Ερολ Μασκ: Ο σκοτεινός πατέρας πίσω από τον ισχυρότερο γιο του κόσμου

Ο Ερολ Μασκ έχει το επίθετο που ανοίγει όλες τις πόρτες. Και μια ιστορία που κάνει πολλούς να θέλουν να τις κλείσουν. Είναι ο πατέρας του Ιλον Μασκ. Ο άνθρωπος που υπήρξε το πρώτο πρότυπο, ο πρώτος αντίπαλος και, ίσως, η βαθύτερη πληγή του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο.

Στα 80 του χρόνια παραμένει επιβλητικός. Ψηλός, ευγενικός, με φωτεινά γαλάζια μάτια και αφοπλιστικό χαμόγελο. Μιλάει αργά, αλλά δύσκολα διακόπτεται. Δεν θυμίζει εκ πρώτης όψεως τον άνδρα που ο ίδιος ο γιος του περιέγραψε ως μια προσωπικότητα «Τζέκιλ και Χάιντ». Ούτε εκείνον για τον οποίο ο Ιλον είχε πει ότι έχει διαπράξει σχεδόν «κάθε κακό που μπορεί να φανταστεί κανείς».

Η μεταξύ τους σχέση δεν υπήρξε ποτέ συνηθισμένη. Ούτε πραγματικά πατρική. Η φράση του Ερολ συμπυκνώνει τα πάντα: «Είμαι ο πατέρας του, όχι ο φίλος του». Οταν ο Ιλον ήταν 12 ετών, ένας συμμαθητής του τον ξυλοκόπησε τόσο άγρια ώστε χρειάστηκε να νοσηλευτεί για μία εβδομάδα. Ο Ερολ δεν τον παρηγόρησε. Τον επέπληξε. Αυτή ήταν η αντίληψή του για την ανατροφή: πειθαρχία, σκληρότητα, καμία ανοχή στην αδυναμία.

Ο ίδιος μεγάλωσε σε μια βίαιη Νότια Αφρική, όπου, όπως λέει, οι ξυλοδαρμοί αποτελούσαν μέρος της καθημερινότητας. Ο πατέρας του, βετεράνος και κρυπτογράφος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, επέστρεψε ψυχικά διαλυμένος, με τρεμάμενα χέρια και εξάρτηση από το αλκοόλ. Η μητέρα του κράτησε όρθια την οικογένεια δουλεύοντας από μικρή ηλικία. Η βία παραδόθηκε από γενιά σε γενιά σχεδόν ως οικογενειακό κειμήλιο.

Ο Ερολ έγινε μηχανικός, προγραμματιστής και επιχειρηματίας. Ασχολήθηκε με το εμπόριο σμαραγδιών, απέκτησε χρήματα και πρόσφερε στα παιδιά του μια ζωή προνομίων. Ο Ιλον πήγαινε στο σχολείο με Rolls-Royce, διάβαζε τις εγκυκλοπαίδειες του πατέρα του και καταβρόχθιζε βιβλία με φουτουριστικές εφευρέσεις. Στο αγρόκτημα της οικογένειας οδηγούσε μοτοσικλέτες, ίππευε άλογα και κατασκεύαζε αυτοσχέδιους πυραύλους χρησιμοποιώντας χλώριο πισίνας ως καύσιμο. Η εμμονή με την τεχνολογία, η τόλμη και η διάθεση να δοκιμάζει τα όρια δεν γεννήθηκαν στο Silicon Valley. Υπήρχαν ήδη στην Πρετόρια.

Μαζί με την ευφυΐα υπήρχε και ο φόβος. Η Μάγιε Μασκ, πρώτη σύζυγος του Ερολ και μητέρα του Ιλον, έχει περιγράψει έναν βίαιο γάμο. Ο ίδιος αρνείται ότι τη χτύπησε. Η οικογένεια διαλύθηκε όταν ο Ιλον ήταν οκτώ ετών. Αργότερα, το αγόρι επέλεξε να ζήσει με τον πατέρα του. Μια απόφαση για την οποία, όπως έχει πει, μετάνιωσε πικρά.

Το βαθύτερο ρήγμα ήρθε όταν αποκαλύφθηκε ότι ο Ερολ απέκτησε παιδί με τη θετή κόρη του, κατά περίπου τέσσερις δεκαετίες νεότερή του. Δημοσίευμα των «New York Times» παρουσίασε επίσης καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση πέντε παιδιών και θετών παιδιών του, οι οποίες ανάγονται μέχρι το 1993. Ο Ερολ τις απορρίπτει κατηγορηματικά και δεν έχει καταδικαστεί για κανένα σχετικό αδίκημα. Οι σκιές, ωστόσο, δεν έφυγαν ποτέ.

Σήμερα πατέρας και γιος εμφανίζονται λιγότερο απομακρυσμένοι. Ο Ερολ ισχυρίζεται ότι ανταλλάσσουν μηνύματα και κλείνουν τις συνομιλίες τους με τη φράση «σ’ αγαπώ» στα Αφρικάανς. Δεν είναι σαφές αν πρόκειται για συμφιλίωση. Ισως είναι απλώς μια ανακωχή. Οι πολιτικές τους απόψεις, πάντως, έχουν πλησιάσει εντυπωσιακά.

Ο Ερολ δηλώνει θαυμαστής του Βλαντίμιρ Πούτιν. Περιγράφει τη Μόσχα ως την ωραιότερη πρωτεύουσα του κόσμου και υποστηρίζει ότι η Ρωσία είχε δίκιο να εισβάλει στην Ουκρανία. Παρουσιάζει μια χώρα σχεδόν χωρίς έγκλημα, χωρίς αστυνομία, γεμάτη λουλούδια και όμορφους ανθρώπους. Εναν φαντασιακό παράδεισο, χτισμένο πάνω στις βεβαιότητες της προπαγάνδας. Για τον Πούτιν λέει ότι είναι «ταπεινός», χωρίς ίχνος έπαρσης.

Η πολιτική του διαδρομή οδηγεί ακόμη δεξιότερα. Στηρίζει τη Μαρίν Λε Πεν και θεωρεί τον Εμανουέλ Μακρόν εχθρό της Ευρώπης. Υπερασπίζεται τον βρετανό ακροδεξιό ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον και πλήρωσε ο ίδιος το ταξίδι του στη Ρωσία. Συμμερίζεται τη θεωρία ότι η μετανάστευση έχει καταστρέψει τη Βρετανία. Μιλάει για το Λονδίνο σαν μια χαμένη πρωτεύουσα, για δρόμους παραμελημένους και για μια κοινωνία που κατέρρευσε επειδή άνοιξε τις πύλες της στους ξένους.

Οι απόψεις του ξετυλίγονται σαν ατέλειωτος διαδικτυακός λαβύρινθος. Η πανδημία ήταν απάτη. Τα εμβόλια προκαλούν ξαφνικούς θανάτους. Ο Αντονι Φάουτσι θα οδηγηθεί στη φυλακή. Η Μισέλ Ομπάμα είναι άνδρας. Ο Ερολ τα εκφέρει όλα ήρεμα, σχεδόν μειλίχια. Χωρίς οργή. Με τη βεβαιότητα κάποιου που πιστεύει ότι γνωρίζει όσα ο υπόλοιπος κόσμος αδυνατεί να δει.

Και ο Ιλον; Για τον πατέρα του παραμένει παιδί. Ενας ευάλωτος άνδρας που πληγώνεται όταν του λένε ότι οι άνθρωποι τον μισούν. Ενα αγόρι που, παρά τα εργοστάσια, τους δορυφόρους, τους πυραύλους και τα δισεκατομμύρια, εξακολουθεί να στέκεται απέναντι στον πατέρα του ζητώντας κάτι που ίσως δεν πήρε ποτέ.

Ο Ερολ Μασκ δεν είναι απλώς ο πατέρας ενός διάσημου γιου. Είναι το υπόγειο δωμάτιο της προσωπικότητάς του. Εκεί όπου συναντώνται η ιδιοφυΐα και η σκληρότητα, η τεχνολογική φαντασία και η πολιτική εκτροπή, η ανάγκη για αποδοχή και η εμμονή με την ισχύ. Για να καταλάβει κανείς τον Ιλον Μασκ, πρέπει πρώτα να κοιτάξει προς αυτή τη σκιά. Και η σκιά έχει το πρόσωπο του πατέρα του.