Σουηδία: Οι εκλογές της Κυριακής κρίνουν αν οι ακροδεξιοί Δημοκράτες μπουν στην κυβέρνηση

Σουηδικές εκλογές διεξάγονται την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, με τους πολίτες να καλούνται στις κάλπες σε μια αναμέτρηση που χαρακτηρίζεται αμφίρροπη. Η διαδικασία αυτή θεωρείται ουσιαστικά ένα δημοψήφισμα για το ενδεχόμενο ένταξης του ακροδεξιού κόμματος «Σουηδοί Δημοκράτες» στην κυβέρνηση.

Το κόμμα, το οποίο έχει νεοναζιστικές ρίζες, αντιμετωπιζόταν επί σειρά ετών ως πολιτικός παρίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, συγκεντρώνει περίπου το 19% των ψήφων. Η κεντροδεξιά κυβέρνηση συνασπισμού έχει δηλώσει πως θα αποδεχτεί την ένταξη των Σουηδών Δημοκρατών, ώστε ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον να διασφαλίσει δεύτερη θητεία.

Sweden’s Liberals clears parliament threshold in poll, pointing to close election https://t.co/c60dVqlgrz

— The Straits Times (@straits_times) September 9, 2026

“Συμφωνήσαμε ότι θα διεξάγουμε προεκλογικό αγώνα με στόχο τον σχηματισμό μιας κοινής κυβέρνησης πλειοψηφίας και ότι εγώ θα ηγηθώ αυτής της κυβέρνησης”, δήλωσε ο Κρίστερσον στο Reuters στα τέλη Αυγούστου.

Οι εκλογές αυτές θα καθορίσουν αν οι Σουηδοί ψηφοφόροι επιθυμούν να εμβαθύνουν την πολιτική στροφή της χώρας, η οποία έχει ήδη ανατρέψει δεκαετίες συναίνεσης σε ζητήματα μετανάστευσης και εθνικής ταυτότητας. Η Σουηδία, που θεωρούνταν από τις πιο ανοιχτές κοινωνίες της Ευρώπης, έχει μετατραπεί σε πεδίο δοκιμής για αυστηρότερες πολιτικές ένταξης, ιθαγένειας και συνοριακών ελέγχων.

Η κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Κρίστερσον, η οποία δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, συνεργάζεται από το 2022 με τον ηγέτη των Σουηδών Δημοκρατών, Τζίμι Άκεσον. Ο απερχόμενος Σουηδός πρωθυπουργός εκτιμά ότι αυτή η συνεργασία έχει ήδη οδηγήσει σε οικονομική ανάπτυξη, χαμηλότερες τιμές ενέργειας και τροφίμων, περιορισμό της εγκληματικότητας των συμμοριών και μείωση των αιτήσεων ασύλου σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Για τον λόγο αυτό, έχει δεσμευτεί να ενισχύσει περαιτέρω τους δεσμούς του με το ακροδεξιό κόμμα μετά τις εκλογές και να προσφέρει σε στελέχη του υπουργικές θέσεις.

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η κυβέρνηση Κρίστερσον έχει καταργήσει το καθεστώς μόνιμης διαμονής για πρόσφυγες, αυστηροποιήσει τους κανόνες για τα κοινωνικά επιδόματα και αυξήσει τις απελάσεις όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.

Οι αιτήσεις ασύλου έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών. Παρόλο που ο Κρίστερσον δηλώνει πως η έμφαση θα δοθεί πλέον στην ένταξη των μεταναστών, οι Σουηδοί Δημοκράτες επιθυμούν ακόμη πιο σκληρή στάση.

“Στη Σουηδία ισχύουν ο σουηδικός πολιτισμός, η σουηδική γλώσσα, οι σουηδικοί νόμοι, οι σουηδικοί κανόνες, η σουηδική ηθική και οι σουηδικές παραδόσεις”, δήλωσε ο Ματίας Κάρλσον, βουλευτής των Σουηδών Δημοκρατών και στενός σύμμαχος του Άκεσον.

“Αν κάποιος δεν μπορεί να το αποδεχθεί, θα πρέπει να ψάξει να ζήσει αλλού”, πρόσθεσε.

Παρά τη γενική συναίνεση για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, πολλοί Σουηδοί εξακολουθούν να νιώθουν άβολα με την ακροδεξιά. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν μικρό προβάδισμα στην κεντροαριστερή αντιπολίτευση, που στηρίζει τη Μαγκνταλένα Άντερσον των Σοσιαλδημοκρατών για την πρωθυπουργία.

“Αν οι Σουηδοί Δημοκράτες ενταχθούν στην κυβέρνηση, αυτό θα έχει ένα πολύ αρνητικό αντίκτυπο στα φιλελεύθερα ιδανικά της χώρας μας”, δήλωσε η Μπριγκίτα Όλσον, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων από το 2010 ως το 2014 και νυν βουλευτής του Κόμματος του Κέντρου.

“Είδαμε τις επιπτώσεις όταν βρίσκονταν εκτός κυβέρνησης, τώρα θα είναι δέκα φορές χειρότερες”, συμπλήρωσε.

Αλλαγή πολιτικού τοπίου στην Ευρώπη

Η άνοδος της ακροδεξιάς έχει μεταβάλει το πολιτικό τοπίο της Ευρώπης, με παρόμοια κόμματα να συμμετέχουν σε κυβερνητικούς συνασπισμούς στη Φινλανδία, την Ιταλία, την Κροατία και την Τσεχία, ενώ απειλούν τα παραδοσιακά κόμματα σε Γαλλία και Γερμανία.

Καθώς οι Σουηδοί Δημοκράτες στηρίζουν τον Κρίστερσον τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως αυτές οι εκλογές δεν αποτελούν τόσο κρίσιμο σημείο καμπής για το κόμμα, όσο ήταν η επιτυχία του Άκεσον να το απομακρύνει από το ακραίο παρελθόν του. Το 2025, οι Σουηδοί Δημοκράτες ζήτησαν συγγνώμη για το νεοναζιστικό τους παρελθόν και τις αντισημιτικές τους απόψεις.

“Οι εκλογές αποτελούν δημοψήφισμα για τους Σουηδούς Δημοκράτες, για το αν θα συνεχίσουν την πορεία τους στο ακροδεξιό μονοπάτι”, σχολίασε ο Ζαν Γκιγιού, συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής.

Πολιτικές που πριν μία δεκαετία θα θεωρούνταν απορριπτέες από τους Σουηδούς ως αντιφιλελεύθερες, έχουν πλέον κερδίσει ευρύτερη αποδοχή στο πολιτικό φάσμα.

Οι δύο βασικοί συνασπισμοί έχουν επίσης συγκλίνει σε σημαντικά ζητήματα για τους ψηφοφόρους, καθώς αμφότεροι υπόσχονται ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, στήριξη προς την Ουκρανία, επανεξοπλισμό και μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης κόστους διαβίωσης.

“Πιστεύω ότι θα δείτε μια συνεχιζόμενη κανονικοποίηση των Σουηδών Δημοκρατών”, εκτίμησε ο Λαρς Τράγκαρντ, ιστορικός. “Έχει έρθει η ώρα να μειωθεί η υστερία”, πρόσθεσε.

Προβληματισμοί και προκλήσεις για το μέλλον

Οι επικριτές των Σουηδών Δημοκρατών ανησυχούν ότι οι υποσχέσεις τους για τερματισμό της πολυπολιτισμικότητας, επαναφορά παραδοσιακών αξιών και απαγόρευση κάποιων μουσουλμανικών ενδυμάτων ενδέχεται να εντείνουν τον κοινωνικό διχασμό και να μετατοπίσουν το πολιτικό κέντρο βάρους περαιτέρω δεξιά.

“Φοβάμαι ότι περισσότεροι άνθρωποι θα απελαθούν. Ανησυχώ για τον Τύπο, την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία του συναθροίζεσθαι”, δήλωσε ο Κούρντο Μπάκσι, συγγραφέας και ακτιβιστής κατά του ρατσισμού, σε διαδήλωση υπέρ των μεταναστών στη Στοκχόλμη.

Σε ανάρτησή της στο Facebook, η Μαγκνταλένα Άντερσον υπογράμμισε ότι οι ψηφοφόροι δεν θα επιλέξουν μόνο τον επόμενο πρωθυπουργό, αλλά αν οι Σουηδοί Δημοκράτες θα διαμορφώσουν την πολιτική για την άμυνα, τα σχολεία, την οικονομία και τον πολιτισμό.

“Αυτή θα ήταν μια πολύ διαφορετική Σουηδία”, τόνισε.

Ακόμη κι αν επικρατήσει, η Άντερσον αντιμετωπίζει τη δύσκολη πρόκληση σχηματισμού σταθερού συνασπισμού.

Τα τέσσερα κόμματα της αντιπολίτευσης — οι Σοσιαλδημοκράτες, οι Πράσινοι, το Αριστερό Κόμμα και το Κόμμα του Κέντρου — συμφωνούν στην αύξηση των δημόσιων δαπανών και της κοινωνικής πρόνοιας. Ωστόσο, διαφωνούν σε άλλα βασικά ζητήματα, όπως η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων και το αν η Σουηδία θα πρέπει να κατασκευάσει νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες. Επιπλέον, το Κόμμα του Κέντρου αρνείται να συνεργαστεί σε κυβέρνηση με το Αριστερό Κόμμα.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ