Ιταλία: Τέλος στις «ιδιωτικές» παραλίες – Πάνω από 12.000 παραχωρήσεις σε διαγωνισμούς

Η Ιταλία προετοιμάζεται να βάλει οριστικό τέλος στο καθεστώς αυθαιρεσίας και αδιαφάνειας που επικρατεί για δεκαετίες στις ακτές της, καθώς η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι αναγκάζεται να προχωρήσει σε ριζική μεταρρύθμιση του μοντέλου διαχείρισης των παραλιών της χώρας.

Υπό τη διαρκή πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμμόρφωση με τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού, η Ρώμη αποφάσισε να θέσει σε ανοιχτούς δημόσιους διαγωνισμούς περισσότερες από 12.000 ιδιωτικές παραχωρήσεις έως τον Σεπτέμβριο του 2027.

Η ιταλική ακτογραμμή, η οποία εκτείνεται σε 8.000 χιλιόμετρα, αποτελεί ένα από τα πιο κερδοφόρα τουριστικά προϊόντα της χώρας, όμως η ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα τείνει να μετατραπεί σε πολυτέλεια για τους ντόπιους και τους τουρίστες. Σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις, το ποσοστό των ιδιωτικοποιημένων παραλιών ξεπερνά το 42%, ενώ το Υπουργείο

Υποδομών το υπολογίζει στο 33%, συνυπολογίζοντας και τις μη βιώσιμες ή απόκρημνες περιοχές. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η εικόνα παραπέμπει σε ατελείωτες σειρές από ομοιόμορφες ομπρέλες και ξαπλώστρες, με το ημερήσιο κόστος ενοικίασης να ξεπερνά συχνά τα 35 ευρώ.

Το βασικό σημείο τριβής της μεταρρύθμισης έγκειται στην τεράστια οικονομική απόκλιση μεταξύ των εσόδων του κράτους και των κερδών των επιχειρηματιών. Για δεκαετίες, οι concesionari —στην πλειονότητά τους οικογενειακές επιχειρήσεις που κληρονομούσαν τις παραχωρήσεις από γενιά σε γενιά χωρίς διαγωνιστικές διαδικασίες— κατέβαλλαν ευτελή μισθώματα στο δημόσιο ταμείο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το ιταλικό κράτος εισπράττει ετησίως μόλις 80 έως 100 εκατομμύρια ευρώ από τα τέλη παραχώρησης, την ώρα που ο συνολικός τζίρος του κλάδου εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που έχει στηλιτεύσει επανειλημμένα και το Ιταλικό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η Κομισιόν έχει εγκαλέσει την Ιταλία για παραβίαση της ευρωπαϊκής οδηγίας Bolkestein του 2009, η οποία επιβάλλει τη διαφανή και ανταγωνιστική ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων. Το νέο πλαίσιο που εγκρίθηκε ορίζει ότι οι μελλοντικές παραχωρήσεις θα έχουν περιορισμένη διάρκεια από 5 έως 20 έτη, ενώ προβλέπει αποζημιώσεις για τους τωρινούς ιδιοκτήτες με βάση τις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιήσει.

Παρά τις αντιδράσεις των παραδοσιακών διαχειριστών που φοβούνται την είσοδο μεγάλων πολυεθνικών ομίλων και επενδυτικών κεφαλαίων, η μετάβαση σε ένα διαφανές περιβάλλον θεωρείται πλέον αναπόφευκτη για τη διασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και του δημόσιου συμφέροντος.