Συντάξεις: Νέα μάχη για αναδρομικά από την Εισφορά Αλληλεγγύης

Κλιμακώνονται οι αντιδράσεις των συνταξιούχων αλλά και της αντιπολίτευσης για την εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων σε  440.000 συνταξιούχους. Η τύχη του μέτρου κρίνεται στις 7 Οκτωβρίου 2026 σε πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο με μεγάλες πιθανότητες να δικαιωθούν οι  συνταξιούχοι και να ανοίξει νέος γύρος διεκδικήσεων αναδρομικών ποσών. Σύμφωνα με πληροφορίες, είναι θετική η εισήγηση του Επιτρόπου για τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ κατά κλιμάκιο και όχι συνολικά επί ολοκλήρου του ποσού, που, αν γίνει δεκτή, οδηγεί σε μείωση της ΕΑΣ κατά 50%. Οι νομικοί εκτιμούν ότι η ΕΑΣ περικόπτει τις συντάξεις «κατά τρόπο άνισο και αντισυνταγματικό».

Η ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και μέχρι τώρα έχει επιβαρύνει με 10 δισ. ευρώ 440.000 συνταξιούχους, με συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ και επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Υπολογίζεται σε ποσοστά κατά κλιμάκια των 300 ευρώ, με συντελεστές που κυμαίνονται από 3% έως 14%. Η εισφορά υπολογίζεται από το πρώτο ευρώ στο αντίστοιχο ποσοστό και όχι κατά κλιμάκια, όπως γίνεται στη γενική φορολογία, και για τις συντάξεις που χορηγήθηκαν πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, με τον οποίο περικόπηκαν, στο αρχικό ποσό της σύνταξης και όχι στο πραγματικά καταβαλλόμενο μετά την περικοπή της σύνταξης και εκτός πάσης λογικής ότι όχι μόνο δεν εκπίπτει της φορολογίας εισοδήματος το παρακρατηθέν υπέρ ΕΑΣ ποσό, αλλά φορολογείται ως εισόδημα.

Επισημαίνεται ότι οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων αλλά και η αντιπολίτευση ζητούν την αναμόρφωση ή και κατάργηση της ΕΑΣ. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 2026 πάνω από 400.000 συνταξιούχοι (ή οι κληρονόμοι τους) θα χάσουν από την ΕΑΣ συνολικά το ποσό των 888 εκατ. ευρώ (721 εκατ. ευρώ από κύριες συντάξεις και 167 εκατ. ευρώ από επικουρικές), σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, αφού υφίστανται τις περικοπές ύψους 3%-14% και 3%-10%, αντιστοίχως.

Η πιλοτική δίκη

Στο μεταξύ, στις 7 Οκτωβρίου 2026 θα γίνει η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την υπόθεση ενός αιτούντος ιδιώτη αναφορικά με την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.

Κατόπιν αγωγής συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, που την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά άρθρο 88Σ, προσδιορίστηκε για τις 10-06-2026 πιλοτική δίκη με αίτημα την κατάργηση της ΕΑΣ ή τον περιορισμό της κατά τρόπο ορθολογικό, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, είναι θετική η εισήγηση του Επιτρόπου για τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ κατά κλιμάκιο και όχι συνολικά επί ολοκλήρου του ποσού, που, αν γίνει δεκτή, οδηγεί σε μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.

Η δίκη, κατόπιν αιτήματος του Δημοσίου, με τον ισχυρισμό ότι το ΝΣΚ δεν είχε προφτάσει να προετοιμαστεί, μολονότι η αγωγή ασκήθηκε πριν από έξι χρόνια, αναβλήθηκε για τις 07-10-2026. Κατά πληροφορίες, η κυβέρνηση αναμένει την απόφαση του δικαστηρίου για να διαμορφώσει με νόμο εντός του 2027 τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, δηλαδή για το μέλλον και όχι αναδρομικά.

Ετσι, στην περίπτωση που το δικαστήριο κάνει δεκτή ολικά ή μερικά την αγωγή, θα απαιτηθεί για την επιστροφή των ποσών που παράνομα παρακρατήθηκαν ένας καινούργιος κύκλος δικαστικών αγωγών και πολυετής αναμονή, αφού δεν έχουν καταβληθεί ακόμα τα «αναδρομικά», δηλαδή τα ποσά που, με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, κρίθηκε για την προ του 2018 περίοδο ότι παράνομα παρακρατήθηκαν και έπρεπε να επιστραφούν.

Στο πλαίσιο της δίκης αυτής, οι συνταξιούχοι που βρίσκονται υψηλά στην κλίμακα της ΕΑΣ και που πληρώνουν μεγάλες κρατήσεις, ζητούν αυτές να υπολογίζονται όπως η φορολογία, δηλαδή επί της διαφοράς της σύνταξης και όχι σε ολόκληρο το ποσό που ισχύει σήμερα.

Εάν εκδοθεί η δικαστική απόφαση για την ΕΑΣ στις 7 Οκτωβρίου και προκύψουν κάποια συμπεράσματα, τότε ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές στην αρχιτεκτονική της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εντός του 2027 συνδυαστικά με την απόφαση. Και θα φανεί εάν οι κρατήσεις της ΕΑΣ θα μειωθούν και σε τι ποσοστό θα είναι αυτές. Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει να υπολογίζεται η εισφορά στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ.

Παρεμβάσεις

Tην ίδια ώρα στο τραπέζι βρίσκεται ένα σενάριο που προβλέπει απαλλαγή του ποσού έως τα 1.468 ευρώ και επιβολή της εισφοράς μόνο στο υπερβάλλον τμήμα, ενώ εξετάζονται παράλληλα παρεμβάσεις και στην ΕΑΣ των επικουρικών συντάξεων.

Σήμερα η ΕΑΣ  καταλαμβάνει όλο το ποσό της σύνταξης που σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με 2.000 ευρώ σύνταξη πληρώνει την εισφορά της κλίμακας με 6% σε όλο το ποσό, ενώ σύμφωνα με την αγωγή που δικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο θα έπρεπε να έχει εισφορά μόνο στο τμήμα σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ. Αυτή τη θέση, να  επιβάλλεται, δηλαδή η ΕΑΣ με αναλογικό σύστημα και με απαλλασσόμενα ποσά όπως ισχύει με τις φορολογικές κλίμακες, έχει υποστηρίξει ο Συνήγορος του Πολίτη με σχετικό πόρισμά του προς το υπουργείο Εργασίας, πλην όμως οι προτάσεις του δεν υιοθετήθηκαν.