Υπέρτερο δεν σημαίνει κυρίαρχο

Είμαστε ένας λαός αποτυχημένων; «Κακομοίρηδων», όπως συμπυκνώθηκε από κυβερνητικής πλευράς πρόσφατα; Η απόλυτη έλλειψη ορμής, η κατάπτωση, η παραίτηση, η ανόρεχτη ή η απολύτως ιδιοτελής ψήφος, μαρτυρούν τη βαθύτερη μετάλλαξη. Δεν είναι η ατομική οικονομία, ούτε μόνο η χρεοκοπία, που αποδομούν το εθνικό οικοδόμημα, είναι η αυτοπεποίθηση που έχει καταστραφεί και έχει μεταλλαχτεί σε μελαγχολία ή επιθετικότητα· μια καθημερινή οδική ή ενδοοικογενειακή επιθετικότητα. Δηλαδή ακόμα και οι μηχανισμοί εκτόνωσης και εξισορρόπησης, έχουν κάτι το ευτελές. Δεν είναι μονό το πρόβλημα της οικονομικής υστέρησης, αλλά των ποιοτήτων με τις οποίες το διαχειριζόμαστε. Η πολιτική σκηνή, ιδίως στην κυβερνητική βερσιόν της, προσαρμόζεται σε αυτό το επίπεδο πολιτικής «παραγγελίας».

Τα μέτρα Θεσσαλονίκης που εξατμίστηκαν σε ελάχιστες εβδομάδες, συμπληρώθηκαν από τα προχθεσινά εξαγγελθέντα από τον Πρωθυπουργό – εξίσου αδύναμα – μέσα στο χάος της κατάπτωσης στο σουπερμάρκετ και στο βενζινάδικο. «120 δόσεις», καλές για πρόπερσι ή πριν από τρία με τέσσερα χρόνια. Σήμερα, ανεξαρτήτως της λειτουργικότητάς τους, αφομοιώνονται ως ανεπαρκείς ρυθμίσεις, μάλλον τελετουργικού παρά δραστικού τύπου. Τα ακροατήρια που έχουν διαμορφωθεί, «απαντούν» στις διάφορες δημοσκοπήσεις. Οι απαντήσεις, το ακύμαντο τοπίο, έχουν κάτι το εξαιρετικά μη εκφραστικό. Γιατί κοινωνική εκφραστικότητα, ρεύμα, δημιουργούν οι πεποιθήσεις, όχι η παραίτηση. Μπορεί πολλοί κυβερνητικοί να αυτοτέρπονται ότι είναι το υπέρτερο πολιτικό σχήμα. Δεν είναι όμως το κυρίαρχο.

Υπέρτερο δεν σημαίνει κυρίαρχο· είναι μειοψηφικό κομματικό σχήμα, όπως μειοψηφική είναι η πίστη στα δοσμένα πολιτικά συνταγολόγια. Το ένα παρασύρει το άλλο. Το ανεπένδυτο στην κυβέρνηση φθείρει  και την αντιπολίτευση. Δεν είναι σχήματα, πολιτικά «ποσά» αντιστρόφως ανάλογα, αλλά ανάλογα. Δεν μειώνεται το ένα και αυξάνεται το άλλο, αλλά καθιζάνουν μαζί, σε μια χοάνη δυσπιστίας και παραίτησης. Σε αυτό το τοπίο, η διέξοδος μοιάζει αδιέξοδος. Οι ακρότητες, οι ανοησίες στον δημόσιο λόγο κυβερνητικών στελεχών, δεν είναι αστοχίες, ούτε αταξίες στο κενό του απουσιάζοντος Πρωθυπουργού· είναι αγωνίες εγγραφής στη λίμνη· στο έλος. Με κάποιον τρόπο είναι μια κακόγουστη προσπάθεια αυτοεπισήμανσης, μια προσπάθεια να βγει το κεφάλι πάνω από τα σαπιόνερα.

Στην πραγματικότητα, στη βάση, συμβαίνουν «έπη» που έλκουν αυτή την πολιτική αγένεια. Στους δρόμους οι άνθρωποι δέρνονται, στα σχολεία γονείς ασχημονούν ή πιέζουν, όλοι θέλουν τον πλάγιο δρόμο υπέρβασης του εμποδίου, κυρίως θέλουν επειγόντως την έγκριση, την αποθέωση. Απλό. Δώστε εύκολα τον εκθειασμό (όπως δίνετε πανεύκολα την προσβολή). Είναι μια υψηλή «εμπορική» πράξη. Σαν τα γκρουπ μικρών χορευτικών ή κολυμβητικών δράσεων για ηλικιωμένους. Ενθάρρυνση. «Μπράβο»· «καταπληκτικό»· «άριστα». Η συλλογική εσωτερική αυταπαξίωση, που απαντάται με σούπερ «μπουσταρίσματα». Να η νέα πολιτική, διηγητική ισορροπία: η ανασφάλεια φέρνει την ηττοπάθεια, που φέρνει την επιθετικότητα, που φέρνει τον ρηχό εξευμενισμό. Πάρε 10 λεπτά στο πρατήριο. Το «τερπνόν μετά του ωφελίμου»· ή μάλλον το δυσάρεστο με το ανωφελές. Ολα στην ίδια τιποτένια γωνία οδηγούν.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ