Από το Brexit στο «Breturn»: Πώς αντιμετωπίζουν οι Βρυξέλλες την αλλαγή στάσης από το Λονδίνο

«Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα» λέει μία ελληνική παροιμία. Ο τόνος στο Λονδίνο έχει αλλάξει. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Αντι Μπέρναμ κάνει λόγο για «Breturn», αναφερόμενος στο ενδεχόμενο επιστροφής του Ηνωμένου Βασιλείου στο ευρωπαϊκό κλαμπ. Αλλά η Ευρωπαϊκή Ενωση αντιμετωπίζει με βρετανικό φλέγμα την βρετανική στροφή.

«Είναι θετικό και απηχεί μία αλλαγή τόνου αναμενόμενη εδώ και καιρό», δηλωσε  ευρωπαίος αξιωματούχος που δεν κατονομάζεται και πρόσθεσε ότι: «Αλλά δεν πρόκειται να αλλάξουμε την προσέγγισή μας απλώς και μόνο γιατί υπάρχει μια όμορφη μουσική για υπόκρουση».

«Welcome back !», δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, συνοδεύοντας τα λόγια του με ένα μειδίαμα που συνδύαζε ικανοποίηση και ειρωνία. Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα που οδήγησε το 2020 στο Brexit, τα αποτελέσματα για το Ηνωμένο Βασίλειο δεν κρίνονται θετικά.

Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι:«Αυτό δείχνει τουλάχιστον ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα παραμένει ελκυστικό».

Ο Αντι Μπέρναμ, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις, παρέθεσε διάφορα σενάρια: διατήρηση του status quo, επιστροφή στην τελωνειακή ένωση, ένταξη στην ενιαία αγορά ή ακόμη και πλήρη επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επισήμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει έτοιμη «να εξετάσει όλες τις λύσεις» που το Λονδίνο «θα μπορούσε να προτείνει», σύμφωνα με τους εκπροσώπους της.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πλευρά διατηρεί επιφυλάξεις ως προς τη βούληση του Λονδίνου για συμβιβασμούς.

Εάν το ζήτημα αφορά την επιστροφή στην τελωνειακή ένωση, τότε θα πρέπει να γίνει χωρίς εξαιρέσεις, όπως επισημαίνει ευρωπαίος διπλωμάτης στις Βρυξέλλες. Το ίδιο ισχύει και για την ενιαία αγορά.

«Δεν μπορούμε να πάρουμε αυτό που μας αρέσει χωρίς τα υπόλοιπα», προειδοποίησε ο Εμανουέλ Μακρόν.

Συνάντηση κορυφής και προκλήσεις

Το πραγματικό τεστ είναι η επίτευξη συμφωνίας για την ημερομηνία μιας συνάντησης κορυφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία είχε ήδη αναβληθεί το καλοκαίρι. Πλέον, η συνάντηση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί γύρω στις 20 Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες, η πίεση ασκείται κυρίως προς το Λονδίνο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προτίθεται να κάνει υποχωρήσεις χωρίς «σημαντική πρόοδο», ιδιαίτερα στο ζήτημα της κυκλοφορίας των ευρωπαίων νέων.

Απαιτείται επίσης συμφωνία για τα φυτοϋγειονομικά μέτρα που αφορούν τα βρετανικά προϊόντα, καθώς και για την εναρμόνιση της αγοράς του άνθρακα.

Οι συζητήσεις για τα συγκεκριμένα θέματα διαρκούν πάνω από έναν χρόνο χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του «made in Europe» και της ευρωπαϊκής προτίμησης σε τομείς της βιομηχανίας, όπου η ΕΕ δεν επιθυμεί τον αποκλεισμό του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η έλευση του νέου πρωθυπουργού στην Ντάουνινγκ Στριτ ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα. Μια επιτυχής συνάντηση κορυφής θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και σε ένα νέο ξεκίνημα, σύμφωνα με τον Sébastien Maillard του Chatham House.

Ο ερευνητής θεωρεί πάντως το ενδεχόμενο πλήρους επανένταξης «μη ρεαλιστικό» και «πολύ νωρίς» για μια τέτοια εξέλιξη.

Η προοπτική επανάληψης συνομιλιών για ενδεχόμενο «Breturn» δεν προκαλεί ιδιαίτερο ενθουσιασμό στις Βρυξέλλες, όπου οι μνήμες των διαπραγματεύσεων του Brexit παραμένουν νωπές.

Το καναδικό μοντέλο ως παράδειγμα

Το ερώτημα παραμένει κατά πόσο το Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν έτοιμο να αποδεχθεί δυσμενέστερους όρους από αυτούς που απολάμβανε πριν το Brexit.

Πολλοί στις Βρυξέλλες εκφράζουν αμφιβολίες.

Παρά τη μακρόχρονη συμμετοχή του στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στη συνέχεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Λονδίνο δεν εντάχθηκε ποτέ στην ευρωζώνη ή στη ζώνη Σένγκεν. Την εποχή της Μάργκαρετ Θάτσερ, η Βρετανία διαπραγματεύθηκε και επέτυχε επιστροφές από τη συμβολή της στον κοινοτικό προϋπολογισμό, τις λεγόμενες βρετανικές εκπτώσεις.

Από εδώ και πέρα το βλέμμα στρέφεται προς το καναδικό μοντέλο, καθώς οι Βρυξέλλες έχουν υποσχεθεί στον Καναδά καθεστώς συνδεδεμένου μέλους.

Εάν η υπόσχεση αυτή οδηγήσει σε ενισχυμένη σύμπραξη, θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για άλλους εταίρους της ΕΕ, με πρώτο το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες.

Επισημαίνεται ότι, στα τέλη Οκτωβρίου στο Μόντρεαλ, έχει προγραμματιστεί η Σύνοδος Κορυφής Καναδά – Ευρωπαϊκής Ένωσης, έναν μήνα πριν από την αναμενόμενη σύνοδο κορυφής ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου.