Εξωδικαστικός μηχανισμός: Πρωταθλητής στην εξόφληση οφειλών προς τον ΕΦΚΑ

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός, που προβλέπει διαγραφή χρέους και αποπληρωμή σε βάθος χρόνου, κερδίζει συνεχώς έδαφος έναντι της νέας ρύθμισης των 72 δόσεων, καθώς μέχρι τώρα έχει συγκεντρώσει πάνω από 97.000 αιτήσεις, από τις οποίες είναι ενεργές 60.000 ρυθμίσεις και έχουν ολοκληρωθεί άλλες 3.600.

Την ίδια ώρα, χαμηλό παραμένει το ενδιαφέρον των οφειλετών για τη ρύθμιση των 72 δόσεων για οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, καθώς εδώ και δύο μήνες που «τρέχει» έχουν υποβληθεί μόλις 11.000 αιτήσεις, με μεγάλο αριθμό απορριπτικών αποφάσεων.

Την ίδια ώρα, στα 52.426.469.266 δισ. ευρώ εκτοξεύτηκαν οι οφειλές στο ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ το β’ τρίμηνο του 2026 από 51.786.380.783€ που ήταν το α’ τρίμηνο 2026. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία του ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ για τις οφειλές των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών είναι άκρως ανησυχητικά. Κυρίως οι ελεύθεροι επαγγελματίες, αλλά και οι αγρότες, οφείλουν στον ΕΦΚΑ ποσό σχεδόν ίσο με το 1/4  του ελληνικού ΑΕΠ!

Μάλιστα, εκτιμάται ότι έως και 300.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες βρίσκονται εγκλωβισμένοι εξαιτίας χρεών προς τον ΕΦΚΑ. Σημαντικό μέρος αυτών έχει ήδη συμπληρώσει τόσο το απαιτούμενο ηλικιακό όριο όσο και τον αναγκαίο χρόνο ασφάλισης.

Οι συσσωρευμένες οφειλές, όμως, εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο για την έξοδό τους στη σύνταξη, αφήνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ανθρώπους μεγάλης ηλικίας χωρίς σταθερό εισόδημα.

Οι δύο τρόποι

Ας  δούμε, όμως, τους  δύο τρόπους εξόφλησης ληξιπρόθεσμων οφειλών οι οποίοι έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα:

1. Εξωδικαστικός μηχανισμός: Μετά τη δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό και οφειλών πάνω από 5.000 ευρώ, το ενδιαφέρον των οφειλετών έχει αυξηθεί, δεδομένου ότι η οφειλή μπορεί να αποπληρωθεί έως και σε 240 δόσεις (20 έτη), μειώνοντας δραστικά τη μηνιαία επιβάρυνση. Η διάρκεια αποπληρωμής υπολογίζεται με ειδικό αλγόριθμο που λαμβάνει υπόψη και την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.

Επιπλέον, η οφειλή μπορεί να «κουρευτεί», δηλαδή να διαγραφεί μέρος της (συμπεριλαμβανομένων και των προσαυξήσεων). Επίσης μπορεί να ρυθμιστούν ταυτόχρονα οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, την εφορία με μία μόνο αίτηση στην πλατφόρμα του Gov.gr.

Στα «πλην» της διαδικασίας είναι η άρση του απορρήτου του οφειλέτη, όπου αναζητούνται όλα τα εισοδήματα, οι καταθέσεις και τα ακίνητα σε Ελλάδα και εξωτερικό. Επίσης, η χρονική καθυστέρηση μέχρι την τελική υπογραφή της σύμβασης, που μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες.

Ειδικοί συνιστούν τη ρύθμιση των 72 δόσεων αν τα χρέη είναι μικρά και δημιουργήθηκαν πριν από το 2024, ή αν υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία ή αποταμιεύσεις που δεν θα επέτρεπαν το «κούρεμα» που υπόσχεται ο εξωδικαστικός.

Στον αντίποδα, ο μηχανισμός του Εξωδικαστικού ενδείκνυται για μεγάλα χρέη που είναι αδύνατον να αποπληρωθούν σε 6 χρόνια (72 μήνες), είναι νεότερα του 2024 και η οικονομική κατάσταση του οφειλέτη δικαιολογεί «κούρεμα» του ποσού.

2. Ρύθμιση 72 δόσεων: Με την προθεσμία να παραμένει ανοιχτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, οι προϋποθέσεις της ρύθμισης των 72 δόσεων λειτουργούν ως «φρένο» και ζητούν διορθωτικές κινήσεις.

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» εντοπίζεται στα νεότερα χρέη, καθώς εκείνα που δημιουργήθηκαν το 2024 ή το 2025 δεν μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση.

Επιπλέον η οφειλή επιβαρύνεται με το τρέχον επιτόκιο της πάγιας ρύθμισης, καθιστώντας την ακριβή.

Για να μπορέσει ένας οφειλέτης να εντάξει στις 72 δόσεις τις παλιές ασφαλιστικές του εκκρεμότητες (αφορά μόνο χρέη περιόδων έως 31

Δεκεμβρίου 2023), θα πρέπει προηγουμένως να έχει τακτοποιήσει τις οφειλές που βεβαιώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα χρέη θα πρέπει είτε να έχουν εξοφληθεί είτε να έχουν ενταχθεί στην πάγια ρύθμιση.

Ετσι, όσοι έχουν παλιές οφειλές αλλά στο μεταξύ δημιούργησαν και νέα χρέη βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν διπλό ή ακόμη και τριπλό λογαριασμό.

Θα πρέπει να εξυπηρετούν τις 72 δόσεις για τα παλιά χρέη, την πάγια ρύθμιση για τα νεότερα και ταυτόχρονα να παραμένουν συνεπείς στις

τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις τους, από τον φόρο εισοδήματος και τον ΕΝΦΙΑ έως τον ΦΠΑ για επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Στα «συν» της ρύθμισης είναι η απλή διαδικασία, η χαμηλή μηνιαία δόση που ξεκινά από μόλις 30 ευρώ και η έγκριση της αίτησης χωρίς να εξεταστούν τα περιουσιακά στοιχεία.

Η παραγραφή

Τέλος, τονίζεται ότι για όσους έχουν οφειλές πολλών ετών, η πρώτη κίνηση πρέπει να είναι ο έλεγχος εάν μέρος του χρέους μπορεί να έχει παραγραφεί. Για τις παλαιότερες ασφαλιστικές οφειλές εφαρμόζεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δεκαετής χρόνος παραγραφής, ενώ για ασφαλιστικές εισφορές που δημιουργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2026, ο χρόνος παραγραφής περιορίζεται στα πέντε χρόνια.

Η παρέλευση της δεκαετίας, όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η οφειλή έχει σβήσει. Πρέπει να εξεταστεί εάν στο διάστημα αυτό υπήρξε ενέργεια που διέκοψε την παραγραφή.

Η κοινοποίηση ατομικής ειδοποίησης, η λήψη μέτρων είσπραξης, η υπαγωγή σε προηγούμενη ρύθμιση ή άλλες ενέργειες που προβλέπει η νομοθεσία μπορούν να αλλάξουν τα δεδομένα. Γι’ αυτό, ειδικά για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες με πολύ παλιά χρέη, είναι κρίσιμο να εξετάζεται πρώτα το ιστορικό της οφειλής και μετά να λαμβάνεται απόφαση για ρύθμιση.