Κοινός εορτασμός Πάσχα, αλλά σε βάθος χρόνου

Η περυσινή επέτειος της Α’ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας, η κοινή παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη και του Πάπα στον ιστορικό τόπο της Βιθυνίας, αλλά και ο κοινός ημερολογιακός εορτασμός του Πάσχα ορθοδόξων – καθολικών, στις 20 Απριλίου του ιδίου έτους, υπήρξαν τρία κορυφαία γεγονότα που δημιούργησαν ένα περιβάλλον υψηλών προσδοκιών σε βάθος χρόνου σχετικά με τον εορτασμό του Πάσχα την ίδια ημερομηνία από όλα τα χριστιανικά δόγματα.

Η επόμενη χρονιά που θα γιορτάσουν μαζί ορθόδοξοι και καθολικοί το Πάσχα είναι έπειτα από δύο έτη, στις 16 Απριλίου 2028, ενώ το φετινό Πάσχα του 2027 θα εορτασθεί από ορθοδόξους και καθολικούς με την ιστορικά μεγαλύτερη από ποτέ ημερολογιακή διαφορά: με διαφορά 35 ημερών ή πέντε εβδομάδων, καθώς το ορθόδοξο Πάσχα είναι στις 2 Μαΐου και το καθολικό στις 28 Μαρτίου!

Υψηλές προσδοκίες

Το κλίμα των υψηλών προσδοκιών για περαιτέρω εμβάθυνση της διαχριστιανικής προσέγγισης ενισχύθηκε περισσότερο και από την κοινή δήλωση που υπέγραψαν οι δύο προκαθήμενοι στην κοιτίδα της Ορθοδοξίας, στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, η οποία επανέφερε στο επίκεντρο το Σύμβολο της Νίκαιας ως θεμελιώδη άξονα κοινής πίστεως, ενώ την ίδια στιγμή, η τελετή «πλαισιώθηκε» από την επίσημη δοξολογία στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου.

Ηδη όμως, ο προσανατολισμός για τη μελλοντική πορεία των εκκλησιαστικών συνομιλιών για ημερολογιακά κοινό εορτασμό του Πάσχα είχε διαφανεί από την περίοδο ποιμαντορίας του Πάπα Φραγκίσκου. Από τότε μέχρι σήμερα, και επί των ημερών του Πάπα Λέοντος ΙΔ’, η θέση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου παραμένει στερεά: δηλώνει αισιόδοξος, καθώς θεωρεί πως υπάρχει πρόσφορο έδαφος για να αποφασιστεί ο κοινός εορτασμός, ενώ το αντίθετο, ο χωριστός δηλαδή εορτασμός, όπως είχε δηλώσει χαρακτηριστικά το 2024, παραμένει «σκάνδαλο». «Είμαστε αισιόδοξοι, καθώς εκατέρωθεν υπάρχει η προς τούτο καλή θέλησις και προθυμία. Διότι, πράγματι, αποτελεί σκάνδαλον ο χωριστός εορτασμός του μοναδικού γεγονότος της μιας Αναστάσεως του Ενός Κυρίου».

Διασαφηνίσεις

Εκκλησιαστικές αλλά και θεολογικές-ακαδημαϊκές πηγές διασαφηνίζουν πως πέραν της ζυμώσεως στα υψηλά κλιμάκια των δύο μεγαλυτέρων χριστιανικών δογμάτων, ισόκυρης αξίας είναι και οι ζυμώσεις και διεργασίες που διενεργούνται και πρέπει να συνεχίσουν, στη βάση των 15 Ορθοδόξων Αυτοκέφαλων Εκκλησιών.

Επιπλέον διευκρινίζουν πως ομιλούμε ξεκάθαρα και απόλυτα διασαφηνισμένα, για κοινό ημερολογιακό εορτασμό. Οι Εκκλησίες δεν είναι σε κοινωνία και ο κοινός ημερολογιακός εορτασμός δεν σημαίνει συλλείτουργα ή συνεορτασμούς όπως υποστηρίζουν ακραία εκκλησιαστικά κέντρα που επενδύουν στον φανατισμό των πιστών εκατέρωθεν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που γεννά αισιοδοξία για το μέλλον αποτελεί ο κοινός ημερολογιακά εορτασμός των ελλήνων καθολικών με το ορθόδοξο Πάσχα εντός της Ελλάδας, αλλά και η ιστορικά σπουδαία άδεια του Οικουμενικού Πατριαρχείου για κοινό εορτασμό του Πάσχα στον σκανδιναβικό χώρο που χρονολογείται από το 1920. Τη χρονιά εκείνη, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, πρωτοπόρο, εξέδωσε Συνοδική εγκύκλιο με την οποία καλούσε για πρώτη φορά σε προσέγγιση με τις άλλες χριστιανικές ομολογίες, ανοίγοντας επίσημα τη συζήτηση για τον κοινό εορτασμό των μεγάλων χριστιανικών εορτών. Οσον αφορά δε τον κοινό εορτασμό του Πάσχα των ελλήνων καθολικών – ορθοδόξων αξίζει να τονισθεί ότι αναγιγνώσκεται το Πιστεύω χωρίς το filioque.

Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου Α’, του αείμνηστου Πάπα Φραγκίσκου, αλλά και του Πάπα Λέοντος ΙΔ’ σχετικά με την προοπτική καθιερώσεως κοινής ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα, υπογραμμίζουν πάντα το εύρος της ποιμαντικής σημασίας, των ποιμαντικών αναγκών δηλαδή, μιας τέτοιας πράξης.

Η δυναμική του διαλόγου έπειτα από τόσα χρόνια, οι ανάγκες της σύγχρονης εποχής και η γεωπολιτική συγκυρία που δοκιμάζει τα χριστιανικά δόγματα είναι τέτοιας σπουδαιότητας χαρακτηριστικά και γεγονότα που «δεν αφήνουν το ζήτημα να κάτσει». Στην ιστορική «κληρονομιά» του Βαρθολομαίου (legacy), ο οποίος φέτος τον Αύγουστο εόρτασε στη γενέτειρά του, την Ιμβρο, τα 60 χρόνια από την είσοδό του στον κλήρο και σε λίγες εβδομάδες θα εορτάσει τα 35 χρόνια από την ανάρρησή του στον οικουμενικό θρόνο, ο κοινός εορτασμός είναι ένα από τα κορυφαία κεφάλαια.

Ακαδημαϊκοί κύκλοι στην Αθήνα υπογραμμίζουν πως, δυστυχώς, η πείσμων άρνηση του Πατριαρχείου της Μόσχας να αναγνωρίσει τη νέα Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας, την οποία εξακολουθεί να θεωρεί ως απλή Μητρόπολη Κιέβου υπαγόμενη σε αυτό και οι εκ του γεγονότος αυτού διαιρέσεις και διχογνωμίες μεταξύ Πατριαρχείων και Αυτοκέφαλων Αρχιεπισκοπών, δημιουργούν ένα δυστοπικό περιβάλλον και προδιαθέτουν αρνητικά.

Διότι κατά τους ίδιους κύκλους, η όποια απόφαση κορυφής θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από το σύνολο των 15 Αυτοκέφαλων Εκκλησιών, προκειμένου να ενδυθεί ο κοινός εορτασμός με τον μανδύα της καθολικότητας και να μη γίνει πρόξενος νέων διαιρέσεων.

Γέρων ιεράρχης του οικουμενικού θρόνου τονίζει πως η εμπειρία του 21ου αιώνα, αλλά και ο σκοτεινός ορίζοντας των ημερών σήμερα, αναδεικνύει την αναγκαιότητα συνέχειας και έντασης του διαλόγου για τον κοινό ημερολογιακό εορτασμό του Πάσχα, τόσο σε επίπεδο κορυφής όσο και σε επίπεδο πιστών. «Η Ανάσταση του Χριστού παραμένει ο αδιαμφισβήτητος άξονας γύρω από τον οποίο συγκλίνουν η πίστη και η λειτουργική ζωή της Εκκλησίας».