Το ξέφρενο ράλι στην Τεχνητή νοημοσύνη και το ενεργειακό σοκ

Οι ξέφρενες, χωρίς προηγούμενο, επενδύσεις με μόχλευση και οι αποτιμήσεις στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, το ράλι του πετρελαίου και οι τιμές-«φωτιά» στα ακίνητα έχουν αρχίσει να δημιουργούν συνειρμούς της σημερινής κατάστασης με αυτή που επικρατούσε πριν από το σκάσιμο της χρηματοπιστωτικής φούσκας, το 2007-2008.

Η πολύ μεγάλη ανάληψη χρέους τόσο από εισηγμένες εταιρείες ΤΝ (Nvidia, Alphabet, Meta, Microsoft κ.ά.) όσο και από νεοφυείς (OpenAI, Anthropic κ.ά.) που συγκεντρώνουν κεφάλαια από ιδιωτικές αγορές (private credit) σε συνδυασμό με την τεράστια μόχλευση έχουν δημιουργήσει αποτιμήσεις που ζαλίζουν. Οι ανακοινώσεις για συμμετοχές σε κέντρα δεδομένων με την πώληση υπηρεσιών πριν ακόμη αυτά να κατασκευαστούν και για σύνθετες συμμετοχές σε άλλες εταιρείες του κλάδου ΤΝ όπως κάνει η Nvidia, ανέρχονται πλέον σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια.

Πολλές κεντρικές τράπεζες και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν προειδοποιήσει ότι οι τιμές των μετοχών τεχνολογίας και οι αποτιμήσεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης έχουν φτάσει να θυμίζουν επίπεδα υπερβολής του 2008.

Ολα αυτά την ώρα που το ακριβό πετρέλαιο λόγω των πολέμων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία εκτοξεύει στα ύψη τον πληθωρισμό, κάνοντας τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια και οδηγώντας το κόστος εξυπηρέτησης του ήδη πολύ υψηλού χρέους, κυβερνήσεων και εταιρειών, σε ακόμη πιο υψηλά επίπεδα. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, ειδικά στη Γαλλία, βρίσκονται ήδη στα υψηλότερα επίπεδα από το 2002

Τιμές κατοικιών και Fed

Την ώρα που η οικονομική δραστηριότητα, οι τιμές των μετοχών, των κατοικιών, του πετρελαίου και τελικά ο πληθωρισμός αυξάνονταν κατά την περίοδο που προηγήθηκε της κρίσης του 2008, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ άρχισε να αυξάνει τα επιτόκια. Αυτό οδήγησε σε άνοδο των επιτοκίων και στα στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου. Οι τιμές των κατοικιών είχαν παρουσιάσει συμπεριφορά που παρέπεμπε σε «φούσκα» πριν από την κρίση, τροφοδοτούμενες εν μέρει από τα χαμηλά επιτόκια. Καθώς τα επιτόκια αυξάνονταν, οι ιδιοκτήτες κατοικιών άρχισαν να αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους και οι τιμές των κατοικιών κατέρρευσαν τροφοδοτώντας την κρίση.

Σήμερα, επίσης, οι τιμές των ακινήτων διαμορφώνονται σε πολύ υψηλά επίπεδα, κάνοντας πολλούς να μιλούν ακόμη και για φούσκα. Οι αυξήσεις επιτοκίων από τη Fed, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει. Αυτό ανεβάζει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης τέτοιων δανείων. Θετικό είναι το γεγονός ότι αυτή τη φορά δεν φαίνεται να έχει γίνει τζογάρισμα από εταιρείες του χρηματοπιστωτικού κλάδου σε σύνθετα προϊόντα υψηλού κινδύνου (subprime).

Ο κλάδος πιστώσεων

Πριν και κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007-2008 γινόταν λόγος για τις λεγόμενες «σκιώδεις τράπεζες» (shadow banks). Σήμερα η ανάληψη μεγάλου ρίσκου γίνεται από κεφάλαια ιδιωτικών πιστώσεων (private credit). Ο κλάδος private credit έχει γνωρίσει ραγδαία επέκταση το τελευταίο διάστημα. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, τα υπό διαχείριση κεφάλαια των εν λόγω επενδυτικών σχημάτων τετραπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία και φτάνουν τα 2 τρισ. δολάρια.