Γνώριμα μοτίβα

Αν ο Πόλεμος ήταν γορίλλας. Αν η Ειρήνη ήταν Σταρ Ελλάς σε καλλιστεία. Αν ο Τρυγαίος ήταν γυναίκα, εργαζόμενη, μητέρα και την έλεγαν Τρυγαία. Αν ο Ερμής ήταν η θεά Αθηνά. Αν η μάνα του Αριστοφάνη ανέβαινε στη σκηνή με μαντίλι στο κεφάλι. Αν η Λυσιστράτη μιλούσε στο τηλέφωνο με την Τρυγαία. Αν το σκαθάρι ήταν κάδος απορριμμάτων. Αν υπήρχε – υπάρχει (;) – επιστροφή από τη χώρα των νεκρών στη χώρα των ζωντανών. Αν ο Διονύσης Σαββόπουλος δάνειζε ένα τραγούδι του από τους «Αχαρνής» σε μια άλλη αριστοφανική κωμωδία. Αν, τέλος, ο Βασίλης Παπαβασιλείου «επισκεπτόταν» με τη φωνή του την παράσταση του Νίκου Καραθάνου, του Φοίβου Δεληβοριά και του Αγγελου Τριανταφύλλου και ζητούσε από τον θάνατο να καθυστερήσει μία μέρα για να δει πώς θα είναι η ζωή χωρίς εκείνον. Αν, αν, αν…

Με τη μαεστρία του Αριστοφάνη, αυτή η παράσταση της «Ειρήνης» αντανακλά μια ελπίδα και μια αισιοδοξία, μαζί με μια συγκίνηση, διατηρώντας ωστόσο το πολιτικό της υπόβαθρο. Η κωμωδία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 421 π.Χ. στα Μεγάλα Διονύσια και απέσπασε το δεύτερο βραβείο. Γραμμένη σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία (λίγο πριν από τη Νικίειο Ειρήνη), εμπεριέχει τόσο την κόπωση του πολέμου όσο και τη διαχρονική και επιτακτική ανάγκη για την (παγκόσμια) κατάπαυση του πυρός.

Ενα ξέφρενο πανηγύρι, μια λαϊκή σκηνική γιορτή, είναι αυτή η «επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη» που επιχείρησε με την «Ειρήνη» ο Νίκος Καραθάνος, ξεκινώντας ένα ταξίδι από τη γη στον Ολυμπο και από εκεί στον Κάτω Κόσμο για να επιστρέψουν όλοι μαζί στη ζωή.

Μπολιασμένη με μνήμες και αναμνήσεις, ποτισμένη με συναίσθημα, γεμάτη μουσικές και ήχους, παρέα με έναν γνώριμο θίασο και συνοδοιπόρο τον Φοίβο Δεληβοριά, η παράσταση που δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την πρεμιέρα της στην Επίδαυρο (24/7), γιατί «έπεσε βροχή, έπεσε μπόρα», έρχεται να θυμίσει, με τον τρόπο της, την τρέλα του πολέμου.

Μια τρέλα που συναντά την πλούσια φαντασία του σκηνοθέτη και όλοι μαζί, συνεργάτες και συντελεστές, οδηγούν το άρμα της «Ειρήνης» στον στόχο της.

Ωστόσο: παρά τις πρωτοτυπίες και τις αλλαγές, σε πρόσωπα και σύμβολα, παρά τον έντονο ρυθμό και τις καλές ερμηνείες, το ευφάνταστο σκηνικό και τα χρώματα, παρά το αίσθημα με το οποίο ο σκηνοθέτης αγκάλιασε όλο το υλικό του, το τελικό αποτέλεσμα δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα όρια που η ίδια η παράσταση επέβαλε στον εαυτό της.

Ο θίασος

Ο πολυπληθής θίασος λειτούργησε ως σύνολο, χωρίς να μειώσει ή να εξαφανίσει τον καθένα ξεχωριστά. Ουσιαστικός και προσωπικός ο Νίκος Καραθάνος στον μονόλογό του, άμεση και πηγαία η Εμιλυ Κολιανδρή, σταθερή αξία ο Πάνος Παπαδόπουλος, ακούραστη η Γαλήνη Χατζηπασχάλη, εκρηκτικός ο Θανάσης Αλευράς, εξαιρετικός ο Γιλμάζ Χουσμέν στην Παράβαση.

Η «Ειρήνη» του Καραθάνου έχει τη σφραγίδα του, αυτόν τον τρόπο να περνά από την παιδικότητα στη θλίψη, από τη βουή στην ησυχία, από τη χαρά στο δάκρυ, από το άδειο στο γεμάτο, πατώντας πάνω σε γνώριμα πια μοτίβα.

Με τέσσερις σκηνοθεσίες μπαίνει στη νέα θεατρική σεζόν ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, αφήνοντας, προς το παρόν τουλάχιστον, απ’ έξω τον εαυτό του ως ηθοποιό. Αλλωστε, τα τελευταία χρόνια, έχει γίνει αρκετά σαφές από τον ίδιο ότι η σκηνοθεσία έχει πάρει τα ηνία στην πορεία του. Κι αυτό γιατί του επιτρέπει να προτείνει έργα, να στήνει κόσμους, να βλέπει τα πράγματα στην ολότητά τους και να τα παραδίδει στο κοινό μέσα από τη δική του ματιά. Με τις δύο πρώτες πρεμιέρες να ετοιμάζονται να ξεκινήσουν και τις δύο επόμενες να έχουν προγραμματιστεί για τις αρχές Δεκεμβρίου, το ιδιότυπο αυτό «Κουαρτέτο» του Μαρκουλάκη απλώνεται από τον Νέο Κόσμο ως τα Πατήσια.

Τέσσερα διαφορετικά στο είδος και στο ύφος τους έργα, τέσσερις θίασοι – μια τετράδα, μια πεντάδα και δύο πολυμελείς αλλά και τέσσερις διαφορετικοί παραγωγοί, δεν αποτελούν ένα συνηθισμένο θεατρικό μοντέλο με μία, κοινή και μοναδική υπογραφή… Πρεμιέρα Νο 1: 8 Οκτωβρίου στο Θέατρο Βρετάνια. «Η Ιδέα της Χρονιάς!» του Sébastien Castro. Παίζουν ο Ακης Σακελλαρίου, ο Θανάσης Κουρλαμπάς, η Σοφία Βογιατζάκη και η Ναταλία Δραγούμη. Μετάφραση Αντώνης Γαλέος, μουσική Μίνως Μάτσας, σκηνικά Αθανασία Σμαραγδή, κοστούμια Χριστίνα Ευσταθίου, φωτισμοί Στέλλα Κάλτσου. Θεατρικές επιχειρήσεις Κάρολου Παυλάκη. Πρεμιέρα Νο 2: 16 Οκτωβρίου στο Θέατρο του Νέου Κόσμου (Κεντρική Σκηνή). «Οι σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας» του Λούκας Μπαίρφους. Με την Αλεξάνδρα Αϊδίνη και τη Χριστίνα Χειλά-Φαμέλη. Παίζουν: Μιχάλης Πανάδης, Κώστας Ανταλόπουλος, Αλέξανδρος Ζουριδάκης, Γιάννα Σταυράκη, Γιώργος Στάμος. Μετάφραση Κοραλία Σωτηριάδου, σκηνικά Κωνσταντίνος Σκουρλέτης, κοστούμια Μαγδαληνή Αυγερινού, μουσική Ιόλη Σιφονιού, κίνηση Ιωάννα Μάγκου, φωτισμοί Παναγιώτης Κοτσιανικούλης. Στο πλαίσιο του εορτασμού των 30 χρόνων του ΘΝΚ. Πρεμιέρα Νο 3: Πρεμιέρα 4 Δεκεμβρίου στο Αθενς Μπρόντγουεϊ. «Εγκλημα στον Νείλο» της Αγκαθα Κρίστι. Παίζουν: Ιεροκλής Μιχαηλίδης, Αντώνης Καφετζόπουλος, Μάξιμος Μουμούρης, Ελισάβετ Μουτάφη, Αναστασία Παντούση, Κατερίνα Μισιχρόνη, Ρένος Ρώτας κ.ά. Πρόκειται για τη θεατρική διασκευή Κεν Λούντβιχ. Μετάφραση Αντώνης Γαλέος. Θεατρικές επιχειρήσεις Τάγαρη. Πρεμιέρα Νο 4: Δεκέμβριος 2026 «Το Φράγμα» του Κόνορ ΜακΦέρσον» στο θέατρο Ηβη. Με τον Δημήτρη Λάλο, τη Μαριλίτα Λαμπροπούλου, τον Μιχάλη Οικονόμου, τον Νικόλα Παπαδομιχελάκη και τον Μιχάλη Αρτεμισιάδη. Παραγωγή Αθηναϊκά Θέατρα.