Ψηφιακός πόλεμος στη Θέουτα – Ποιοι οργάνωσαν τη μετακίνηση χιλιάδων μεταναστών

Μαροκινές πηγές αποδίδουν σε δίκτυο συνδεόμενο με την Αλγερία τις διαδικτυακές εκκλήσεις που συνέβαλαν στη μαζική μετακίνηση προς τον ισπανικό θύλακα.

Επικαλούνται τηλεφωνικούς αριθμούς, λογαριασμούς και γλωσσικά ίχνη, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί επισήμως η κρατική εμπλοκή του Αλγερίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από Meta και TikTok να ενισχύσουν την εποπτεία τους.

Νέα διάσταση αποκτά η μεταναστευτική κρίση στη Σεμπτά, καθώς μαροκινά μέσα ενημέρωσης και αναλυτές υποστηρίζουν ότι πίσω από τις διαδικτυακές εκκλήσεις για μαζική είσοδο στον ισπανικό θύλακα βρίσκεται οργανωμένη επιχείρηση με αφετηρία την Αλγερία.

Οι καταγγελίες βασίζονται σε αριθμούς τηλεφώνων, λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων, χρόνους ανάρτησης και γλωσσικές διατυπώσεις που φέρονται να παραπέμπουν στην αλγερινή και όχι στη μαροκινή αραβική διάλεκτο.

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ανεξάρτητη έρευνα η οποία να αποδεικνύει ότι η επιχείρηση σχεδιάστηκε ή κατευθύνθηκε από το αλγερινό κράτος.

Η ΕΕ επιβεβαιώνει ότι η παραπληροφόρηση και τα εγκληματικά δίκτυα συνέβαλαν στην κρίση, αλλά θεωρεί πρόωρη την απόδοση της διαδικτυακής κινητοποίησης σε συγκεκριμένη ξένη κυβέρνηση.

Η κινητοποίηση εντάθηκε έπειτα από την απόφαση 814/2026 του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 8 Ιουλίου.

Η απόφαση έκρινε ότι οι άνθρωποι που φθάνουν διά θαλάσσης στη Σεμπτά ή στη Μελίγια δεν μπορούν να επαναπροωθούνται αμέσως, χωρίς την προβλεπόμενη διοικητική διαδικασία. Δεν τους παραχωρούσε, ωστόσο, δικαίωμα παραμονής ούτε απέκλειε τη μεταγενέστερη επιστροφή τους.

Στα κοινωνικά δίκτυα η νομική αυτή διάκριση εξαφανίστηκε. Κυκλοφόρησαν αναρτήσεις που υποστήριζαν ότι τα θαλάσσια σύνορα είχαν ουσιαστικά ανοίξει και ότι όσοι έφθαναν πριν από το τέλος Ιουλίου θα αποκτούσαν άδεια διαμονής, εργασία ή ακόμη και ισπανική υπηκοότητα.

Οι ισχυρισμοί ήταν ψευδείς, βρήκαν όμως πρόσφορο έδαφος μεταξύ νέων και ανηλίκων που αναζητούν διέξοδο από την ανεργία και την οικονομική ανασφάλεια.

Ισπανικές και μαροκινές Αρχές αποδίδουν τη μαζική μετακίνηση σε συνδυασμό παραπληροφόρησης, δραστηριότητας διακινητών και αυθόρμητης αναπαραγωγής βίντεο από ανθρώπους που είχαν ήδη περάσει στη Σεμπτά.

Τα χαμογελαστά στιγμιότυπα όσων κατάφεραν να φθάσουν στον θύλακα λειτουργούσαν ως έμμεση διαφήμιση της επικίνδυνης διαδρομής, αποκρύπτοντας τους θανάτους, τις επιστροφές και τις συνθήκες που επικρατούσαν στην πόλη.

Η μαροκινή εκδοχή στηρίζεται κυρίως σε έκθεση ανοικτών πηγών του Ισπανού αναλυτή ασφαλείας Χοσέ Μαρία Χιλ Γκάρε. Η μελέτη καταγράφει ομάδες στο WhatsApp, σελίδες στο Facebook και λογαριασμούς στο TikTok που δημοσίευαν οδηγίες, σημεία συνάντησης και ημερομηνίες κινητοποίησης.

Στην έκθεση αναφέρονται τηλεφωνικοί αριθμοί με διεθνή πρόθεμα +213, το οποίο αντιστοιχεί στην Αλγερία, και +216, που ανήκει στην Τυνησία.

Η παρουσία τέτοιων αριθμών αποτελεί στοιχείο που χρειάζεται διερεύνηση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει συμμετοχή κρατικών υπηρεσιών. Μια κάρτα κινητής τηλεφωνίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί από διαφορετική χώρα, να ανήκει σε διακινητή ή να έχει καταχωριστεί με ψευδή στοιχεία.

Ως δεύτερη ένδειξη προβάλλεται η γλώσσα των αναρτήσεων. Σε καλέσματα για κινητοποιήσεις χρησιμοποιήθηκε για τον Αύγουστο η λέξη «أوت», συνηθισμένη στην Αλγερία, αντί του μαροκινού «غشت». Εμφανίστηκε επίσης ο όρος «wilayas» για τις διοικητικές περιφέρειες, ο οποίος χρησιμοποιείται κυρίως στην Αλγερία. Τα γλωσσικά ίχνη μπορούν να υποδείξουν την προέλευση των συντακτών, όχι όμως και τον εντολέα τους.

Μαροκινές πηγές κατονομάζουν σελίδες όπως «Algeria Gate», «Military DZ» και «Algeria 24», καθώς και ορισμένους διαδικτυακούς παράγοντες. Καταγγέλλουν ακόμη ότι πλαστογραφήθηκε η οπτική ταυτότητα της νεανικής συλλογικότητας GENZ212 για την προώθηση νέων συγκεντρώσεων. Η αυθεντική ομάδα διέψευσε δημόσια ότι είχε απευθύνει τέτοιο κάλεσμα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συναντήθηκε με εκπροσώπους της Meta και του TikTok και ζήτησε ενίσχυση της παρακολούθησης, ταχύτερη αφαίρεση περιεχομένου που διευκολύνει τη διακίνηση ανθρώπων και στενότερη συνεργασία με οργανισμούς επαλήθευσης πληροφοριών.

Η αρμόδια αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Χένα Βίρκουνεν, τόνισε ότι οι πλατφόρμες οφείλουν να προστατεύουν την ακεραιότητα του ψηφιακού χώρου, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης.

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα της διαδικτυακής χειραγώγησης, όχι όμως τον ισχυρισμό περί αλγερινής κρατικής επιχείρησης. Ο επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ δήλωσε ότι είναι ακόμη νωρίς για να διαπιστωθεί εάν πίσω από την «εργαλειοποίηση» βρίσκονταν αποκλειστικά διακινητές ή κάποια ξένη δύναμη.

Το επόμενο βήμα θα είναι η εξέταση των τεχνικών δεδομένων που διατηρούν οι πλατφόρμες: διευθύνσεις IP, χρόνοι σύνδεσης, ιστορικό αλλαγών και συσχετισμοί μεταξύ λογαριασμών. Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, η οργανωμένη παραπληροφόρηση αποτελεί επιβεβαιωμένο μέρος της κρίσης. Η απευθείας εμπλοκή του αλγερινού καθεστώτος παραμένει σοβαρή μαροκινή καταγγελία – όχι ακόμη αποδεδειγμένο γεγονός.