Πάμε διαδήλωση ή συναυλία;

Δεν ήθελε πολύ η δημόσια ιντερνετική σφαίρα στην χώρα για να διχαστεί: Γιατί ο κόσμος που γέμισε το ΟΑΚΑ για την Aννα Βίσση δεν πάει αντίστοιχα μαζικά να διεκδικήσει τα δικαιώματά του; Και ποια τα όρια της λαϊκότητας για να αξιολογηθεί ο όρος θετικά από μέρος της Αριστεράς; Το ποπ είναι και ταξικό; Η όλη αντιπαράθεση είχε ήδη πυροδοτηθεί με τον αδόκητο χαμό του Μαζωνάκη και το πένθος που ακολούθησε όπως η αγρυπνία στη Νίκαια. Ηταν ή όχι λαϊκός ο οδυρμός και ο δημοφιλής βάρδος;

Και έχει δίκιο ο λαός να ειδωλοποιεί τα αισθητικά γούστα του; Κάθε λαϊκό και σωστό; Και πού επιζεί η νέα λαϊκότητα; Από πού να ξεκινήσεις και πού να τελειώσεις; Οσα ερωτήματα, τόσες και οι απαντήσεις. Συχνά ή και πάντα λανθασμένα και τα δύο, συγκρίνοντας ή κάνοντας προβολές σε ανόμοια πράγματα. Πάμε να βάλουμε μια σειρά. Μάλλον όχι εμείς, ο Δημήτρης Κουτσούμπας.

Σε ερώτηση του Παύλου Τσίμα (Mega News 104.6) μάλλον τα συμπύκνωσε καλύτερα. «Καταρχήν έχω φίλους που μου λένε ότι το Σάββατο είχατε περισσότερο κόσμο από την Αννα Βίσση στο Πάρκο Τρίτση, στο Φεστιβάλ όπου μιλούσατε», είπε ο συνάδελφος. «Δεν ξέρω αν θα μετρήσουμε τώρα τα άτομα, αλλά είχε όντως δεκάδες χιλιάδες, όπως δεκάδες χιλιάδες είχε και η κυρία Βίσση. Μπράβο της για τα 50 της χρόνια στο τραγούδι. Το Φεστιβάλ της ΚΝΕ είναι ένας θεσμός πολιτιστικός – πολιτικός που έχει καταξιωθεί. Αυξάνεται η συμμετοχή κάθε χρόνο και με τη συμμετοχή καλλιτεχνών, συναυλιών, πολιτιστικού προγράμματος αλλά και με συζητήσεις που είχαν πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον», ήταν η απάντηση του γ.γ. της ΚΕ του ΚΚΕ.

Συγκρίσεις και διαξιφισμοί

Μια ποπ συναυλία ήταν μια ποπ συναυλία και ένα Φεστιβάλ της ΚΝΕ πέραν της πολιτιστικής του πρότασης είναι και ένα πολιτικό γεγονός. Απλά. Το γιατί η Βίσση γέμισε το στάδιο (ιστορικά προηγήθηκε μεταπολιτευτικά ο Νταλάρας), έχει να κάνει με τους όρους επιτυχίας της ίδιας, των μεταμορφώσεών της, του πραγματικού rebranding της αλλά και ενός νέου μάρκετινγκ. Η επιτυχία σίγουρα δεν είναι τυχαία ή αμελητέα. Το γεγονός επίσης ότι είναι μαζικά τα φεστιβάλ της ΚΝΕ, επίσης κάπως εξηγείται για τον ανθεκτικότερο θεσμό των πολιτικών νεολαιών και κομμάτων στη χώρα.

Και η απάντηση δεν είναι μονομερώς πολιτιστική. Μεταξύ των δύο γεγονότων (το Σάββατο της 26ης Σεπτέμβρη το Φεστιβάλ κορυφώθηκε ενώ την ίδια μέρα εξελισσόταν η συναυλία της Βίσση) το μόνο κοινό στοιχείο ήταν προφανώς η μέρα. Που πάντως έδωσε χώρο για συγκρίσεις και ιδεολογικούς διαξιφισμούς. Η συζήτηση για παράδειγμα επεκτάθηκε: Γιατί οι ίδιοι που γεμίζουν το ΟΑΚΑ δεν πάνε σε διαδηλώσεις; Αυτά στη χώρα που την 28η Φλεβάρη του 2024 με αφορμή τα Τέμπη έζησε έστω για μία μέρα τα μεγαλύτερα συλλαλητήρια των τελευταίων πενήντα χρόνων. Και που πιθανώς πολλοί που πήγαν στη Βίσση το περασμένο Σάββατο είχαν διαδηλώσει και για τα Τέμπη.

Η συζήτηση συνεχίστηκε: Είναι μέρος μιας νέας λαϊκότητας η αγάπη στον Μαζωνάκη και στη Βίσση; Εδώ έπιασαν δουλειά οι ανατόμοι της ποπ κουλτούρας και συνήθως με αριστερές αναγνώσεις. Από τη μια η ελιτίστικη προσέγγιση των θεμάτων για την οποία «κάθε λαϊκό και λαϊκίστικο». Από την άλλη μια μάλλον μπρουτάλ και άγαρμπη απενοχοποίηση του λαϊκού ως αληθινού και ειλικρινούς και άρα συμβατού με το ταξικό ή με το προοδευτικό. Ολες οι ερμηνείες είναι εντός ενός γόνιμου πεδίου.

Στη Βρετανία ο Μαρκ Φίσερ, ένας από τους πιο οξυδερκείς νέους στοχαστές που έφυγε πρόωρα, συχνά μαζί με τον νεοφιλελευθερισμό ή τη μοναξιά της μητρόπολης ανέλυε και την ποπ σκηνή στο περίφημο ιστολόγιό του K-punk. H εγχώρια Αριστερά στο μεγάλο της μέρος ακόμη μοιάζει ανήμπορη να ξεχωρίσει διαφορετικά πράγματα ή να νοηματοδοτήσει τις περιοχές. Για παράδειγμα το λαϊκό που δεν είναι ακριβώς το ποπ (αν και πάντα το ποπ έχει λαϊκή αναφορά) είναι κυρίως τόπος. «Η λαϊκότητα είναι μια σύνθεση που γίνεται από τη σύγκλιση πολλών ανθρώπων και πολιτισμών σε έναν χώρο», έλεγε ο εθνολόγος Ε. Ζάχος. Μετέφραζε τη λαϊκότητα, όπως και πολλοί αναλυτές, ως έννοια που μεταδίδεται από κέντρα διάδοσης που πάντα έχουν σχέση με την αγορά, την πιάτσα. Και έχει σχέση με την ανάμειξη ανθρώπων πολλών ταυτοτήτων. Α, το τελευταίο συχνά συναντάται και σε διαδηλώσεις και σε συναυλίες.