Συνταξιούχοι: Οι εισοδηματικές ενισχύσεις που φέρνουν 4 παρεμβάσεις

Τέσσερις νέες παρεμβάσεις για το 2027, με στόχο την ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων, βρίσκονται στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης και αφορούν αυξήσεις συντάξεων, πλήρη κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, αύξηση του επιδόματος  στους χαμηλοσυνταξιούχους καθώς και αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ). Τονίζεται ότι οι συνταξιούχοι, οι οποίοι εκτός από τα 130 δισ. ευρώ και πλέον, που σωρευτικά έχουν χάσει από το 2010 μέχρι σήμερα, με μνημονιακούς νόμους, που εξακολουθούν ακόμη να ισχύουν, θα χάσουν επιπλέον 3,5 δισ. ευρώ μόνο για το 2026.

Οι νέες παρεμβάσεις αφορούν:

1 Αύξηση συντάξεων. Νέα αύξηση στην εθνική σύνταξη  αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, με τις έως τώρα εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για αναπροσαρμογή που θα κυμανθεί από 2,6% έως 2,9% (μεικτά). Το ακριβές ποσοστό της αύξησης θα καθοριστεί, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, από τον μέσο όρο του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και του πληθωρισμού, με το αποτέλεσμα να διαιρείται διά δύο. Η τελική αύξηση θα πληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2026 σε 2,5 εκατ. συνταξιούχους (με τη σύνταξη του Ιανουαρίου του 2027. Η αναπροσαρμογή της εθνικής σύνταξης δεν αφορά μόνο τους νέους και παλαιούς συνταξιούχους που λαμβάνουν την εθνική σύνταξη, αλλά συμπαρασύρει και μία σειρά άλλων συνταξιοδοτικών παροχών, καθώς αυτές υπολογίζονται με βάση το ύψος της.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

η βασική σύνταξη των πρώην ασφαλισμένων του ΟΓΑ,

οι συντάξεις λόγω θανάτου (συντάξεις χηρείας),

οι συντάξεις αναπηρίας,

το επίδομα – σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων,

οι συντάξεις ομογενών και άλλες παροχές που συνδέονται με το ύψος της εθνικής σύνταξης.

Το ποσοστό της ετήσιας αύξησης δεν αποφασίζεται αυθαίρετα, αλλά προκύπτει από συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο που προβλέπει ο νόμος.

Συγκεκριμένα υπολογίζεται ο μέσος όρος του ετήσιου πληθωρισμού και του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας, το αποτέλεσμα διαιρείται διά δύο και το ποσοστό που προκύπτει εφαρμόζεται στην εθνική σύνταξη.

Εφόσον οι τελικοί οικονομικοί δείκτες κινηθούν υψηλότερα από τις σημερινές εκτιμήσεις, η αύξηση ενδέχεται να διαμορφωθεί πάνω από το 3%. Τα οριστικά ποσά θα «κλειδώσουν» προς το τέλος του 2026, όταν θα υπάρχουν τα τελικά στοιχεία για τον πληθωρισμό και την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Μέχρι τότε, τα ποσά που παρουσιάζονται αποτελούν εκτιμήσεις με βάση τα σημερινά διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, ενώ η εφαρμογή των αυξήσεων προβλέπεται να ξεκινήσει από την 1η Ιανουαρίου 2027.

2  Προσωπική διαφορά. Το τέλος της «προσωπικής διαφοράς», του κόφτη των αυξήσεων για περισσότερους από 671.586 παλαιούς συνταξιούχους, αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027 το τοπίο, καθώς πλέον δεν θα βλέπουν τις αυξήσεις μόνο λογιστικά, αλλά σε υψηλότερο ποσό σύνταξης στον τραπεζικό λογαριασμό τους. Η αλλαγή αφορά κυρίως τους παλαιούς συνταξιούχους, δηλαδή όσους είχαν ήδη συνταξιοδοτηθεί πριν από την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου και εξακολουθούν να εμφανίζουν θετική προσωπική διαφορά μετά τους επανυπολογισμούς των συντάξεών τους.

Η μέση μηνιαία αύξηση υπολογίζεται περίπου στα 44 ευρώ, δηλαδή 528 ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ το όφελος διαφοροποιείται ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο και το ύψος της σύνταξης. Ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι αρκετοί συνταξιούχοι, κυρίως προερχόμενοι από τον πρώην ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ, είχαν προσωπική διαφορά ακόμη και άνω των 300 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς θα απαιτείτο ακόμη και μία δεκαετία διαδοχικών αυξήσεων μέχρι να μηδενιστεί η προσωπική διαφορά και να δουν πραγματική αύξηση στις μηνιαίες αποδοχές τους. Με τη νέα ρύθμιση, η αναμονή αυτή τερματίζεται.

Επισημαίνεται ότι η προσωπική διαφορά θα εξακολουθήσει να εμφανίζεται στα ενημερωτικά σημειώματα των συντάξεων, παραμένοντας «παγωμένη» στο ύψος όπου βρίσκεται σήμερα, χωρίς όμως να αφαιρεί μέρος των αυξήσεων. Αυτό διευκρινίζουν στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης, ξεκαθαρίζοντας πως το ποσό της προσωπικής διαφοράς δεν θα ενσωματωθεί στη σύνταξη. Στην πράξη, οι περίπου 670.000 συνταξιούχοι που συνεχίζουν να έχουν προσωπική διαφορά θα δουν για πρώτη φορά εδώ και χρόνια πραγματικές αυξήσεις στις συντάξεις τους.

3  Επίδομα 300 ευρώ. Τον Νοέμβριο, όταν καταβληθεί η οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ, θα δοθεί σε περίπου 420 χιλ. περισσότερους δικαιούχους. Η διεύρυνση των ορίων στο εισόδημα και στην ακίνητη περιουσία αναμένεται να είναι η αιτία που θα ανέλθουν στο 1,87 εκατ. οι συνολικοί δικαιούχοι της παροχής. Το βασικό σενάριο που εξετάζεται από το οικονομικο επιτελείο προβλέπει αύξηση του ποσού από τα 300 ευρώ στα 350 ή ακόμη και στα 400 ευρώ.

4  Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Εξετάζεται να υπάρξει ελάφρυνση της συγκεκριμένης εισφοράς, που επιβάλλεται σε περίπου 440.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ. Μελετάται η επιβολή της εισφοράς στο μέρος της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο, το οποίο τίθεται κάθε φορά στο πλαίσιο της ετήσιας αναπροσαρμογής των συντάξεων, αντί για το σύνολο της σύνταξης. Στο μεταξύ, στις 7 Οκτωβρίου 2026 θα γίνει η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την υπόθεση ενός αιτούντος ιδιώτη αναφορικά με την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.

Κατόπιν αγωγής συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, που την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά άρθρο 88Σ, προσδιορίστηκε για τις 10-06-2026 πιλοτική δίκη με αίτημα την κατάργηση της ΕΑΣ ή τον περιορισμό της κατά τρόπο ορθολογικό, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Σύμφωνα με πληροφορίες είναι θετική η εισήγηση του επιτρόπου για τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ κατά κλιμάκιο και όχι συνολικά επί ολοκλήρου του ποσού, που, αν γίνει δεκτή, οδηγεί σε μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.