Τα μεγάλα εικαστικά ραντεβού του φθινοπώρου

Μεγάλες αναδρομικές, σπάνιες συναντήσεις έργων, συλλογές που βγαίνουν για πρώτη φορά στο φως και διάλογοι ανάμεσα σε κορυφαίους καλλιτέχνες διαμορφώνουν ένα πλούσιο εικαστικό φθινόπωρο στην Ευρώπη.

Από τους πρωτοπόρους του μοντερνισμού και της αφαίρεσης έως τους μεγάλους φωτογράφους και τους πιο ανατρεπτικούς δημιουργούς της σύγχρονης τέχνης, το φθινόπωρο του 2026 προσφέρει πολλές αφορμές για ένα ταξίδι στην ευρωπαϊκή καλλιτεχνική ιστορία, ενώ ο ελληνικός εκθεσιακός χάρτης υποδέχεται τη νέα σεζόν με προτάσεις που καλύπτουν ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα, από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη δημιουργία.

Παρίσι

Πολ Σεζάν – Γκραν Παλέ: Εβδομήντα έργα του Πολ Σεζάν παρουσιάζονται σε διάλογο με 80 αριστουργήματα των Πάμπλο Πικάσο, Ανρί Ματίς, Πιτ Μοντριάν, μεταξύ άλλων, αναδεικνύοντας πώς η ριζοσπαστική του ματιά άνοιξε τον δρόμο για την αφαίρεση και την πρωτοπορία. Από 23 Σεπτεμβρίου έως 17 Ιανουαρίου 2026.

Αντι Γουόρχολ – Μουσείο του Λουξεμβούργου: Στη λιγότερο προβεβλημένη πτυχή του Pop Art σταρ – το σχέδιο – εστιάζει η έκθεση «Αντι Γουόρχολ – η γραμμή και η εικόνα». Μέσα από περίπου 150 σχέδια, καθώς και μεταξοτυπίες, φωτογραφίες και έγγραφα αναδεικνύεται ο τρόπος που το εμπορικό  του σχέδιο μετατράπηκε σε υψηλή τέχνη. Από 16 Σεπτεμβρίου έως 10 Ιανουαρίου 2027.

Μονέ – Μουσείο της Ορανζερί: Με περίπου 40 αριστουργήματα του Κλοντ Μονέ και μέσα από συγκεκριμένες σειρές έργων όπως οι «Θημωνιές», οι «Λεύκες» και τα «Νούφαρα» αναδεικνύεται ο τρόπος που ζωγράφιζε το ίδιο τοπίο σε διαφορετικές ώρες της ημέρας και εποχές του χρόνου. Από 30 Σεπτεμβρίου έως 25 Ιανουαρίου 2027.

Βίνσεντ βαν Γκογκ και Πολ Γκογκέν – Ιδρυμα Λουί Βιτόν: Για πρώτη φορά έπειτα από έναν αιώνα, επανενώνονται περισσότερα από 250 έργα από τη συλλογή του Γκιστάβ Φαγιέ, μεταξύ αυτών 10 έργα του Βίνσεντ βαν Γκογκ, 78 του Πολ Γκογκέν και σπάνιες δημιουργίες των Ντεγκά, Σεζάν, Τουλούζ-Λοτρέκ, Ρενουάρ και Ματίς. Μαζί και 325 έργα του συλλέκτη (πίνακες, χαλιά, κεραμικά και αντικείμενα ντιζάιν) με τα περισσότερα να μην έχουν εκτεθεί ποτέ. Από 9 Οκτωβρίου έως 8 Μαρτίου 2027.

Ισπανικός Χρυσός Αιώνας – Λούβρο: Μνημειώδες αφιέρωμα στον ισπανικό Χρυσό Αιώνα, στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται η μεγάλη αναδρομική έκθεση του Φρανθίσκο ντε Θουρμπαράν, με 65 εμβληματικά αριστουργήματα που αναδεικνύουν τον θρησκευτικό μυστικισμό και τη δύναμη του σκιοφωτισμού. Μια παράλληλη έκθεση φέρνει στο φως σπάνια, πολύχρωμα ξύλινα γλυπτά του 17ου αιώνα, προσφέροντας μια θεατρική εμπειρία της ισπανικής μπαρόκ τέχνης. Από 7 Οκτωβρίου έως 25 Ιανουαρίου 2027.

Θυμήσου με – Bourse de Commerce – Συλλογή Πινό:

Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την εφεύρεση της φωτογραφίας, η έκθεση συγκεντρώνει περίπου 700 έργα από περισσότερους από 70 κορυφαίους καλλιτέχνες – μεταξύ άλλων Λι Μίλερ, Σίντι Σέρμαν, Ανι Λίμποβιτς, Μαν Ρέι, που ανήκουν στη συλλογή Πινό. Από 7 Οκτωβρίου 2026 έως 18 Ιανουαρίου 2027.

Λονδίνο

Γιαν Βαν Αϊκ – Εθνική Πινακοθήκη: Για πρώτη φορά στην ιστορία συγκεντρώνονται και τα εννέα σωζόμενα πορτρέτα του σπουδαιότερου φλαμανδού δασκάλου, ώστε να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο επανεφηύρε το είδος της προσωπογραφίας. Από 21 Νοεμβρίου έως 11 Απριλίου 2027.

Ζωγραφίζοντας τη γαλλική Ριβιέρα – Βασιλική Ακαδημία Τεχνών: Περιλαμβάνοντας περισσότερα από 160 έργα (ζωγραφική, γλυπτά, αφίσες εποχής και φιλμ), η έκθεση καλύπτει σχεδόν έναν αιώνα (1870-1960), εξερευνώντας πώς το μεσογειακό φως και το τοπίο της Κυανής Ακτής λειτούργησαν ως καταλύτες για τους ιμπρεσιονιστές, τους φοβιστές και τους μοντερνιστές, επανακαθορίζοντας την πορεία της μοντέρνας τέχνης. Από 2 Οκτωβρίου 2026 έως 31 Ιανουαρίου 2027.

Τιμ Γουόκερ – Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων: Με περίπου 250 νέα, ανέκδοτα πορτρέτα που δημιουργήθηκαν σε διάστημα πέντε ετών, η έκθεση παρουσιάζει τον οραματικό φωτογραφικό κόσμο του κορυφαίου βρετανού δημιουργού, που χρησιμοποιεί τη γλώσσα της μυθολογίας και του σουρεαλισμού, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στη φαντασία, την πολιτική διαμαρτυρία και την τέχνη. Από 9 Οκτωβρίου έως 7 Φεβρουαρίου 2027.

Αμστερνταμ

Γιαγιόι Κουσάμα – Μουσείο Στέντελικ: Η μεγάλη αναδρομική έκθεση της Γιαγιόι Κουσάμα λειτουργεί ως μεταθανάτιος φόρος τιμής στη σπουδαία της κληρονομιά με χαρακτηριστικά έργα της – ζωγραφική γλυπτά, εγκαταστάσεις και τα διάσημα Infinity Mirror Rooms – από τις επτά δεκαετίες της καλλιτεχνικής της διαδρομής. Από 11 Σεπτεμβρίου έως 17 Ιανουαρίου 2027.

Βίλεμ Ντε Κούνινγκ – Ρέικσμιουζέουμ: Εκατό χρόνια αφότου έφυγε ως λαθρεπιβάτης από το Ρότερνταμ, κυνηγώντας το αμερικανικό όνειρο, ο Βίλεμ ντε Κούνινγκ  επιστρέφει στην πατρίδα του με τη μεγαλύτερη έκθεση που του έχει αφιερωθεί στην Ευρώπη εδώ και 40 χρόνια με περισσότερα από 120 έργα (ζωγραφική, γλυπτά και σχέδια). Από 9 Οκτωβρίου έως 17 Ιανουαρίου 2027.

Ανρί Ματίς – H’ART Museum: Ογδόντα αριστουργήματα από τις σπάνιες συλλογές του Κέντρου Πομπιντού του Παρισιού – ζωγραφική σχέδια, γλυπτά και κολάζ –  συνθέτουν μια ολοκληρωμένη αναδρομική παρουσίαση του ηγέτη του φοβισμού από τα πρώτα του βήματα το 1900 έως τις ύστερες δημιουργίες του και σε διάλογο με μεγάλους δημιουργούς του 20ού αι., όπως οι Πάμπλο Πικάσο, Μαρκ Ρόθκο και Μπαρνέτ Νιούμαν. Από 3 Οκτωβρίου έως 14 Φεβρουαρίου.

Βασιλεία

Αστερισμοί – Ιδρυμα Μπεγιελέρ: Κλοντ Μονέ, Πάμπλο Πικάσο, Αλεξάντερ Κάλντερ, Μαρκ Ρόθκο και Λουίζ Μπουρζουά είναι μερικοί μόνο από τους καλλιτέχνες που υπογράφουν τα έργα της ιστορικής έκθεσης που εγκαινιάζεται στο Ιδρυμα Μπεγιελέρ, με την οποία έρχονται για πρώτη φορά σε διάλογο τα κτίρια του ιδρύματος, έργα δύο κορυφαίων αρχιτεκτόνων, του Ρέντσο Πιάνο και του Πέτερ Τσούμπτορ. Για την περίσταση, περίπου 230 αριστουργήματα της μόνιμης συλλογής απλώνονται και στους δύο χώρους, αλλά και στο νέο πάρκο που ανοίγει για το κοινό. Φθινόπωρο 2026 – Φθινόπωρο 2027.

Ρώμη

Παντόρμο – Σκουντέριε ντελ Κουιρινάλε: Μια σπάνια μονογραφική έκθεση αφιερωμένη σε έναν από τους πιο αντισυμβατικούς και ιδιοφυείς ζωγράφους της ιταλικής Αναγέννησης, τον Ποντόρμο αναδεικνύει πώς κατάφερε με την εκφραστική παραμόρφωση των μορφών και τη δραματική χρήση των χρωμάτων, να ανοίξει τον δρόμο για τη μοντέρνα τέχνη. Από 9 Οκτωβρίου έως 7 Φεβρουαρίου 2027.

Καντίνσκι – Παλάτσο Μποναπάρτε: Η μεγαλύτερη αναδρομική έκθεση που έχει διοργανωθεί στη Ρώμη τα τελευταία 25 χρόνια για τον «πατέρα της αφηρημένης τέχνης» συγκεντρώνει περισσότερα από 70  έργα, φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα, προερχόμενα κυρίως από τις σπάνιες συλλογές του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού. Από 15 Σεπτεμβρίου έως 14 Φεβρουαρίου 2027.

Πάρμα

Μαν Ρέι – Ιδρυμα Μανιάνι-Ρόλα: Η πλέον ολοκληρωμένη αναδρομική παρουσίαση του καλλιτέχνη στην Ιταλία, συγκεντρώνοντας περισσότερα από 250 έργα, μεταξύ των οποίων φωτογραφίες, ζωγραφικά έργα, γλυπτά, αντικείμενα design, βιβλία και ταινίες, αναδεικνύοντας τους πειραματισμούς και την αποδόμηση της πραγματικότητας από τον σπουδαίο ντανταϊστή που κατέρριψε τα όρια ανάμεσα στις τέχνες. Από  12 Σεπτεμβρίου  έως 13 Δεκεμβρίου 2026.

Μαδρίτη

Νταλί – Εθνικό Μουσείο Τίσεν – Μπορνεμίσα: Τη σχεδόν εμμονική σχέση του Σαλβαδόρ Νταλί με τα γραπτά του Ζίγκμουντ Φρόιντ, η οποία κορυφώθηκε με την ιστορική τους συνάντηση το 1938, διερευνά η έκθεση που εκτός από έργα του κορυφαίου σουρεαλιστή περιλαμβάνει έργα και σχέδια των Πάμπλο Πικάσο, Μαξ Ερνστ, Ιβ Τανγκί, Ζαν Αρπ και Χουάν Μιρό, καθώς και σπάνιο αρχειακό υλικό του Φρόιντ. Από 20 Οκτωβρίου έως 24 Ιανουαρίου 2027.

Βερολίνο

Μαουρίτσιο Κατελάν – Νέα Εθνική Πινακοθήκη: Τα γλυπτά και οι εγκαταστάσεις του ιταλού προβοκάτορα της τέχνης με το αιχμηρό χιούμορ σχολιάζουν τη ματαιότητα της σύγχρονης τέχνης και της εξουσίας, δημιουργώντας μια καθηλωτική αντίθεση με την αυστηρή, ορθολογική αρχιτεκτονική του μουσείου. Από 10 Σεπτεμβρίου έως 7 Μαρτίου 2027.

Από τον Νικηφόρο Λύτρα έως τον Κ. Βήτα

Εθνική Πινακοθήκη: Μια μεγάλη παρουσίαση του έργου του Νικηφόρου Λύτρα, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου και μορφή-κλειδί της νεοελληνικής ζωγραφικής, ετοιμάζει η Εθνική Πινακοθήκη. Προσωπογραφίες, ιστορικές και μυθολογικές σκηνές, νεκρές φύσεις και ηθογραφικές παραστάσεις αποτυπώνουν την εξέλιξη της ζωγραφικής του, από την ακαδημαϊκή παράδοση έως τη μεγαλύτερη ελευθερία των ύστερων έργων του. Από τον Δεκέμβριο.

Μουσείο Ακρόπολης: Περίπου 200 αρχαιότητες από την Παλαιολιθική Εποχή έως τον 4ο αι. μ.Χ. θα επιτρέψουν στο ελληνικό κοινό να γνωρίσει την αρχαία Αρμενία, με έμφαση σε ένα από τα γοητευτικότερα κεφάλαια του πολιτισμού της Αρμενίας, της περιόδου της Urartu, που ανοίγει «παράθυρα» προς τους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής και του Αιγαίου στην πρώιμη εποχή του Σιδήρου. Από τα μέσα Νοεμβρίου έως την άνοιξη του 2027

ΕΜΣΤ: Το μουσείο που μπήκε στη βραχεία λίστα για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων (τα αποτέλεσματα στις 26/9) προγραμματίζει να παρουσιάσει εκθέσεις των Χέρα Μπουγιουκταστσιγιάν και Δέσποινα Μεϊμάρογλου. Οι δύο σημαντικές κοσμοπολίτισσες καλλιτέχνιδες με ελληνικές ρίζες παρουσιάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις στη μνήμη, την ιστορία και τη διαμόρφωση της σύγχρονης πραγματικότητας. Η πρώτη διερευνά τη μνήμη, την απώλεια και τις αόρατες ιστορίες που εγγράφονται στο αστικό τοπίο, ενώ η δεύτερη εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα μαζικής ενημέρωσης κατασκευάζουν και αναπαριστούν την πραγματικότητα. Από 10 Δεκεμβρίου.

Ιδρυμα Γουλανδρή: Στην καθοριστική περίοδο που διαμόρφωσε βαθιά την πολιτιστική και κοινωνική ιστορία της Ευρώπης με επίκεντρο το Παρίσι, στην Μπελ Επόκ, είναι αφιερωμένη η έκθεση που περιλαμβάνει περί τα 90 έργα καλλιτεχνών όπως οι Ανρί Τουλούζ-Λοτρέκ, Αλφόνς Μούχα, Πιερ Μπονάρ, Φελίξ Βαλοτόν. Από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 15 Φεβρουαρίου 2027.

Μουσείο Μπενάκη: Εκατοντάδες έργα – ελαιογραφίες, ακρυλικά, σχέδια και μακέτες που καλύπτουν 65 χρόνια δημιουργικής πορείας του ζωγράφου και ακαδημαϊκού Αλέκου Λεβίδη θα αναδείξουν τον διαρκή εικαστικό του διάλογο με την αρχαία ελληνική ζωγραφική παράδοση, τον μύθο, την αρχιτεκτονική και τη λογοτεχνία. Από 8 Οκτωβρίου έως 14 Φεβρουαρίου 2027.

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: Η νέα τοποειδική έκθεση της Δανάης Στράτου θα φιλοξενηθεί στον εναλλακτικό χώρο της Υπηρεσιακής Αυλής, όπου θα δεσπόζουν τρεις εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, πλαισιωμένες από γλυπτικές αποδόσεις ενός βότσαλου από τις Αφάλες της Ιθάκης και ένα υποβλητικό ηχοτοπίο. Από 8 Οκτωβρίου έως 31 Ιανουαρίου 2027.

ΚΠΙΣΝ: Την περιμετρική διαδρομή του Πάρκου Σταύρος Νιάρχος θα «καταλάβει» η φωτογραφική εγκατάσταση εξωτερικού χώρου του διεθνώς αναγνωρισμένου αμερικανού φωτογράφου Μουσταφά Αμπντουλαζίζ. Θεματικά εστιάζει στην παγκόσμια κρίση του νερού, καταγράφοντας τη σχέση του ανθρώπου με τους υδάτινους πόρους, τη λειψυδρία και την κλιματική αλλαγή. Από 19 Σεπτεμβρίου έως 8 Νοεμβρίου 2027.

Ιδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη: Αφιερωμένη στο ριζοσπαστικό όραμα και στο έργο του αρχιτέκτονα και στοχαστή Χρήστου Παπούλια, δύο χρόνια μετά τον θάνατό του, είναι η έκθεση. Στόχος της να αναδείξει τον διάλογο και τις συνεργασίες του Παπούλια με καλλιτέχνες όπως ο Γιάννης Κουνέλλης, ο Μικαλάντζελο Πιστολέτο, ο Γιώργος Χατζημιχάλης και ο Γιώργος Λάππας. Από 6 Οκτωβρίου έως 21 Φεβρουαρίου 2027.

MOMus – Moυσείο Σύγχρονης Τέχνης: Μια άγνωστη πτυχή του συνθέτη ηλεκτρονικής μουσικής και τραγουδοποιού Κ. Βήτα, εκείνη του ζωγράφου, αποκαλύπτεται με την πρώτη έκθεση έργων του, που διοργανώνεται στο πλαίσιο 61ών Δημητρίων. Από 1η Οκτωβρίου έως 31 Ιανουαρίου 2027