιακή πολιτική επιστροφή που πολλοί χαρακτηρίζουν ως πραγματική «νεκρανάσταση», ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου αναδεικνύεται ξανά σε κυρίαρχο του πολιτικού παιχνιδιού στο Ισραήλ, επισημαίνει το Reuters σε ανάλυσή του.

Παρά το γεγονός ότι ο δεξιός συνασπισμός του φαίνεται να χάνει την απόλυτη πλειοψηφία στην Κνεσέτ, η καταμέτρηση των ψήφων τον φέρνει σε θέση ισχύος, την ώρα που η πρωτοφανής κινητοποίηση των Αράβων ψηφοφόρων ανακατεύει πλήρως την τράπουλα της εξουσίας και τους μετατρέπει σε απρόσμενους ρυθμιστές των εξελίξεων.

Με την καταμέτρηση να έχει αγγίξει το 86% σε μια εκλογική αναμέτρηση με ιστορικό ρεκόρ συμμετοχής, τα τρία μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα της χώρας δίνουν στο μπλοκ του Νετανιάχου, το οποίο αποτελείται από δεξιά, ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα, 53 έδρες, ενώ το αντίπαλο μπλοκ του Γκάντι Άιζενκοτ ακολουθεί με 48 έδρες. Καμία εκ των δύο πλευρών δεν προσεγγίζει το όριο των 61 εδρών που απαιτείται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης, γεγονός που καθιστά τις 19 έδρες των αραβικών κομμάτων το πιο κρίσιμο μέγεθος της επόμενης ημέρας.

«Ίσως είναι δύσκολο να το πει ή να το δει κανείς, αλλά είναι ο νικητής», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Αβίβ Μπουσίνσκι, πρώην σύμβουλος του Νετανιάχου, περιγράφοντας την επιστροφή του Ισραηλινού πρωθυπουργού στο προσκήνιο. Το μεγάλο παράδοξο αυτής της αναμέτρησης είναι ότι, παρότι οι κάλπες του στέρησαν την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία, του επέστρεψαν την πολιτική του κυριαρχία. Παρά την έντονη κριτική για τις τραγικές αποτυχίες ασφαλείας που οδήγησαν στην επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023, ο Νετανιάχου κατάφερε να συσπειρώσει την πλειοψηφία των Εβραίων ψηφοφόρων και να ηγηθεί του μεγαλύτερου κοινοβουλευτικού μπλοκ.

Όπως επισημαίνει ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, πρώην αξιωματικός των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών, το επίτευγμα του Νετανιάχου ξεπερνά τα όρια της εκλογικής νίκης: ήταν ένας άθλος πολιτικής επιβίωσης. «Κέρδισε επειδή δεν έχασε. Κατάφερε να επιβιώσει», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι και ο Άιζενκοτ στερείται οποιασδήποτε βιώσιμης διόδου προς την εξουσία χωρίς τη στήριξη των αραβικών κομμάτων.

Οι Άραβες “kingmakers”

Η μεγαλύτερη ανατροπή της εκλογικής βραδιάς προήλθε αναμφίβολα από την αραβική μειονότητα του Ισραήλ. Η πρωτοφανής συμμετοχή των Αράβων πολιτών, οι οποίοι αποτελούν το 21% του πληθυσμού, έδωσε στα κόμματά τους μια δύναμη που μπορεί να κρίνει το μέλλον της χώρας. Ο πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή Ντένις Ρος αποτυπώνει ανάγλυφα τη νέα πραγματικότητα δηλώνοντας ότι «οι Άραβες δεν βρέθηκαν ποτέ ξανά σε θέση να κατέχουν τόση δύναμη».

Αυτή η νέα ισορροπία δυνάμεων φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τους αντιπάλους του Νετανιάχου. Για να σχηματίσει κυβέρνηση ο Άιζενκοτ, θα χρειαζόταν την άμεση ή έμμεση στήριξη των αραβικών κομμάτων, μια προοπτική που φαντάζει σχεδόν αδύνατη για τους δυνητικούς δεξιούς εταίρους του, όπως ο Ναφτάλι Μπένετ και ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι αναλυτές βλέπουν δύο πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα: είτε τον σχηματισμό μιας ευρείας κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον Νετανιάχου, είτε την προσφυγή σε νέες κάλπες. Ο Μπουσίνσκι εκτιμά ότι η κυβέρνηση ενότητας είναι η πιο ρεαλιστική επιλογή, ειδικά αν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιέσει τον Νετανιάχου να συμπεριλάβει μετριοπαθείς αντιπάλους του και να παραμερίσει τους ακροδεξιούς υπουργούς Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς.

Το «χαρτί» του Ιράν

Στην πρώτη του ομιλία μετά το κλείσιμο της κάλπης, ο Νετανιάχου έθεσε αμέσως το πλαίσιο των προτεραιοτήτων του, κάνοντας λόγο για μια «ισχυρή δεξιά εθνική κυβέρνηση» και παρουσιάζοντας τις στρατιωτικές επιτυχίες ως μια ιστορική ευκαιρία. «Το Ισραήλ αντιμετωπίζει μια μοναδική ιστορική ευκαιρία, μαζί με τον εταίρο μας Πρόεδρο Τραμπ, να εξαλείψει την υπαρξιακή απειλή του Ιράν μια για πάντα», τόνισε, στέλνοντας μήνυμα ότι οι εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες δεν πρέπει να ανακόψουν αυτή την αποστολή.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να στηρίξει τον Ισραηλινό ηγέτη, σημειώνοντας ότι «μπορεί να είναι νίκη ή ισοπαλία. Η ισοπαλία θεωρείται κάπως νίκη σε αυτή την περίπτωση, επειδή πρόκειται για μια μεγάλη παρτίδα σκάκι».

Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι αν ο Νετανιάχου θα χρησιμοποιήσει την ένταση με την Τεχεράνη για να επιβάλει τους όρους του στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, συσπειρώνοντας τη χώρα γύρω από την ηγεσία του. Ο αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος βιώνει την προσωπική τραγωδία της απώλειας του γιου του και δύο ανιψιών του στον πόλεμο της Γάζας, επιχείρησε να αμφισβητήσει αυτή τη στρατηγική. Απευθυνόμενος στους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας, τόνισε ότι ο Νετανιάχου ηγείται πλέον μιας μεταβατικής κυβέρνησης που έχει χάσει την εμπιστοσύνη του κοινού, καλώντας τους να «σταθούν δυνατοί και σταθεροί απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια πρόκλησης».

Παρά τη νίκη του, ο Νετανιάχου συνεχίζει να φέρει σημαντικά πολιτικά βάρη, από τη δίκη του για διαφθορά και τις αντιδράσεις για την άρνησή του να διεξαχθεί ανεξάρτητη έρευνα για την 7η Οκτωβρίου, μέχρι την κλιμακούμενη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη και τη διαμάχη για την εξαίρεση των υπερορθόδοξων Εβραίων από τη στρατιωτική θητεία. Ωστόσο, για άλλη μια φορά, ο κορυφαίος πολιτικός επιζών του Ισραήλ αποδεικνύει ότι ξέρει να βρίσκει τον δρόμο προς την εξουσία ακόμα και μέσα από τα πιο βαθιά πολιτικά αδιέξοδα.