Πόλεμος στους αιθέρες: Μπορούν τα ουκρανικά drones να «σφραγίσουν» τον ρωσικό εναέριο χώρο; «Καμπανάκι» για τις αερομεταφορές

Ο πόλεμος στην Ουκρανία περνά σε μια νέα, αχαρτογράφητη φάση, μεταφέροντας το μέτωπο απευθείας στους αιθέρες της Ρωσίας. Με τα ουκρανικά drones να προκαλούν συνεχή αναταραχή στις ρωσικές αεροπορικές υποδομές, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξαπέλυσε μια ευθεία προειδοποίηση προς τις διεθνείς αγορές: «Θα υπάρχουν drones στους ουρανούς της Ρωσίας – αεροπορικές εταιρείες και ασφαλιστικές οφείλουν να το λάβουν σοβαρά υπόψη».

Η αντίδραση του Κρεμλίνου ήταν άμεση και οργισμένη, με τον Βλαντίμιρ Πούτιν να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις του Ουκρανού Προέδρου ως «ευθεία κήρυξη κρατικής τρομοκρατίας».

Πίσω όμως από τον πόλεμο των εντυπώσεων, προκύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα που ανησυχεί τις παγκόσμιες αερομεταφορές: Μπορεί πράγματι η Ουκρανία να επιβάλει μια άτυπη «ζώνη απαγόρευσης πτήσεων» πάνω από τη Ρωσία, και τι θα σήμαινε αυτό για τη διεθνή αεροπλοΐα;

Τις τελευταίες εβδομάδες, τα ουκρανικά drones έχουν αυξήσει τις απειλές και διακοπές στις πτήσεις στα ρωσικά αεροδρόμια. Η Ρωσία, εντείνοντας τη χρήση βαλλιστικών πυραύλων κατά της Ουκρανίας, έχει υποχρεώσει το Κίεβο να ανταποκριθεί με χτυπήματα σε ρωσικές υποδομές, αποθήκες πετρελαίου και λιμάνια, ακόμη και σε αποθήκες ηλεκτρονικού εμπορίου εντός ρωσικού εδάφους.

Σε πρόσφατο νυχτερινό του διάγγελμα, ο Ουκρανός πρόεδρος προειδοποίησε: «Θέλουμε να προειδοποιήσουμε κάθε αεροπορική εταιρεία που χρησιμοποιεί τον ρωσικό εναέριο χώρο, κάθε ασφαλιστική και όσους χρησιμοποιούν τα βασικά αεροδρόμια της Ρωσίας: ο ρωσικός εναέριος χώρος γίνεται εντελώς επικίνδυνος».

Ο ίδιος διευκρίνισε πως «η Ουκρανία δεν απειλεί την πολιτική αεροπλοΐα – ούτε ένα πολιτικό αεροσκάφος. Απλώς θα υπάρχουν drones στους ρωσικούς ουρανούς σε κλίμακα που πρέπει να ληφθεί υπόψη».

Η αύξηση της παρουσίας drones στον εναέριο χώρο της Ρωσίας έχει οδηγήσει σε προσωρινές απαγορεύσεις πτήσεων και καθυστερήσεις σε αεροδρόμια, ειδικά γύρω από τη Μόσχα. Σύμφωνα με το Al Jazeera, η εμβέλεια αυτών των drones αυξάνεται συνεχώς, φτάνοντας πλέον έως και 1.750 χιλιόμετρα, με επιθέσεις να σημειώνονται ακόμα και στο Ομσκ, 2.500 χιλιόμετρα από τα ουκρανικά σύνορα.

Η εταιρεία Osprey Flight Solutions αναφέρει ότι η Ουκρανία εκτοξεύει περισσότερα από 500 drones ημερησίως, με κάποιες μέρες να ξεπερνούν τα 1.000. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα συχνές και παρατεταμένες διακοπές λειτουργίας ρωσικών αεροδρομίων, ενώ ο μέσος όρος κλεισίματος αεροδρομίων στη Ρωσία φτάνει τα 30 την ημέρα από την αρχή του πολέμου.

Επιπτώσεις στις αεροπορικές εταιρείες και τους επιβάτες

Πριν τον Φεβρουάριο του 2022, η διέλευση πάνω από τη Σιβηρία αποτελούσε τη συντομότερη διαδρομή μεταξύ Ευρώπης και Βορειοανατολικής Ασίας, με περισσότερες από 360.000 πτήσεις ετησίως. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ευρωπαϊκές και αμερικανικές αεροπορικές απέφυγαν αυτόν τον εναέριο χώρο, οδηγώντας σε αυξήσεις χρόνου πτήσης κατά δύο έως τέσσερις ώρες για πολλές διαδρομές, ενώ η διαδρομή Ελσίνκι-Τόκιο, για παράδειγμα, αυξήθηκε από εννέα σε δεκατρείς ώρες.

Αυτή η παράκαμψη έχει ανεβάσει το κόστος των εισιτηρίων, τα λειτουργικά έξοδα και έχει επηρεάσει τα προγράμματα των πληρωμάτων και τη χρήση των αεροσκαφών σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό δίκτυο μεγάλων αποστάσεων.

Παρά τον πόλεμο, αεροπορικές από χώρες όπως η Κίνα, η Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλα κράτη του Κόλπου συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τον ρωσικό εναέριο χώρο. Οι αμερικανικές εταιρείες διαμαρτύρονται ότι οι κινεζικές αεροπορικές έχουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα λόγω των ταχύτερων διαδρομών και χαμηλότερων λειτουργικών εξόδων.

Εάν ο ρωσικός εναέριος χώρος κλείσει και για αυτές τις εταιρείες, το πλεονέκτημα αυτό θα εξαφανιστεί. Η Turkish Airlines, εκμεταλλευόμενη την ουδετερότητα, έχει καθιερώσει την Κωνσταντινούπολη ως βασικό κόμβο για δρομολόγια που οι δυτικές εταιρείες δεν μπορούν πλέον να εξυπηρετήσουν απευθείας.

Παράλληλα, οι ινδικές εταιρείες, κυρίως η Air India, βασίζονται στον ρωσικό εναέριο χώρο για αποδοτικές διαδρομές μεταξύ Δελχί-Λονδίνου και Δελχί-Νέας Υόρκης. Οι αερομεταφορείς του Κόλπου, αντίθετα, δεν εξαρτώνται τόσο πολύ από τον ρωσικό εναέριο χώρο, και ενδεχόμενο ευρύτερο κλείσιμο θα ενίσχυε το μοντέλο των hubs στην περιοχή του Κόλπου, καθώς η εναέρια κυκλοφορία θα μεταφερόταν νοτιότερα.