FT: Αυξήσεις στην τιμή της πατάτας προμηνύονται στην Ευρώπη – Ο λόγος

Αυξήσεις στην τιμή της πατάτας προμηνύονται στην Ευρώπη, καθώς οι ακραίες καιρικές συνθήκες του καλοκαιριού έχουν πλήξει σοβαρά τις καλλιέργειες, περιορίζοντας τόσο την ποσότητα όσο και το μέγεθος της παραγωγής.

Όπως αναφέρουν οι Financial Times, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντική έλλειψη πατάτας, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει και τη βιομηχανία κατεψυγμένων προϊόντων, με μικρότερες και ακριβότερες τηγανητές πατάτες να είναι πιθανό να κάνουν την εμφάνισή τους στην αγορά.

Οι καύσωνες «χτύπησαν» την παραγωγή

Σύμφωνα με ανάλυση της μη κερδοσκοπικής Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), τα ακραία καιρικά φαινόμενα εκτιμάται ότι κατέστρεψαν περίπου 3,1 εκατομμύρια τόνους πατάτας, συνολικής αξίας 400 έως 620 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, περίπου 3,6 εκατομμύρια τόνοι δεν καλλιεργήθηκαν φέτος, μετά την ιδιαίτερα μεγάλη σοδειά του 2025.

Η παραγωγή σε Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία, τις βασικές χώρες παραγωγής πατάτας στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από το ρεκόρ των 27,3 εκατ. τόνων το 2025 σε περίπου 19,5 έως 20,5 εκατ. τόνους φέτος.

«Έχουμε φτάσει από ένα ιστορικό υψηλό σε ένα ιστορικό χαμηλό μέσα σε έναν χρόνο», δήλωσε στους Financial Times ο Craig Elliott της Expana, περιγράφοντας την κατάσταση ως «δράμα με την πατάτα».

Από την υπερπροσφορά στην έλλειψη

Η φετινή κατάσταση αποτελεί απότομη ανατροπή σε σχέση με πέρυσι. Η υπερπροσφορά του 2025 είχε οδηγήσει τις τιμές σε κατάρρευση, με αρκετούς παραγωγούς να πετούν ή να διοχετεύουν τις αδιάθετες πατάτες ως ζωοτροφή.

Η μειωμένη ζήτηση για ευρωπαϊκές κατεψυγμένες τηγανητές πατάτες, λόγω νέων αμερικανικών δασμών και αυξημένου ανταγωνισμού από την Ασία, είχε οδηγήσει τους αγρότες σε περιορισμό των φετινών φυτεύσεων.

Κανείς, ωστόσο, δεν είχε προβλέψει πέντε διαδοχικά κύματα καύσωνα, σύμφωνα με τον Elliott.

Μικρότερες πατάτες, υψηλότερες τιμές

Στη βόρεια Γαλλία, ορισμένοι παραγωγοί καταγράφουν σημαντικές απώλειες. Σε μη αρδευόμενα χωράφια, οι αποδόσεις μπορεί να περιοριστούν στους 20 τόνους ανά εκτάριο, έναντι 45-50 τόνων υπό κανονικές συνθήκες.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα. Πολλές πατάτες είναι πλέον πολύ μικρές για επεξεργασία, καθώς οι βιομηχανίες συνήθως χρειάζονται προϊόν άνω των 50 χιλιοστών, ενώ σε ορισμένα χωράφια η πλειονότητα είναι κάτω από 40 χιλιοστά.

Την ίδια ώρα, οι τιμές στη λεγόμενη ελεύθερη αγορά έχουν εκτοξευθεί. Οι πατάτες για μεταποίηση φτάνουν έως και τα 250 ευρώ ανά τόνο, από περίπου 30 ευρώ πριν από έναν χρόνο, ενώ οι γαλλικές επιτραπέζιες πατάτες έφτασαν τα 520 ευρώ ανά τόνο στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει την αγορά

Τα αποθέματα από την περσινή σοδειά αναμένεται να επαρκέσουν έως τα Χριστούγεννα, όμως οι πιέσεις στην αγορά εκτιμάται ότι θα γίνουν πιο εμφανείς τους επόμενους μήνες.

Η βορειοδυτική Ευρώπη έχει ήδη αντιμετωπίσει τέσσερις καλλιέργειες που επηρεάστηκαν από ξηρασία από το 2018, ενώ οι αγρότες βρίσκονται ολοένα συχνότερα αντιμέτωποι με υπερβολικές βροχοπτώσεις όταν δεν χρειάζονται νερό και έλλειψη νερού όταν το χρειάζονται.

«Οι καιρικές συνθήκες γίνονται πιο ακραίες και δύσκολες», σημειώνει ο Cedric Porter της World Potato Markets.