- Advertisement -
Με «όπλο» το αμερικανικό LNG, τη στήριξη της Ουάσιγκτον και τη συμμαχία εννέα χωρών, ανασχεδιάζεται ο ενεργειακός χάρτης των Βαλκανίων μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Στις ανακατατάξεις που εξελίσσονται η Ελλάδα φιλοδοξεί να μετατραπεί σε κρίσιμο γεωπολιτικό και οικονομικό σταυροδρόμι.
Μέσω του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου (Vertical Gas Corridor), της στρατηγικής ενεργειακής πρωτοβουλίας, που στοχεύει στη διασύνδεση των συστημάτων φυσικού αερίου της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, η Ελλάδα αποτελεί τη βασική πύλη εισόδου.
Το έργο που σχεδιάζεται προσβλέπει στη μεταφορά φυσικού αερίου – κυρίως Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) – από τους ελληνικούς τερματικούς σταθμούς της Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης, δημιουργώντας, όπως επισημαίνεται από κυβερνητικά χείλη, μια νέα ενεργειακή λεωφόρο που θα καλύψει τις ανάγκες μιας γιγαντιαίας αγοράς 100 εκατομμυρίων καταναλωτών και 20 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.
Στον πυρήνα του επιτεύγματος ο στόχος είναι διπλός: της γεωπολιτικής θωράκισης και της οικονομικής ανάπτυξης. Η δημιουργία του Κάθετου Διαδρόμου, άλλωστε, όπως αναφέρεται, αποτελεί ένα ισχυρό ανάχωμα απέναντι στην ενεργειακή επιρροή της Ρωσίας και της Τουρκίας, επισπεύδοντας την πλήρη απεξάρτηση της ευρύτερης περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, ενόψει και της ευρωπαϊκής απαγόρευσης εισαγωγών που τίθεται σε ισχύ από το 2027.
Η ισχύς εν τη ενώσει
Το εγχείρημα ενώνει τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) εννέα χωρών. Στην «αλυσίδα» αυτή συμμετέχουν ήδη η Ελλάδα (ΔΕΣΦΑ και Gastrade), η Βουλγαρία (Bulgartransgaz), η Ρουμανία (Transgaz), η Ουγγαρία (FGSZ), η Σλοβακία (EUSTREAM), η Μολδαβία (Vestmoldtransgaz) και η Ουκρανία (GTSOU). Πρόσφατα προσχώρησαν η Βόρεια Μακεδονία (NOMAGAS) και η Σερβία (Transportgas Srbija), ενώ η στρατηγική σημασία του έργου αντανακλάται και στην ισχυρή στήριξη των ΗΠΑ. Μάλιστα, το αυξημένο αμερικανικό ενδιαφέρον υπογράμμισε για μία ακόμη φορά κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, καθώς ο Κάθετος Διάδρομος ξεκλειδώνει τη διοχέτευση μεγάλων ποσοτήτων αμερικανικού LNG προς τις αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Παρά το γεγονός ότι η ιδέα γεννήθηκε το 2014, επί υπουργίας Γιάννη Μανιάτη, με την υπογραφή σχετικού μνημονίου συνεργασίας τον Δεκέμβριο του 2014 μεταξύ των υπουργών Ενέργειας της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, οι εξελίξεις επιταχύνθηκαν μετά την απόφαση της Κομισιόν τον Οκτώβριο του 2025 για ενεργειακό εμπάργκο στη Ρωσία από το τέλος του 2027, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συμμετοχή και άλλων χωρών. Η Ουγγαρία εισήλθε το 2022 ενώ μεταξύ 2024-2026 ακολούθησαν: η Σλοβακία, η Μολδαβία και η Ουκρανία και το καλοκαίρι του 2026 εντάχθηκαν επίσημα και οι Διαχειριστές της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας. Πλέον, οι συμμετέχουσες χώρες έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου αναβάθμισης των υφιστάμενων αγωγών και διασυνδέσεων για την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας του Κάθετου Διαδρόμου.
Αγκάθι τα κόστη
Το μεγαλύτερο αγκάθι της πρωτοβουλίας αποτέλεσε το υψηλό κόστος διέλευσης, όμως, οι συναντήσεις σε Αθήνα (την περασμένη άνοιξη), Ουάσιγκτον το περασμένο καλοκαίρι και Βελιγράδι (στις αρχές Οκτωβρίου), οδήγησαν σε συμφωνίες και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για μια νέα, ανταγωνιστική τιμολογιακή πολιτική. Επιπλέον, στο πλαίσιο της πρόσφατης 2ης Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης στο Βελιγράδι, εξετάστηκε και η μελλοντική αξιοποίηση των υποδομών του για τη μεταφορά υδρογόνου. Ωστόσο, το θέμα των τελών διέλευσης παραμένει στο τραπέζι, καθώς, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, σε σύγκριση με υποδομές άλλων χωρών (π.χ. Κροατία και Πολωνία) είναι λιγότερο ανταγωνιστικά και δεν αποκλείεται να απασχολήσει ξανά την επόμενη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί στις αρχές του καλοκαιριού στη Σόφια, με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας.
Το βέβαιο είναι, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, ότι η σημασία για την Ελλάδα και ο αναβαθμισμένος ρόλος που προκύπτει, οδηγούν και σε ανάγκες για νέες επεκτάσεις των εγχώριων υποδομών, καθώς η κυβέρνηση εξετάζει τη δημιουργία και τρίτου σταθμού αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου (FSRU). Παράλληλα, η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, σε συνέχεια του Μνημονίου Συνεννόησης, που υπογράφηκε στη Θεσσαλονίκη τον περασμένο Σεπτέμβριο αποτελεί, όπως αναφέρεται, σημαντικό βήμα, καθώς δημιουργείται μια πρόσθετη διαδρομή προς τον βορρά για τις ροές που εισέρχονται μέσω της Ελλάδας και ενισχύει τη διασυνδεσιμότητα με τα Δυτικά Βαλκάνια.
Τρέχουν τα έργα
Σημειώνεται ότι διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να συνδεθεί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, με τον αγωγό διασύνδεσης Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας (IGNM), που βρίσκεται υπό κατασκευή. Το ελληνικό τμήμα αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ενώ το τμήμα της Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027.
Πλέον, η Ελλάδα μέσω του Κάθετου Διαδρόμου επιδιώκει να αναδειχθεί ως βασικό νότιο σημείο εισόδου για διαφοροποιημένες προμήθειες φυσικού αερίου στην περιοχή. Μέσω των υποδομών μεταφοράς και των εγκαταστάσεων LNG του ΔΕΣΦΑ, συμπεριλαμβανομένου του τερματικού σταθμού LNG της Ρεβυθούσας, μαζί με το FSRU Αλεξανδρούπολης, το ελληνικό σύστημα ήδη παρέχει πρόσβαση σε πολλαπλές πηγές φυσικού αερίου και αυξημένη ευελιξία για ροές, με την εξαγωγική ικανότητα της Ελλάδας προς τις γειτονικές αγορές, με κατάλληλες κινήσεις να εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει περίπου τα 9,5 bcm ετησίως έως το 2027, υποστηριζόμενη από νέες διασυνδέσεις και συνεχείς επεκτάσεις του δικτύου.
Μάλιστα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΔΕΣΦΑ, αυξημένες κατά 168,8% ήταν το εννεάμηνο του 2026 εξαγωγές φυσικού αερίου της χώρας, επιβεβαιώνοντας τον σημαντικό ρόλο της Ελλάδας, ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου και πύλης εισόδου για τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και όχι μόνο.
Comments are closed.