- Advertisement -
Σαράντα πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν την Κυριακή (18/10) από την 18η Οκτωβρίου 1981, μια ημερομηνία-ορόσημο που σφράγισε τη σύγχρονη ελληνική ιστορία με τη μεγάλη εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ.
Με αφορμή αυτή την επέτειο, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Α. Παπανδρέου, σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο και πολιτικά πυκνό άρθρο του στην εφημερίδα «Νεολόγος», προχωρά σε έναν βαθύ απολογισμό εκείνης της περιόδου, συνδέοντας τις μνήμες του παρελθόντος με τις μεγάλες προκλήσεις του σήμερα. Ο κ. Παπανδρέου δεν περιορίζεται σε μια απλή επετειακή αναδρομή, αλλά καταθέτει μια ριζοσπαστική πρόταση για τη θωράκιση της δημοκρατίας, την πραγματική αποκέντρωση και ένα νέο πράσινο κοινωνικό συμβόλαιο, καλώντας τη νέα γενιά να διεκδικήσει τη δική της «Αλλαγή».
Ο πρώην πρωθυπουργός ξετυλίγει το νήμα των αναμνήσεών του από την εποχή που, ως εικοσιεννιάχρονος υποψήφιος στην Αχαΐα, ήρθε σε επαφή με την αυθεντική επιθυμία του ελληνικού λαού για αξιοπρέπεια και ισότητα. «Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν χρειάζεται να αναζητήσεις σε ημερολόγιο. Τις κουβαλάς μέσα σου. Για μένα, μία από αυτές είναι η 18η Οκτωβρίου 1981», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας το κλίμα στις πλατείες και τα καφενεία της Πάτρας όπου η λέξη «Αλλαγή» αντηχούσε ως βαθιά υπαρξιακή ανάγκη ενός λαού που είχε υποστεί διώξεις και αποκλεισμούς.
Η νίκη του ΠΑΣΟΚ με 48% και 172 έδρες δεν αποτέλεσε απλώς μια εκλογική επιτυχία, αλλά μια βαθιά ιστορική τομή που γκρέμισε το μετεμφυλιακό κατεστημένο των «εθνικοφρόνων» και των «μιασμάτων». Όπως επισημαίνει ο κ. Παπανδρέου, το πιο υποτιμημένο επίτευγμα εκείνης της περιόδου ήταν η ειρηνική παράδοση της εξουσίας, η οποία πέρασε το πιο κρίσιμο τεστ κάθε δημοκρατίας, αποδεικνύοντας ότι οι προοδευτικές δυνάμεις μπορούσαν να κυβερνήσουν με σταθερότητα και δημοκρατική ηρεμία.
Μεγάλες κοινωνικές τομές
Η περίοδος που ακολούθησε έφερε ριζικές αλλαγές στην καθημερινότητα των Ελλήνων: η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, η θέσπιση του πολιτικού γάμου, η κατάργηση της προίκας, η ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και η στήριξη του αγροτικού κόσμου μεταμόρφωσαν τη χώρα. Ωστόσο, η σημαντικότερη κατάκτηση δεν αποτυπώθηκε απλώς στα νομοθετήματα. «Ο αγρότης της ορεινής Αχαΐας, ο εργάτης της Πάτρας, η γυναίκα, ο νέος της επαρχίας, ο κυνηγημένος λόγω πολιτικών φρονημάτων, ένιωσαν για πρώτη φορά ότι το κράτος είναι και δικό τους», υπογραμμίζει ο κ. Παπανδρέου, αναδεικνύοντας τη μετάβαση από τον υπήκοο στον ενεργό πολίτη.
Με διάθεση αυτοκριτικής, ο πρώην πρωθυπουργός δεν διστάζει να αναγνωρίσει τα λάθη, τονίζοντας ότι «υπήρξαν σωστές επιλογές και λάθη», καθώς ο κρατισμός και οι πελατειακές σχέσεις άφησαν το αποτύπωμά τους. Παρόλα αυτά, υπεραμύνεται του τελικού θετικού προσήμου, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα μπήκε στη δεκαετία του ’80 διχασμένη και βγήκε συμφιλιωμένη, ενώ οι μεταγενέστεροι θεσμοί διαφάνειας, όπως το ΑΣΕΠ, η Διαύγεια και το OpenGov, αποτέλεσαν φυσική συνέχεια εκείνης της διαρκούς μάχης ενάντια στην κομματοκρατία.
Οι σύγχρονοι κίνδυνοι
Περνώντας στο σήμερα, ο Γιώργος Παπανδρέου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις νέες μορφές απειλών που αντιμετωπίζει η χώρα, οι οποίες δεν προέρχονται πλέον από τα τανκς αλλά από την αδιαφορία, την αποχή και την υπερσυγκέντρωση εξουσίας. «Η δημοκρατία απειλείται από τη συγκέντρωση της εξουσίας στο πρωθυπουργικό γραφείο, την υπονόμευση του Τύπου και της Δικαιοσύνης, τη συγκάλυψη, τη διαφθορά και την επαναφορά του φακελώματος με τις υποκλοπές», δηλώνει με έμφαση, συνδέοντας αυτές τις παθογένειες με την επιστροφή του πελατειακού κράτους.
Η καθημερινότητα των πολιτών και ιδιαίτερα των νέων αντικατοπτρίζει αυτή την κρίση. Η στεγαστική ανασφάλεια, η αποβιομηχάνιση, η εγκατάλειψη των υποδομών υγείας και παιδείας, οι περιβαλλοντικές καταστροφές και η λειψυδρία αποτελούν, κατά τον ίδιο, συμπτώματα ενός μοντέλου που συγκεντρώνει τον πλούτο και την εξουσία στα χέρια των λίγων, μετατρέποντας την Ελλάδα σε «ξέφραγο αμπέλι» ξένων funds.
Η πρόταση για το μέλλον
Απέναντι σε αυτή την ασφυκτική πραγματικότητα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια απλή, άνευρη διαχείριση, αλλά μια ριζοσπαστική ανατροπή που θα επαναφέρει τον πολίτη στο προσκήνιο. Ο Γιώργος Παπανδρέου καταθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση τεσσάρων πυλώνων, ξεκινώντας από την αναζωογόνηση της ίδιας της δημοκρατίας. Προτείνει την καθιέρωση θεσμών διαβούλευσης, όπως οι συνελεύσεις πολιτών με κλήρωση, ώστε η συμμετοχή να μην περιορίζεται στην κάλπη της τετραετίας, αλλά και μια συνταγματική αναθεώρηση που θα σχεδιαστεί από την ίδια την κοινωνία και όχι μόνο από τα κόμματα.
Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός θέτει ως άμεση προτεραιότητα την πραγματική αποκέντρωση με τη μεταφορά ουσιαστικών αρμοδιοτήτων και πόρων στην περιφέρεια, τονίζοντας ότι η Πάτρα και η Δυτική Ελλάδα δεν μπορούν να περιμένουν τα πάντα από το αθηναϊκό κέντρο. Στο ίδιο πλαίσιο, απαιτείται η οικοδόμηση ενός κράτους αξιών που θα βασίζεται στην αξιοκρατία, τη διαφάνεια, την ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και τον ελεύθερο Τύπο, βάζοντας οριστικό τέλος στις απευθείας αναθέσεις και την κομματική νομή των πόρων. Τέλος, οραματίζεται ένα νέο πράσινο κοινωνικό συμβόλαιο που θα ρυθμίζει δημοκρατικά τις σχέσεις κράτους, εργασίας και κεφαλαίου, μετατρέποντας την ενεργειακή μετάβαση σε ευκαιρία για την τοπική οικονομία, τον αγρότη και τον μικρό επαγγελματία, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα αξιοπρεπή στέγη και εργασία για τους νέους ώστε να μην αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη χώρα.
«Κάθε γενιά γράφει τη δική της 18η Οκτωβρίου»
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι ποιος θα υλοποιήσει αυτές τις ριζικές αλλαγές. Ο κ. Παπανδρέου υπενθυμίζει ότι το 1981 η «Αλλαγή» δεν επιβλήθηκε από τα πάνω, αλλά γεννήθηκε ως ένα ισχυρό κίνημα βάσης, οργανωμένο σε κάθε γειτονιά και χωριό. Αυτό το συλλογικό πολιτικό υποκείμενο είναι που λείπει σήμερα, και αυτός ακριβώς οφείλει να είναι ο στόχος του ΠΑΣΟΚ: να λειτουργήσει ξανά ως ο δυναμικός παράγοντας που θα εκφράσει τις ανάγκες της κοινωνίας από τα κάτω.
«Η δημοκρατία δεν κατακτιέται μία φορά. Ξανακερδίζεται από κάθε γενιά», καταλήγει ο πρώην πρωθυπουργός.
Comments are closed.