Το χαρτί της Τεχεράνης στην Ερυθρά Θάλασσα

Υπονομεύουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, εργαλειοποιώντας τη γεωγραφική τους θέση. Υποδαυλίζουν την αναστάτωση στις αγορές ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία, προσφέροντας στον μεγάλο σύμμαχό τους, το εμπόλεμο Ιράν, έναν πρόσθετο μοχλό πίεσης στις ΗΠΑ, ενώ τα Στενά του Ορμούζ είναι κλειστά. Κηρύσσοντας δε θαλάσσιο αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία, συνοδεία πληγμάτων σε δεξαμενόπλοιά της και σε πετρελαϊκές υποδομές της, διακινδυνεύουν γενίκευση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Από θρησκευτικό κίνημα μειονοτικών σιιτών στην ενιαία Υεμένη, με ιδρυτή τον ιεροκήρυκα Χουσεΐν αλ Χούθι το 1992 και στόχο την αναβίωση του πάλαι ποτέ ηγεμονεύοντος ζαϊντισμού (παρακλάδι του σιιτικού Ισλάμ), οι Χούθι έγιναν μέσα σε τρεις δεκαετίες ισχυρή πολιτοφυλακή, κράτος εν κράτει στη χώρα τους από το 2014 μέσω ενός καταστροφικού εμφυλίου και πλέον διαρκής περιφερειακή απειλή, σε μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς στον κόσμο.

Νότια της Σαουδικής Αραβίας, ελέγχουν σήμερα το βορειοδυτικό, πυκνοκατοικημένο τμήμα της Υεμένης – περίπου το ένα τρίτο της συνολικής έκτασης της πιο φτωχής χώρας του Κόλπου – συμπεριλαμβανομένων της πρωτεύουσας Σαναά και του μεγαλύτερου τμήματος της ακτογραμμής στην Ερυθρά Θάλασσα. Υποστηρίζονται από το Ιράν, έχουν ως πρότυπο τη λιβανέζικη οργάνωση Χεζμπολάχ και αποτελούν εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία μέρος του «Αξονα της Αντίστασης»: των περιφερειακών πληρεξουσίων της Τεχεράνης.

«Υποστηρικτές του Θεού»

Οι «Υποστηρικτές του Θεού» (όπως μεταφράζεται η επίσημη ονομασία της οργάνωσης, «Ανσάρ Αλλάχ») άρχισαν να συσφίγγουν τις σχέσεις με το ιρανικό θεοκρατικό καθεστώς την περίοδο της Αραβικής Ανοιξης το 2011, όταν η Υεμένη βυθίστηκε στο χάος και οι Χούθι κατέβηκαν από τα ορεινά άνυδρα οχυρά τους για να καταλάβουν την εξουσία.

Οι δεσμοί τους έγιναν ακόμη πιο ισχυροί μετά τον αιματηρό πόλεμο που εξαπέλυσε εναντίον των σιιτών ανταρτών ο αραβικός Στρατιωτικός Συνασπισμός για την Υποστήριξη της Νομιμότητας στην Υεμένη, υπό την ηγεσία του Ριάντ, το 2015.

Επειτα από χρόνια σκληρών συγκρούσεων, που οδήγησαν σε μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στη σύγχρονη ιστορία, ο ΟΗΕ μεσολάβησε για την επίτευξη μιας εύθραυστης εκεχειρίας στην Υεμένη το 2022. Οι συνομιλίες για βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των Χούθι – που είχαν πια de facto κράτος στον βορρά – και της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης – που περιορίστηκε στον νότο και εξαρτάται οικονομικά και στρατιωτικά από τη Σαουδική Αραβία – κατέληξαν σε τέλμα.

Ο εκτροχιασμός

Η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023 και ο πόλεμος στη Γάζα εκτροχίασε κάθε ειρηνευτική διαδικασία. Σε μια επίδειξη δύναμης, στο όνομα των Παλαιστινίων, οι Χούθι εξαπέλυσαν πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ και παρέλυσαν με επιθέσεις τη διεθνή ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, σκοτώνοντας τουλάχιστον εννέα ναυτικούς και βυθίζοντας τέσσερα εμπορικά πλοία.

Σταμάτησαν υπό όρους αυτές τις επιθέσεις τον Μάιο του 2025, κατόπιν συμφωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ και έπειτα από σερί αεροπορικών επιδρομών του Ισραήλ, των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Μετά την εκεχειρία στη Γάζα, τον περασμένο Οκτώβριο, το μέτωπο των Χούθι τέθηκε εν υπνώσει. «Το δάχτυλό μας είναι στη σκανδάλη», διατράνωνε ο ηγέτης τους Αμπντούλ Μαλίκ αλ-Χούθι λίγες ημέρες μετά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επέμβασης στο Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου. Παρ’ όλ’ αυτά, οι σιίτες αντάρτες της Υεμένης παράμεναν μέχρι πρότινος αμέτοχοι. Οχι πλέον…

Ο συντονισμός

Αν και ειδικοί αναλυτές σε θέματα Υεμένης λένε ότι οι Χούθι ακολουθούν κυρίως τη δική τους εσωτερική ατζέντα επιδιώκοντας εδραίωση της θεοκρατικής τους εξουσίας, πηγές του πρακτορείου Reuters ανέφεραν ότι ο θαλάσσιος αποκλεισμός που κήρυξαν από τις 20 Ιουλίου στη Σαουδική Αραβία έγινε σε συντονισμό με την Τεχεράνη. Συνέβη εν μέσω νέας κλιμάκωσης του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν και τις παρασκηνιακές διπλωματικές προσπάθειες για επανέναρξη του διαλόγου. Ακόμη και η αφορμή που επικαλέστηκαν οι Χούθι συνδέεται με το Ιράν. Κατηγόρησαν το Ριάντ για τον βομβαρδισμό του αεροδρομίου της Σαναά στις 13 Ιουλίου, λίγο πριν από την προσγείωση της πτήσης επιστροφής αντιπροσωπείας τους από την κηδεία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, μετέφερε επίσης διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, στρατιωτικούς συμβούλους και εξαρτήματα για πυραύλους και drones. Τώρα δε – κατά το πρότυπο της Τεχεράνης στο Ορμούζ – οι Χούθι φέρεται, σύμφωνα με το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο, ότι σχεδιάζουν την επιβολή τελών στη διέλευση πλοίων, «εξαιρουμένων των κινεζικών», από το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ, μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Αντεν.

Οι «Ασπίδες» και η μεγάλη παρτίδα του πόκερ

Η αμυντική επιχείρηση «Ασπίδες» της ΕΕ έχει ήδη αυξήσει σε υψηλό τον κίνδυνο επιθέσεων από τους Χούθι στην περιοχή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τους έχει προειδοποιήσει με «σφοδρή στρατιωτική τιμωρία». Η δε Σαουδική Αραβία – που πλέον εστιάζει στον οικονομικό μετασχηματισμό της -προωθεί τη συγκρότηση διεθνούς συνασπισμού για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Στο μεσοδιάστημα, ο υπό το Ριάντ αραβικός στρατιωτικός συνασπισμός βομβάρδισε εγκαταστάσεις των Χούθι στη στρατηγικής σημασίας Χοντέιντα.

Επιδεικνύοντας ισχύ εντός και επιδιώκοντας πολιτική αναγνώριση εκτός, «οι Χούθι ποντάρουν στο ότι η Σαουδική Αραβία και άλλα κράτη της περιοχής θα επιδιώξουν να καταλήξουν γρήγορα σε μια συμφωνία», παρατηρεί το Al Jazeera. Ομως η άτυπη παράταση της εκεχειρίας του 2022 δείχνει να έχει τελειώσει, καθώς υπάρχουν αναφορές για ανασύνταξη των κυβερνητικών δυνάμεων στην Υεμένη και για συγκρότηση φυλετικής συμμαχίας κατά των Χούθι στα βόρεια της χώρας. «Είναι σαν μια μεγάλη παρτίδα παιχνίδι πόκερ», λέει στο αυστραλιανό δίκτυο ABC ο ειδικός αναλυτής σε θέματα παγκόσμιας εφοδιαστικής δρ Φλάβιο Μακάο, «και ποτέ δεν ξέρεις πότε οι άλλοι παίκτες έρχονται με τις μάρκες τους στο τραπέζι».