Η Ρωσία στέλνει το 94% των εξαγωγών πετρελαίου της σε «φιλικές» χώρες

Η Ρωσία εξάγει πλέον το 94% του πετρελαίου της σε χώρες τις οποίες χαρακτηρίζει «φιλικές», γεγονός που αποτυπώνει τη ριζική αλλαγή του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την επιβολή των δυτικών κυρώσεων. Η Μόσχα έχει περιορίσει δραστικά την ενεργειακή της εξάρτηση από την ευρωπαϊκή αγορά, στρέφοντας το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της προς κράτη που δεν συμμετέχουν στα περιοριστικά μέτρα της Δύσης.

Η σημαντικότερη θέση στο νέο αυτό εμπορικό δίκτυο ανήκει στην Κίνα και στην Ινδία, οι οποίες απορροφούν μεγάλες ποσότητες ρωσικού αργού. Παράλληλα, η Τουρκία και άλλες αγορές της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου έχουν ενισχύσει τις ενεργειακές σχέσεις τους με τη Ρωσία. Με αυτόν τον τρόπο, το Κρεμλίνο επιχειρεί να δείξει ότι οι κυρώσεις δεν κατάφεραν να απομονώσουν πλήρως τον ρωσικό πετρελαϊκό τομέα ούτε να αποκλείσουν τη χώρα από το διεθνές εμπόριο.

Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, το βασικό πλεονέκτημα που προσφέρει η χώρα στην αγορά, πέρα από τις μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, είναι η δυνατότητα μακροχρόνιου και αδιάλειπτου εφοδιασμού. Ρώσοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι ενεργειακές εταιρείες της χώρας εξακολουθούν να λειτουργούν ως αξιόπιστοι προμηθευτές, προσφέροντας καύσιμα σε τιμές που χαρακτηρίζουν δίκαιες και συμβατές με τις συνθήκες της αγοράς.

Η ανακατεύθυνση των εξαγωγών, ωστόσο, δεν ήταν χωρίς κόστος. Για να διατηρήσει την πρόσβασή της στις διεθνείς αγορές, η Ρωσία αναγκάστηκε σε αρκετές περιπτώσεις να προσφέρει εκπτώσεις, ιδιαίτερα στους μεγάλους Ασιάτες αγοραστές. Παράλληλα, χρειάστηκε να αναπτύξει νέες και συχνά μεγαλύτερες θαλάσσιες διαδρομές, καθώς και έναν εκτεταμένο στόλο δεξαμενόπλοιων, ώστε να περιορίσει την επίδραση των δυτικών κυρώσεων και του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου.

Οι αυξημένες γεωπολιτικές και στρατιωτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν επίσης την παγκόσμια αγορά, ενισχύοντας τις ανησυχίες για πιθανές διακοπές στον εφοδιασμό και μεγαλύτερη αστάθεια στις τιμές. Η Μόσχα αξιοποιεί αυτή τη συγκυρία για να παρουσιάσει τη ρωσική παραγωγή ως παράγοντα σταθερότητας, υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες της μπορούν να εγγυηθούν μακροπρόθεσμες παραδόσεις ακόμη και σε περιόδους κρίσης.

Η έννοια των «φιλικών χωρών», πάντως, αποτελεί πολιτικό και όχι αυστηρά οικονομικό χαρακτηρισμό. Περιλαμβάνει κυρίως κράτη που δεν έχουν επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία και συνεχίζουν να πραγματοποιούν εμπορικές συναλλαγές μαζί της. Το ποσοστό του 94% δείχνει συνεπώς ότι οι εξαγωγές πετρελαίου έχουν σχεδόν αποσυνδεθεί από τις αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των υπόλοιπων δυτικών οικονομιών.

Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι η Μόσχα έχει ξεπεράσει όλες τις συνέπειες των κυρώσεων. Αντιμετωπίζει υψηλότερο μεταφορικό κόστος, περιορισμούς σε ασφαλιστικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, καθώς και δυσκολίες στην πρόσβαση σε δυτική τεχνολογία. Αποδεικνύει, όμως, ότι κατάφερε να αναδιαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό το πελατολόγιό της. Αντί να εξαφανιστεί από την αγορά, το ρωσικό πετρέλαιο ακολούθησε νέες διαδρομές, μεταφέροντας το κέντρο βάρους του ενεργειακού εμπορίου από τη Δύση προς την Ανατολή. Μέχρι νεωτέρας…