Παράβαση με γεύση φρούτων

Τα βλέπεις παντού και κάθε ώρα της ημέρας. Εξω από σχολεία, στις πλατείες, στα καφέ, στις παρέες. Εφηβοι (κορίτσια και αγόρια) με ηλεκτρονικά τσιγάρα στο χέρι και σύννεφα ατμού με γεύση φράουλα, καρπούζι ή τσιχλόφουσκα. Γιατί, αν κάτι πρόκειται να φτάσει στα χέρια ενός παιδιού, τουλάχιστον ας μυρίζει φρούτο.

Μα τώρα, αστειευόμαστε; Θα πει κανείς, βέβαια, ότι ο νόμος υπάρχει. Και όχι μόνον υπάρχει, αλλά αυστηροποιήθηκε. Ομως, οι έλεγχοι; Ισχύει το ίδιο;

Η πώληση προϊόντων καπνού και νικοτίνης σε ανηλίκους απαγορεύεται. Ο νομοθέτης προβλέπει ακόμη πιο τσουχτερές κυρώσεις σε σχέση με το παρελθόν και η πολιτεία έχει ανακοινώσει εποπτικούς μηχανισμούς (υποτίθεται) ακόμη πιο αποτελεσματικούς. Στην καθημερινότητα, όμως, η εικόνα μοιάζει διαφορετική. Τα προϊόντα βρίσκονται μπροστά στα μάτια των παιδιών και, τελικά, αρκετά από αυτά καταλήγουν στα χέρια τους.

Η υπόθεση Μαζωνάκη, ανεξάρτητα από την εξέλιξη της ίδιας της υπόθεσης, έφερε στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ερώτημα. Τι αξία έχουν ένας κανόνας, ένας νόμος, μία πρόβλεψη, όταν δεν υπάρχει επαρκής έλεγχος για την εφαρμογή τους; Ποιος ελέγχει, πόσο συχνά ελέγχει και τι συμβαίνει όταν διαπιστώνεται παράβαση;

Το ίδιο ακριβώς ερώτημα ισχύει και για το άτμισμα.

Και εδώ δεν αναφερόμαστε σε μια γκρίζα ζώνη κάποιας (παρά)ιατρικής πράξης. Μιλάμε για ένα προϊόν νικοτίνης, που όπως όλα δείχνουν, αν και απαγορευμένο είναι εύκολα προσβάσιμο σε εκείνους για τους οποίους έχει νομοθετηθεί η απαγόρευση.

Και φυσικά, η ευθύνη δεν αρχίζει και τελειώνει στην πολιτεία.

Υπάρχει και ο ενήλικος που πουλάει. Που επενδύει στο ατομικό κέρδος, χωρίς να κοιτά την ευρύτερη εικόνα.

Ενα παιδί μπορεί να ζητήσει ένα ηλεκτρονικό τσιγάρο. Μπορεί να έχει την περιέργεια να δοκιμάσει. Να πουλήσει μαγκιά… Ο πωλητής, όμως, είναι αυτός που έχει την υποχρέωση να ζητήσει ταυτότητα και να πει «όχι». Η απουσία ελέγχων μπορεί να κάνει μια παράβαση ευκολότερη. Δεν την κάνει όμως λιγότερο παράβαση.

Μια άλλη διαπίστωση είναι ότι και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει η απουσία φόβου. Γιατί εάν ο έμπορος αισθανόταν ότι διακινδύνευε η επιχείρησή του, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα παρανομούσε για λίγα ευρώ.

Στην πράξη δεν πρόκειται για αντίφαση αλλά για ένα τεράστιο κενό στην εφαρμογή των νόμων. Από τη μία πλευρά, αυστηροποιούμε το θεσμικό πλαίσιο – στην προκειμένη για να προστατεύσουμε τα παιδιά από τη νικοτίνη. Από την άλλη, αν οι έλεγχοι δεν είναι συστηματικοί και ο πωλητής δεν φοβάται πραγματικά ότι θα ελεγχθεί και θα τιμωρηθεί, η απαγόρευση κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.

Οσο για τους εφήβους, αυτοί μπορούν να συνεχίζουν να ατμίζουν ανενόχλητοι. Καπνικά προϊόντα με γεύση φρούτων. Tων οποίων η μυρωδιά δεν τους προδίδει όταν επιστρέφουν σπίτι. Αντιθέτως, καμουφλάρει την κακή αυτή συνήθεια, την κάνει σχεδόν άοσμη άρα… αόρατη.

Το πρόβλημα όμως είναι ορατό.