Σάντρα Χούλερ στα «ΝΕΑ»: Το ρεζερβουάρ συναισθημάτων είναι το ίδιο για όλους»

Οταν, στην αρχή αυτής της συζήτησης, η Σάντρα Χούλερ άκουσε ότι ο σκηνοθέτης της στην «Πατρίδα», ο Πάβελ Παβλικόφσκι, ανέφερε ότι η ταινία τους έχει στοιχεία ελληνικής τραγωδίας, η πρώτη αντίδρασή της ήταν «δεν είπε σ’ εμάς κάτι τέτοιο». Στη συνέχεια όμως, το σκέφτηκε λίγο παραπάνω και συμφώνησε. «Ναι, η σοβαρότητα των καταστάσεων που αυτή η ταινία περιγράφει, μπορεί να σε φέρει στο σημείο να κάνεις μια τέτοια σύνδεση. Είναι μια σύνθετη ιστορία που την ίδια ώρα δείχνει πολύ απλή· θα έλεγα όσο κάθεσαι μαζί της, τόσο τη νιώθεις να αλλάζει».

Βρισκόμαστε στον κήπο του ξενοδοχείου Resideal των Καννών, είναι Μάιος και η «Πατρίδα» έχει μόλις προβληθεί εντός διαγωνιστικού τμήματος στο φεστιβάλ της πόλης και έχει συγκεντρώσει εγκωμιαστικά, ως επί το πλείστον, σχόλια. Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που συναντώ τη Σάντρα Χούλερ· στο ίδιο φεστιβάλ είχαμε μιλήσει για την «Ανατομία μιας πτώσης», ταινία που το 2023 κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα και οδήγησε την ίδια τη Χούλερ στις υποψηφιότητες των Οσκαρ, ενώ φέτος την είδα από κοντά και στο Βερολίνο για την ταινία «Rose» για την οποία η ηθοποιός κέρδισε το βραβείο ερμηνείας.

Με την «Πατρίδα» ο Πάβελ Παβλικόφσκι επιστρέφει στην ημιδιαλυμένη Γερμανία του 1949 και μιλά για μια άλλη επιστροφή: του Τόμας Μαν (Χανς Τσίσχλερ) στη Γερμανία, την οποία εγκατέλειψε για το εξωτερικό – αρχικά σε άλλες χώρες της Ευρώπης, αργότερα στις ΗΠΑ – όταν ο Αδόλφος Χίτλερ ήρθε στην εξουσία. Σε αυτό το ταξίδι του γυρισμού τον συνοδεύει η κόρη του Ερικα, που υποδύεται η Χούλερ, όμως αυτή η επιστροφή θα είναι πολύ πιο περίπλοκη, καθώς στη μέση βρίσκεται και ο γιος του συγγραφέα, επίσης συγγραφέας Κλάους Μαν (Αουγκούστους Ντιλ), με τον οποίο ο Τόμας Μαν δεν μπόρεσε ποτέ να επικοινωνήσει. Η αυτοκτονία του Κλάους Μαν την ίδια περίοδο της επιστροφής του πατέρα του στη μητέρα πατρίδα θα παίξει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας της ταινίας.

«Μου άρεσε ο αυθορμητισμός και η δυναμική συμπεριφορά της», είπε η Χούλερ, «εκτίμησα το γεγονός ότι η Ερικα “δεν μασά τα λόγια της”, ούτε με τον πατέρα της, ούτε με τον οποιονδήποτε. Βεβαίως, εγώ δεν θα χαστούκιζα ποτέ άνθρωπο όπως κάνει εκείνη, όμως ορισμένες φορές δεν ξέρουμε πώς να αντιδράσουμε κάτω από περίεργες συνθήκες. Αλλά ακόμα και αυτή η κίνηση δηλώνει τον χαρακτήρα της, το ότι δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί της μπροστά στην αδικία ή αυτό που εκείνη θεωρεί σωστό».

«Αντιμετώπισα την Ερικα Μαν ως μια γυναίκα ελεύθερης βούλησης και με την ικανότητα να λαμβάνει αποφάσεις» συνέχισε. «Είναι ένα πολύ μοναχικό άτομο που ποτέ δεν παραπονιέται για αυτό και νομίζω ότι αυτό που κατά βάθος θέλει, είναι ο πατέρας της να δείξει τη θλίψη του. Επίσης, είναι ένα άτομο που δεν θα παραπονιόταν ποτέ για κάτι. Το ίδιο και ο πατέρας της. Τα πράγματα είναι αυτά που είναι και δεν μπορείς να κάνεις κάτι διαφορετικό. Αυτό μου άρεσε πολύ. Η αξιοπρέπεια που οφείλουμε να διατηρούμε απέναντι σε ένα πρόβλημα είναι κάτι που ίσως λείπει από όλους μας σήμερα».

Ο Παβλικόφσκι εμπνεύστηκε από την αληθινή ιστορία του Μαν και της επιστροφής στην πατρίδα του, όμως συγχρόνως δούλεψε πάνω στο θέμα κάνοντας αρκετές αυθαιρεσίες, «παίζοντας» θα ήταν μια προτιμότερη λέξη ανάμεσα στη φαντασία και στην πραγματικότητα. Το πρώτο ταξίδι της επιστροφής του Μαν στη Γερμανία δεν έγινε με την κόρη του αλλά με έναν οδηγό και είχε πολύ μεγαλύτερη διάρκεια από αυτήν που βλέπουμε στην ταινία.

«Η όλη διαδικασία και το γεγονός ότι τα γυρίσματα έγιναν σχεδόν εξ ολοκλήρου στην Πολωνία, την πατρίδα του Πάβελ, μας έδωσε την αίσθηση μιας παράξενης επίσκεψης στην Ιστορία», είπε η Χούλερ, που παρεμπιπτόντως ποτέ δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με το έργο του Τόμας Μαν, πέρα από τη διδαχή στο σχολείο. «Μόλις πρόσφατα άρχισα να διαβάζω τους λόγους που έδινε μέσω του BBC για τους γερμανούς ακροατές. Δεν είχα ιδέα ότι μπορούσε να γράψει κατ’ αυτόν τον τρόπο, πίστευα πάντα ότι ήταν πολύ συγκρατημένος και κλειστός. Ομως αυτοί οι λόγοι είναι τόσο συναισθηματικοί που πραγματικά σε τσακίζουν. Θεωρώ ότι θα μπορούσαν να είναι πηγή έμπνευσης για τους σημερινούς ανθρώπους».

Σιωπή και παρατήρηση

Το σενάριο της «Πατρίδας» δεν υπερβαίνει τις 60 σελίδες οπότε η Χούλερ, όπως όλοι οι ηθοποιοί, ήξερε ότι θα υπήρχαν μεγάλες περίοδοι σιωπής και παρατήρησης από τους ηθοποιούς.

«Ενα από τα χαρίσματα αυτής της ταινίας είναι το πώς κοιτάς τον κόσμο» είπε η ηθοποιός. «Και το πώς αυτή η παρατήρηση επηρεάζει την ψυχή σου. Αυτό σημαίνει ότι όλοι γνωρίζαμε ότι θα περνούσαμε πολύ χρόνο μπροστά στον φακό στις σκέψεις μας. Και το γεγονός ότι η ταινία είχε πολλές τεχνικές προκλήσεις, όπως για παράδειγμα το ότι είναι ασπρόμαυρη, μας έκανε να νιώθουμε ότι οι κινήσεις μας θα έπρεπε να είναι περισσότερο εσωτερικές και όχι εξωτερικές. Και αυτό μου άρεσε πολύ».

Η Σάντρα Χούλερ θεωρεί ότι κάθε Γερμανός θα πρέπει να έχει υπόψη του το βάρος της Ιστορίας και το τι σήμανε η Γερμανία για τον υπόλοιπο κόσμο την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι έχει βάλει την καριέρα της μέσα σε αυτό το πλαίσιο ευθύνης. «Οι επιλογές μου έχουν να κάνουν με την ποιότητα της ιστορίας που καλούμαι να αφηγηθώ ως ηθοποιός» είπε.

Πάντως για τη γερμανίδα ηθοποιό «το ρεζερβουάρ συναισθημάτων είναι το ίδιο για όλους», πράγμα που σημαίνει ότι ακόμα και άνθρωποι που δεν έχουν καμία σχέση με τον Τόμας Μαν ή με τη Γερμανία της εποχής που η «Πατρίδα» αναφέρεται, θα νιώσουν το ίδιο. «Τα τραύματα που άφησε πίσω του ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος είναι τεράστια, όχι μόνο στους συμπατριώτες μου αλλά σε όλον τον κόσμο. Ταινίες όπως η “Πατρίδα” ασχολούνται με αυτό το ζήτημα, χωρίς όμως να το κάνουν επί τούτου, σαν να είναι στρατευμένες. Με τον Πάβελ δεν συζητήσαμε ποτέ για εκείνη την περίοδο, όμως κατά κάποιον τρόπο ήταν σαν τη ζούσαμε. Είναι ωραίο να καταλαβαίνεις για ποιο πράγμα μιλάς χωρίς να μιλάς για αυτό».