Συναγερμός στην ΕΕ για τις απάτες στα social media

Την ώρα που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετατραπεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων Ευρωπαίων, εξελίσσονται παράλληλα σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία δράσης για κάθε είδους ψηφιακή απάτη. Οργανώσεις καταναλωτών και άλλοι φορείς κρούουν πλέον τον κώδωνα του κινδύνου και ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αυξήσει την πίεση προς τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες.

Σε κοινή παρέμβασή τους με τίτλο «Ensuring a Safe Digital Space Now», οι οργανώσεις προειδοποιούν για τη συνεχή εξάπλωση των scams στα social media και καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις αρμόδιες εθνικές αρχές να διασφαλίσουν την πλήρη συμμόρφωση των πλατφορμών με τον Digital Services Act (DSA).

Τα ποσά είναι ήδη τεράστια. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που επικαλείται η ανακοίνωση, οι απώλειες από απάτες έφθασαν τα 4,2 δισ. ευρώ μόνο το 2024, με τις οργανώσεις να προειδοποιούν ότι το πρόβλημα συνεχίζει να μεγαλώνει.

Η οικονομική ζημιά, όμως, είναι μόνο μία πλευρά του προβλήματος. Τα θύματα συχνά υφίστανται σοβαρές συναισθηματικές και ψυχολογικές συνέπειες, ενώ η εξάπλωση των scams διαβρώνει συνολικά την εμπιστοσύνη των πολιτών στις ψηφιακές υπηρεσίες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται πλέον οι απάτες. Οι δράστες εκμεταλλεύονται οικονομικές δυσκολίες, προβλήματα υγείας ή ψυχολογικές ευαισθησίες των χρηστών, ενώ ιδιαίτερα εκτεθειμένοι θεωρούνται οι ανήλικοι. Συχνά δημιουργούνται ψεύτικοι λογαριασμοί ή διαφημίσεις που εμφανίζονται ως αναρτήσεις γνωστών επιχειρήσεων, εμπορικών σημάτων, μέσων ενημέρωσης ή δημόσιων προσώπων, ώστε να δημιουργείται μια επίφαση αξιοπιστίας.

Στο στόχαστρο βρίσκονται πλέον και οι ίδιες οι πλατφόρμες. Παρότι υποστηρίζουν ότι λαμβάνουν μέτρα για τον εντοπισμό και την αφαίρεση απατηλού περιεχομένου, οι οργανώσεις θεωρούν ότι οι δημοσιευμένες αξιολογήσεις κινδύνου υποτιμούν τόσο την έκταση όσο και τη σοβαρότητα του φαινομένου.

Για τον λόγο αυτό ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές εποπτικές αρχές να επιταχύνουν τις έρευνες και, όπου διαπιστώνονται παραβάσεις, να προχωρούν σε αποφασιστικά μέτρα επιβολής.

Το βασικό αίτημα είναι η εφαρμογή της αρχής «safety by design»: η προστασία από την απάτη να αποτελεί στοιχείο του ίδιου του σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών και όχι απλώς αντίδραση αφού η ζημιά έχει ήδη γίνει.

Το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες είναι σαφές: οι πολίτες δεν μπορεί να επωμίζονται μόνοι τους το κόστος της ψηφιακής απάτης. Στην εποχή του DSA, μέρος της ευθύνης για ένα ασφαλές Διαδίκτυο περνά πλέον και στις πλατφόρμες που φιλοξενούν, προωθούν και συχνά κερδίζουν από το περιεχόμενο που βλέπουν οι χρήστες.