Σερβία: Έκρυθμο κλίμα πριν τις εκλογές – Στόχος του λογισμικού Pegasus ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Βελιγραδίου κι ένας πρώην εισαγγελέας

Σοβαρές καταγγελίες για χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού Pegasus εναντίον δύο κορυφαίων προσωπικοτήτων της σερβικής αντιπολίτευσης έρχονται στο φως της δημοσιότητας μόλις λίγες ημέρες πριν από τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές της προσεχούς Κυριακής.

Σύμφωνα με κοινή έκθεση του καναδικού παρατηρητηρίου Citizen Lab και της οργάνωσης ψηφιακών δικαιωμάτων Share Foundation, οι ψηφιακές επιθέσεις στοχεύουν άτομα που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο του κυβερνώντος κόμματος, εντείνοντας το ήδη φορτισμένο πολιτικό κλίμα στη χώρα.

Στο στόχαστρο ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Βελιγραδίου και ένας πρώην εισαγγελέας

Η έρευνα αποκάλυψε ότι το τηλέφωνο του πρύτανη του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Βλάνταν Τζόκιτς παραβιάστηκε επιτυχώς με το διαβόητο λογισμικό Pegasus, το οποίο αναπτύσσει η ισραηλινή εταιρεία NSO Group. Την ίδια στιγμή, ο πρώην εισαγγελέας Ράντε Μπάγιτς δέχθηκε επίσημη προειδοποίηση από την κατασκευάστρια εταιρεία της συσκευής του στις 13 Αυγούστου ότι το κινητό του τηλέφωνο αποτέλεσε στόχο «μισθοφορικού λογισμικού κατασκοπείας». Αν και στην περίπτωση του Μπάγιτς δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί με απόλυτη βεβαιότητα η παραβίαση, ο ίδιος συνδέει άμεσα την επίθεση με τις δικαστικές έρευνες που διεξήγαγε.

Οι δύο άνδρες έχουν βρεθεί επανειλημμένα σε αντιπαράθεση με το κυβερνών κόμμα της Σερβίας, το οποίο τα τελευταία δύο χρόνια έχει έρθει αντιμέτωπο με μαζικές φοιτητικές διαδηλώσεις. Ο Τζόκιτς είχε εκφράσει ανοιχτά την αλληλεγγύη του προς τους διαδηλωτές φοιτητές, με την κυβέρνηση να τον επικρίνει έντονα. Μάλιστα, ελάχιστα λεπτά πριν τη δημοσιοποίηση της έκθεσης για την παρακολούθησή του, φιλοκυβερνητική εφημερίδα δημοσίευσε άρθρο που τον χαρακτήριζε «αρπακτικό», παρουσιάζοντας ηχητικό υλικό με συνομιλίες του για τις πολιτικές του φιλοδοξίες, χωρίς να εξηγεί από πού απέκτησε το εν λόγω υλικό.

Από την πλευρά του, ο πρώην εισαγγελέας Μπάγιτς χειριζόταν εξαιρετικά ευαίσθητη υπόθεση που αφορούσε κυβερνητικά στελέχη και συγκεκριμένα την παράνομη άρση της πολιτιστικής προστασίας ενός ιστορικού στρατιωτικού συγκροτήματος στο Βελιγράδι, το οποίο σχεδίαζε να αξιοποιήσει επενδυτικά αμερικανική εταιρεία ακινήτων. Η εταιρεία αποσύρθηκε τελικά από το έργο στα τέλη του προηγούμενου έτους, επικαλούμενη σεβασμό προς τον σερβικό λαό. «Κατά την άποψή μου, η εμπλοκή μου σε αυτή την υπόθεση ήταν ο μοναδικός λόγος για αυτή την παράνομη επίθεση με λογισμικό κατασκοπείας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μπάγιτς.

Σιγή από τις αρχές

Σε γραπτή του δήλωση, ο Βλάνταν Τζόκιτς τόνισε ότι η παραβίαση του τηλεφώνου του «συνιστά σοβαρή επίθεση στην ιδιωτική μου ζωή, την ασφάλεια και την ακεραιότητα του αξιώματος του πρύτανη», ζητώντας την παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων. Το υπουργείο Εσωτερικών της Σερβίας απέφυγε να σχολιάσει το γεγονός, έχοντας στο παρελθόν απορρίψει παρόμοιες κατηγορίες για ψηφιακή κατασκοπεία.

Η ισραηλινή NSO Group, η οποία έχει μπει στη «μαύρη λίστα» της αμερικανικής κυβέρνησης από το 2021 λόγω παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν απάντησε επίσης σε σχετικά ερωτήματα του πρακτορείου Reuters, επαναλαμβάνοντας παλαιότερες θέσεις της ότι πουλάει τα προϊόντα της αποκλειστικά σε κρατικές υπηρεσίες.

Η υπόθεση αυτή δεν είναι μεμονωμένη στη Σερβία. Τον περασμένο μήνα, το Share Foundation αποκάλυψε ότι τουλάχιστον 14 άτομα, ανάμεσα στα οποία φοιτητές, ακτιβιστές και μέλη της αντιπολίτευσης, είχαν γίνει στόχος εξελιγμένων λογισμικών παρακολούθησης ενόψει των τοπικών εκλογών του Μαρτίου. Το κλίμα στην πολιτική σκηνή της Σερβίας μυρίζει μπαρούτι, καθώς οι πολίτες οδηγούνται στις κάλπες με το ερώτημα της έκτασης των κρατικών παρακολουθήσεων να παραμένει αναπάντητο.